Regenpijp monteren

Bij zinken, metalen en PVC-systemen is de werkwijze ongeveer gelijk. Het verschil zit vooral in de manier waarop de onderdelen aan elkaar worden gezet. Een dakdekker of zinkwerker werkt meestal van boven naar beneden:

1. De plek van de regenpijp bepalen en met een schietlood of laser een loodlijn uitzetten van de gootuitloop tot het maaiveld, vrij van ramen, buitenlampen en aansluitingen.
2. Het afschot van de goot naar de uitloop controleren, meestal ongeveer 3 tot 5 mm per meter, en de uitloop op het laagste punt plaatsen zodat die niet op de rand van een goothaak rust.
3. De overstek van het dak overbruggen met twee bochten, de zogenaamde sprong, en het tussenstuk pas op maat zagen nadat alles droog is gepast.
4. De beugels verankeren in steen of beton, meestal met een onderlinge afstand van hooguit ongeveer 2 meter, bij PVC liever wat dichter op elkaar.
5. De pijpen zo verbinden dat de bovenste pijp altijd in de mof van de onderste steekt, en bij PVC de uitzetruimte aanhouden die de fabrikant voorschrijft.
6. Ongeveer een meter boven het maaiveld een ontstoppingsstuk plaatsen, met daaronder een uitloopbocht of de aansluiting op de ondergrondse afvoer.
7. Water in de goot gieten en alle verbindingen op lekkage controleren.

Een beugel hoort direct onder de mof van een verbinding, niet halverwege de pijp. Hij zit stevig, maar niet muurvast, want de pijp moet bij temperatuurverschillen een klein beetje kunnen bewegen. Een pijp die volledig klem zit, scheurt bij vorst vaak juist bij de verbinding.

De diameter van de regenpijp kies je niet op basis van wat de buren hebben, maar op basis van de dakoppervlakte die op die ene pijp afwatert. Fabrikanten leveren goten en regenpijpen in vaste maatcombinaties, en het is verstandig die aan te houden. Een smalle pijp onder een brede goot wordt bij een stortbui een flessenhals, en dan loopt het water over de rand van de goot. Is het dakvlak groot, dan is een tweede regenpijp op een andere plek meestal een beter idee dan een steeds dikkere pijp. Bij platte daken en daken met veel hoeken en kilgoten laat je de berekening over aan een adviseur of installateur die werkt volgens NEN-EN 12056-3.

• Zink: veel gezien op oudere en klassieke woningen, gaat lang mee, maar vraagt vakkundig soldeerwerk
• Gecoat staal: een praktisch compromis tussen sterkte en uiterlijk, in veel kleuren verkrijgbaar
• PVC: licht en roest niet, op veel Nederlandse woningen te vinden, maar zet meer uit bij warmte en wordt brosser bij vorst
• Aluminium en koper: zeer lange levensduur, maar alleen in handen van een ervaren vakman

Een ronde pijp is de standaard en het water stroomt er met de minste weerstand doorheen. Een vierkante pijp kiezen mensen vooral voor het uiterlijk bij moderne woningen. Bij dezelfde maat voert hij iets minder water af en de keuze in hulpstukken is vaak kleiner.

De regenpijp moet ergens eindigen, en juist daar ontstaan de meeste problemen. Water dat vlak naast de muur de grond in loopt, maakt jarenlang de grond bij de fundering nat en tast de plint en de vochtwering van het huis aan.

Vrije uitloop op het maaiveld werkt als de grond van het huis af loopt, er onder de uitloop verharding of een goot ligt en het water minstens ongeveer een meter van de fundering wegstroomt. Richt het water niet op de grond van de buren of op de stoep, waar het in de winter gaat bevriezen.

Aansluiten op het riool is betrouwbaar, maar tussen de regenpijp en de ondergrondse leiding hoort een bladvanger of zandvangput. Die houdt blad en mos tegen voordat ze de leiding verstoppen.

Infiltreren op eigen terrein, bijvoorbeeld met infiltratiekratten of een grindkoffer, past goed bij de manier waarop in Nederland steeds vaker met regenwater wordt omgegaan: zoveel mogelijk vasthouden waar het valt. De voorziening moet passen bij hoe goed de bodem water doorlaat en ligt op een veilige afstand van de fundering. Sommige gemeenten hebben regelingen om het afkoppelen van regenwater te stimuleren; kijk daarvoor op de website van je gemeente. Regenwater hoort niet in een septic tank of een eigen zuiveringsinstallatie.

Het eenvoudigste geval is een laag huis dat met een ladder bereikbaar is, een ronde pijp van gangbaar materiaal en een vrije uitloop op het maaiveld. Meer tijd en moeite kosten:

• Een hoger huis waarvoor een steiger of hoogwerker nodig is
• Een gevel met buitenisolatie, waar de beugels met lange ankers door de isolatie heen in het metselwerk moeten
• Het demonteren en afvoeren van de oude regenpijp
• Zink, koper of aluminium, die nauwkeuriger moeten worden verwerkt
• Een regenpijp die in de gevel is weggewerkt of door de dakrand van een plat dak gaat, waar elk detail gevoeliger is voor lekkage
• Een aansluiting op een ondergrondse afvoer met bladvanger

Laat je de gevel van buiten isoleren, dan loont het om de bevestigingspunten tijdens dat werk al voor te bereiden en de plekken te fotograferen. Achteraf door een dikke laag isolatie het metselwerk zoeken kost veel tijd en beschadigt de nieuwe afwerking. Bij een geïsoleerde spouwmuur zitten de beugels gewoon in het buitenblad; boor dan niet dieper dan nodig.

De meeste problemen komen niet door slecht materiaal, maar door een onderschat detail. In de praktijk komen deze fouten vaak voor:

• Verkeerd om gestoken pijpen, waarbij de onderste pijp in de bovenste zit en het water bij elke bui via de verbinding langs de gevel loopt
• Beugels die alleen in pleisterwerk of isolatie zitten en door het gewicht van sneeuw en ijs met een stuk gevel loskomen
• Te grote afstand tussen de beugels, waardoor een metalen pijp doorbuigt en een PVC-pijp vervormt
• Geen of verkeerd afschot in de goot, waardoor water blijft staan, vuil bezinkt en de goot in de winter bevriest
• Geen ontstoppingsstuk, zodat je bij de eerste verstopping de pijp uit elkaar moet halen
• Een uitloop vlak bij de plint zonder afschot van de grond en zonder verharding

Lekt een bestaande regenpijp steeds opnieuw, dan zit de oorzaak vaak ergens anders dan waar je het ziet. Meestal is de pijp te klein of klopt het afschot van de goot niet.

Laat bij de oplevering een regenbui nabootsen met een emmer of tuinslang en loop deze punten na:

• Het water blijft nergens in de goot staan en stroomt vlot naar de uitloop
• In de uitloop zit een bladvanger of korf
• Geen enkele verbinding lekt, vooral niet bij de bochten onder het dak
• De bovenste pijpen steken in de moffen van de onderste
• De beugels zitten in het metselwerk, direct onder de moffen, en de pijp kan er een klein beetje in bewegen
• De pijp hangt loodrecht en raakt geen lampen of aansluitingen
• Het ontstoppingsstuk zit erin en het klepje gaat open
• Het water stroomt ver genoeg van de fundering weg of loopt in de bladvanger