Waterslagen plaatsen

De plek onder het raam is gevoelig. Hier komen kozijn, muur en isolatie samen. Als daar water binnendringt, zie je dat niet meteen. De eerste signalen, zoals vochtplekken in de neggen of loslatend pleisterwerk onder het raam, komen meestal pas na twee of drie winters.

Een goed geplaatste waterslag doet meerdere dingen tegelijk:

• Hij voert het water via de druipneus af, los van de gevel
• Hij beschermt de aansluitnaad van het kozijn tegen vocht en vorst
• Hij voorkomt dat water in de isolatie trekt
• Hij sluit de onderkant van de raamopening netjes af

Waarom leg je de waterslag niet gewoon op de muur of in de specie? Water vindt altijd een weg onder de waterslag door. Daarom komt er eerst een waterkerende laag onder, bijvoorbeeld een afdichtingsfolie of EPDM-strook. Die laag overbrugt de overgang tussen kozijn, muur en isolatie en vormt al een gesloten, waterdicht vlak voordat de waterslag erop gaat. De waterslag is dan de tweede, zichtbare bescherming.

Geëxtrudeerde aluminium waterslagen zie je tegenwoordig veel bij nieuwbouw en renovatie. Ze houden hun vorm, hebben een kant-en-klare druipneus en hoeven niet geschilderd te worden. Aluminium zet wel meer uit door warmte. Daar moet je bij lange stukken rekening mee houden.

Gezet plaatwerk van verzinkt of gecoat staal, of van zink, wordt op maat gezet in de werkplaats. Dat is handig bij afwijkende ramen, erkers en bogen. Een coating is beter bestand tegen zon en krassen, maar de levensduur is meestal korter dan die van aluminium.

Kunststof waterslagen zijn licht en makkelijk te bewerken. Vorst en zon maken ze op den duur wel bros en de kleur verbleekt. Bij brede ramen hebben ze meer bevestigingspunten nodig, anders buigen ze door.

Waterslagen van natuursteen of beton kies je bij oudere panden of als uitstraling en een lange levensduur belangrijk zijn. In Nederland liggen ze vaak op gemetselde gevels. Ze zijn zwaar, vragen een stevige ondergrond en zijn lastiger te plaatsen.

Woon je in een appartement, overleg dan vooraf met de Vereniging van Eigenaars (VvE) over kleur en model, zodat de gevel één geheel blijft.

De volgorde ligt vast en elke stap bouwt voort op de vorige. De vakman, bijvoorbeeld een zinkwerker of kozijnmonteur, volgt daarbij de montagevoorschriften van de fabrikant van de waterslag en, bij buitengevelisolatie, die van het isolatiesysteem.

1. Ondergrond schoonmaken van stof, specie en oude lijm en laten drogen.
2. Vlakheid controleren en afschot maken van het raam af, meestal minstens zo'n 5°.
3. De werkelijke breedte van de opening opmeten, inclusief de dikte van de isolatie, niet op basis van het kale metselwerk.
4. Ondergrond voorstrijken en de waterkerende folie over het hele vlak aanbrengen, zonder bellen en plooien, en een stukje omhoog in de zijneggen doorzetten.
5. Waterslag in lijm of op afdichtingsband leggen en de achterkant onder het kozijn of in de sponning schuiven.
6. Waterslag aan de zijkanten bevestigen, nooit door het vlak waarover water loopt, en bij lange stukken ruimte laten voor uitzetting.
7. Eindkappen met kit of lijm plaatsen en de aansluiting op de neggen controleren.

Het afschot is het belangrijkste. Zonder afschot blijft het water op de waterslag staan en drukt het onder het kozijn, en dat los je in een latere stap niet meer op. De overstek voorbij de gevel is meestal minstens zo'n 30 mm. Aan de kant waar de meeste regen en wind op staat, geeft iets meer in de praktijk vaak een beter resultaat.

Wanneer plaats je de waterslag? Bij buitengevelisolatie meestal na het isoleren en vóór de eindafwerking. Monteer je eerder, dan raakt de waterslag snel beschadigd door werk vanaf de steiger. Monteer je later, dan moet je in de afgewerkte gevel ingrijpen. Laat de beschermfolie zitten tot de gevel klaar is, maar niet te lang, want in de zon kan hij gaan vastplakken.

Hoeveel werk het is, en dus ook wat het kost, hangt af van de situatie bij jou thuis:

• Brede waterslagen bij dikke isolatie vragen meer bevestiging en een nauwkeuriger afschot
• Werken op hoogte vraagt een steiger of hoogwerker
• Erkers, bogen en afwijkende vormen kosten meer tijd bij het maken en monteren
• Een scheve of beschadigde ondergrond moet eerst hersteld worden
• Zware stenen waterslagen zijn lastiger te verplaatsen en te plaatsen
• Veel gelijke ramen maken het werk juist efficiënter

Vergelijk je offertes, kijk dan of de waterslagen apart vermeld staan en of de folie, het afschot en de eindkappen erin zitten. Vaak vergeet men ook het verwijderen van de oude waterslagen, de isolatie in de neggen rond het raam en de steiger.

• Te weinig of geen afschot: het water blijft staan, trekt onder het kozijn en de neggen worden vochtig
• Geen waterkerende folie: het water loopt direct de naad en de isolatie in
• Te korte overstek: het water loopt langs de gevel, die vuil wordt en gaat afbladderen
• Vaste bevestiging zonder ruimte voor uitzetting: de waterslag gaat golven, scheuren en loskomen bij temperatuurwisselingen
• Eindkappen droog geplaatst: ze komen de eerste winter los en het water loopt de neggen in
• Geen anti-dreunband onder de waterslag: regendruppels tikken hard op het metaal, vooral vervelend bij de slaapkamer
• Waterslag besteld op maat van het kale metselwerk: na het isoleren is hij te kort en moet je wachten op een nieuwe

Een doorgelekte neg herstellen betekent de waterslag eraf halen, de ondergrond laten drogen en de gevel opnieuw afwerken. Bezuinigen op dit detail levert dus weinig op.

Bij één of twee ramen op de begane grond, waar je vanaf de grond of een lage, stevige verhoging werkt, kun je dit zelf doen. Voor hogere verdiepingen en hele gevels schakel je een vakman in. Neem de tijd, want fouten in het afschot en in de aansluiting van de folie merk je pas later.

1. Oude waterslag en eindkappen voorzichtig verwijderen, zonder het kozijn te beschadigen.
2. Ondergrond schoonmaken en laten drogen, resten specie en lijm weghalen.
3. Ondergrond egaliseren en afschot maken van het raam af.
4. Breedte en diepte opmeten, inclusief isolatie en overstek voorbij de gevel.
5. Ondergrond voorstrijken en de waterkerende folie volgens de instructies van de fabrikant aanbrengen, een stukje omhoog in de zijneggen.
6. Anti-dreunband aanbrengen, de waterslag in de lijm leggen en de achterkant onder het kozijn schuiven.
7. Waterslag aan de zijkanten bevestigen en een kier laten voor uitzetting.
8. Eindkappen met kit plaatsen en de naden afdichten.
9. Een beetje water op de waterslag gieten en kijken of het naar de druipneus loopt.

• Water dat je op de waterslag giet loopt vanzelf van het raam af en blijft nergens staan
• De druipneus steekt voorbij de gevel en het water loopt niet langs de muur
• De achterkant zit onder het kozijn en de aansluiting is dicht
• De eindkappen zitten stevig vast en zijn afgekit
• De waterslag golft niet, beweegt niet en rammelt niet als je erop tikt
• Het oppervlak heeft geen krassen of deuken
• De beschermfolie is verwijderd
• Je hebt foto's van de aangebrachte folie voordat de waterslag erop ging