Izolacja wdmuchiwana stropu poddasza i ścian szczelinowych

Pozycja izolacji wdmuchiwanej z wełny szklanej obejmuje samo wdmuchnięcie materiału maszyną na przygotowaną powierzchnię lub do zamkniętej przestrzeni. Należy do niej ustawienie maszyny na wymaganą gęstość, rozłożenie węża, oznaczenie grubości warstwy na tyczkach pomiarowych, równomierne rozprowadzenie, a przy szczelinach także nawiercenie i zaślepienie otworów. Na koniec wykonawca powinien przekazać informację o grubości, powierzchni i liczbie zużytych worków, z której da się sprawdzić rzeczywistą gęstość.

Do pozycji zwykle nie należą naprawa stropu, montaż folii paroizolacyjnej, kładki komunikacyjne, usuwanie starych polep ani rusztowania. Te prace rozlicza się osobno i warto już przy oględzinach ustalić, kto je wykona.

Strop pod nieogrzewanym poddaszem

To najbardziej wdzięczne zastosowanie. Poddasze nie jest użytkowe, ciepło ucieka przez strop, a granulat łatwo rozprowadza się po otwartej powierzchni w potrzebnej grubości. Pod niskim dachem skośnym, gdzie nie da się wejść nawet na kolanach, często jest to jedyny rozsądny sposób, żeby w ogóle położyć izolację. Przy stropie drewnianym nie zawsze trzeba usuwać starą polepę, jeśli jest sucha i zwarta. Wystarczy ją wyrównać i wdmuchnąć izolację na nią.

Dach skośny i poddasze użytkowe

Na poddasze już zabudowane płytami g-k lub boazerią izolację wdmuchuje się do zamkniętych pól między krokwiami. Przestrzeń musi być jasno ograniczona: od spodu paroizolacja i okładzina, od góry membrana paroprzepuszczalna, a nad nią wentylowana szczelina pod pokryciem. Bez takiego układu warstw wdmuchiwanie nie jest zalecane.

Ściany szczelinowe i domy szkieletowe

Część starszych domów ma ściany zewnętrzne dwuwarstwowe z pustką powietrzną między murem nośnym a warstwą osłonową. Wdmuchiwana wełna trafia tam przez nawiercone otwory w spoinach, bez kucia. Tak samo wypełnia się ściany i stropy domów szkieletowych, gdzie przed zamknięciem naciąga się siatkę lub folię i izolację wdmuchuje do każdego pola. Przy ścianach szczelinowych decyduje jednak stan pustki: musi być ciągła, sucha i bez dużej ilości zaprawy i gruzu, które zatrzymałyby granulat.

Gdzie izolacja wdmuchiwana się nie sprawdzi

• w zawilgoconych konstrukcjach i pod przeciekającym dachem, dopóki nie usunie się przyczyny,
• w dachu skośnym bez szczeliny wentylacyjnej pod pokryciem, na przykład pod gontem bitumicznym na pełnym deskowaniu bez wentylacji,
• w ścianie szczelinowej od strony narażonej na zacinający deszcz, gdzie woda przenika przez warstwę zewnętrzną, bez oceny specjalisty,
• na powierzchniach, po których się chodzi, bez kładek lub rusztu nośnego, bo granulat zgnieciony stopami traci grubość.

Na rynku spotyka się głównie trzy rodzaje izolacji wdmuchiwanych. Wełna szklana, na przykład Supafil firmy Knauf Insulation, Isover InsulSafe lub Ursa PureFloc, jest lekka, niepalna w klasie reakcji na ogień A1 i według producentów praktycznie nie osiada. Isover w karcie technicznej podaje przy swobodnym wdmuchiwaniu gęstość około 15 kg/m³, współczynnik przewodzenia ciepła 0,041 W/(m·K) i klasę osiadania S1, czyli poniżej 1 %. Zaletą jest też to, że nie lubią jej gryzonie ani owady.

Wełna skalna jest cięższa i nieco lepiej znosi wysokie temperatury, dlatego bywa wybierana wokół kominów lub przy wyższych wymaganiach przeciwpożarowych. Celuloza z makulatury dobrze akumuluje ciepło, ale zawiera dodatki przeciw ogniowi i pleśni, a według danych producentów wełny mineralnej osiada wyraźniej. Przy niej liczy się więc z wyższą gęstością albo większym zapasem grubości. Wybór materiału zależy od konstrukcji, wymagań przeciwpożarowych i od tego, co zaproponuje projektant lub doświadczona firma.

Grubości nie należy zgadywać, powinna wynikać z obliczeń albo przynajmniej z tabel producenta. Na strop pod nieogrzewanym poddaszem wdmuchuje się dziś zwykle 30 do 40 cm wełny szklanej. Dla orientacji: karta techniczna Isover InsulSafe podaje dla oporu cieplnego 7,5 m²K/W grubość około 31 cm, a dla 10 m²K/W około 41 cm przy gęstości 15 kg/m³. Przy takiej grubości na 100 m² zużywa się mniej więcej 29 do 38 worków.

Do zamkniętych przestrzeni wdmuchuje się z wyższą gęstością niż na otwarty strop, aby granulat wypełnił całą pustkę i z czasem się nie zagęścił. Dokładna wartość podana jest w karcie technicznej konkretnego produktu. Dobra firma potrafi z liczby worków i objętości przestrzeni policzyć, jaką gęstość faktycznie osiągnęła.

W praktyce zdarza się, że ekipa wdmuchuje na oko, a po roku warstwa wydaje się cieńsza niż uzgodniono. Dlatego warto nalegać na tyczki pomiarowe rozstawione na całej powierzchni i na zapis liczby worków.

• opróżnić poddasze ze starych rzeczy, żeby dało się dojść aż do okapu,
• sprawdzić, czy dach nigdzie nie przecieka, i naprawić uszkodzone dachówki lub obróbki blacharskie,
• upewnić się, że wentylacja dachu przy okapie i kalenicy pozostanie drożna,
• ustalić, którędy biegną przewody elektryczne, puszki i oprawy wpuszczane w strop,
• jeszcze przed wdmuchiwaniem zdecydować o kładkach do instalacji, komina i anteny,
• zapewnić dojazd dla maszyny, która zwykle stoi na zewnątrz przy domu lub w samochodzie, oraz gniazdko zgodnie z wymaganiami firmy.

Strop pod nieogrzewanym poddaszem

1. Obejrzeć strop i dach, zmierzyć powierzchnię i dobrać grubość według obliczeń lub tabeli producenta.
2. Sprawdzić szczelność powietrzną stropu. Przy stropach drewnianych bez ciągłej warstwy od spodu dołożyć paroizolację albo przynajmniej uszczelnić przejścia.
3. Odgrodzić przestrzeń wokół komina, włazu i opraw, które mogą się nagrzewać, zgodnie z zaleceniami producenta i przepisami przeciwpożarowymi.
4. Przy okapie osadzić przegrody, które nie wpuszczą granulatu do szczeliny wentylacyjnej pod pokryciem.
5. Rozstawić tyczki pomiarowe z zaznaczoną grubością warstwy, mniej więcej co kilka metrów kwadratowych.
6. Ustawić maszynę na gęstość z karty technicznej i wdmuchiwać od najdalszego miejsca w kierunku włazu.
7. Rozprowadzić warstwę równomiernie do znaczników na tyczkach, bez chodzenia po gotowej powierzchni.
8. Zaizolować i uszczelnić klapę włazu, żeby nie uciekało przez nią ciepło.
9. Zapisać powierzchnię, grubość i liczbę worków i przekazać te dane właścicielowi.

Zamknięta przestrzeń w ścianie lub dachu skośnym

1. Sprawdzić endoskopem lub sondą, jak głęboka jest pustka, czy jest ciągła i sucha.
2. Zaplanować rozmieszczenie otworów tak, aby izolacja dotarła na całą powierzchnię.
3. Nawiercić otwory, w murze zwykle w spoinach.
4. Wdmuchiwać izolację z wyższą gęstością, otwór po otworze, aż maszyna wyczuje opór.
5. Skontrolować wypełnienie kolejną sondą albo kamerą termowizyjną przy różnicy temperatur między wnętrzem a zewnętrzem.
6. Zaślepić otwory i naprawić powierzchnię.

Ciepłe powietrze z pomieszczeń niesie wilgoć. Gdy przez strop dostanie się do zimnej izolacji, może się w niej skroplić. Dlatego obowiązuje prosta zasada: od spodu, po ciepłej stronie, konstrukcja ma być jak najszczelniejsza, a od góry izolacja ma swobodnie oddychać. Przy stropie żelbetowym lub gęstożebrowym z tynkiem szczelność zwykle wystarcza. Przy stropie drewnianym, podbitce z desek lub płytach g-k zazwyczaj dokłada się paroizolację ze sklejonymi zakładami.

Nad izolacją musi zostać wentylowana przestrzeń. Otworów wentylacyjnych przy okapie i kalenicy nie wolno zasypać, inaczej na poddaszu gromadzi się wilgoć, a na krokwiach pojawia się pleśń. Przejścia przez strop, takie jak kable, oprawy, kanały rekuperacji i kominy, należy uszczelnić jeszcze przed wdmuchiwaniem. Później nikt już do nich nie dotrze.

• niższa gęstość, niż wymaga producent: warstwa wygląda na grubą, ale izoluje gorzej i z czasem może osiąść,
• nierówna warstwa: przy krawędziach i za belkami zostaje mniej izolacji i powstają zimne pasy,
• zasypana wentylacja przy okapie: poddasze przestaje oddychać, skrapla się woda i drewno wilgotnieje,
• nieszczelny strop od spodu: wilgotne powietrze przenika do izolacji i obniża jej skuteczność,
• brak kładek: przy każdej kontroli anteny czy komina izolacja zostaje zadeptana,
• wdmuchiwanie pod przeciekający dach: mokra wełna przestaje izolować, a problem jest ukryty,
• pustka pełna zaprawy i gruzu: granulat się zatrzymuje i w ścianie zostają puste miejsca,
• brak zapisu zużycia: później nie da się ustalić, czy dotrzymano grubości i gęstości.

W praktyce zdarza się, że właściciel porównuje oferty tylko według ceny za metr kwadratowy. Różnica tkwi wtedy w grubości lub gęstości, których na pierwszy rzut oka nie widać. Przy porównaniu warto więc pytać o grubość, gęstość, produkt i zużycie worków na 100 m².

Wdmuchiwanie wymaga maszyny i doświadczonego operatora, dlatego warto zlecić je firmie z wpisem do CEIDG lub KRS, która ma własny sprzęt i doświadczenie z danym produktem. Dobrze jest poprosić o pisemną ofertę z nazwą produktu, grubością i gęstością, a po zakończeniu o fakturę. W lokalnym urzędzie lub starostwie warto sprawdzić, czy planowane prace wymagają zgłoszenia, zwłaszcza gdy zmienia się wygląd budynku. W budynku wielorodzinnym o pracach przy dachu i ścianach zewnętrznych decyduje wspólnota lub spółdzielnia.

Docieplenie stropu pod nieogrzewanym poddaszem bywa kosztem kwalifikowanym w programie Czyste Powietrze, a wydatki na termomodernizację domu jednorodzinnego można w określonych warunkach rozliczyć w ramach ulgi termomodernizacyjnej. Zasady obu rozwiązań się zmieniają, dlatego przed podpisaniem umowy trzeba sprawdzić aktualne warunki na oficjalnym portalu programu lub Ministerstwa Finansów. Zwykle wymagana jest faktura od wykonawcy i dokumentacja prac.

Wdmuchiwanie to praca dla maszyny i doświadczonej obsługi. Przygotowanie poddasza może jednak wykonać sam właściciel i zaoszczędzić ekipie czas, a sobie pieniądze za dodatkowe godziny.

1. Opróżnić poddasze i wynieść stare rzeczy, deski i kartony aż do włazu.
2. Zamieść lub odkurzyć strop i usunąć resztki gruzu budowlanego.
3. Podczas mocnego deszczu sprawdzić dach od środka latarką i zapisać miejsca, w których prześwituje światło lub kapie woda.
4. Oznaczyć kolorową taśmą puszki, oprawy i kable przechodzące przez strop.
5. Okleić lub uszczelnić masą szczeliny wokół przejść i przy włazie, żeby nie przepływało przez nie ciepłe powietrze.
6. Zbudować proste kładki z kantówek i desek do komina i anteny tak, aby były wyżej niż przyszła warstwa.
7. Sfotografować przygotowany stan, zdjęcia przydadzą się przy odbiorze i przy wniosku o dofinansowanie.

Kontrola na otwartym stropie jest prosta. Wystarczy spojrzeć na tyczki pomiarowe, czy warstwa wszędzie sięga do znacznika, i zmierzyć ją miarką składaną w kilku miejscach. Powierzchnia powinna być równa, bez dołków przy belkach i krawędziach. Otwory wentylacyjne przy okapie muszą być drożne, a właz zaizolowany.

Gęstość sprawdza się obliczeniem. Masa worka pomnożona przez ich liczbę i podzielona przez objętość warstwy powinna w przybliżeniu odpowiadać wartości z karty technicznej. Przy szczelinach w ścianach i dachu skośnym najlepszą kontrolą jest badanie kamerą termowizyjną w pierwszym sezonie grzewczym. Zimne plamy pokażą miejsca bez izolacji, a firma może je douzupełnić.

Lista kontrolna przy odbiorze

• grubość warstwy odpowiada umowie na całej powierzchni,
• firma przekazała nazwę produktu, powierzchnię, grubość i liczbę worków,
• wentylacja przy okapie i kalenicy jest drożna,
• wokół komina i opraw zachowano odstęp według producenta,
• właz jest zaizolowany i szczelnie się zamyka,
• kładki do anteny i komina są powyżej poziomu izolacji,
• otwory w ścianach są zaślepione i naprawione,
• nigdzie nie ma śladów przecieków ani wilgotnych miejsc.

W cenniku NUMIQ izolacja wdmuchiwana z wełny szklanej występuje jako robocizna za m² z drobnymi materiałami eksploatacyjnymi. Sama izolacja, czyli worki wełny, liczona jest osobno jako materiał. Orientacyjna cena robocizny wynosi około 64 zł za m². Ceny różnią się w zależności od regionu i miasta, w Warszawie i innych dużych miastach są zwykle wyższe niż w mniejszych miejscowościach.

Na cenę robocizny wpływa przede wszystkim to, czy chodzi o otwarty strop, czy o zamkniętą przestrzeń. Przy szczelinach dochodzi wiercenie, kontrola i naprawa otworów. Znaczenie mają też dostęp do poddasza, wysokość wdmuchiwania, odległość maszyny od miejsca pracy oraz potrzeba kładek i uszczelnienia stropu. Materiał zależy od grubości i gęstości, im grubsza warstwa, tym więcej worków. Porównując oferty, trzeba więc zestawiać tę samą grubość i ten sam produkt.

Jeśli jednocześnie remontowany jest dach, warto zajrzeć do artykułu Prace blacharskie. Na poddaszu użytkowym zamiast wdmuchiwania często wybiera się izolację natryskową, o której jest artykuł Izolacja natryskowa pianką PUR o zamkniętych komórkach. Przy planowanym ociepleniu elewacji przyda się tekst Docieplenie budynku i elewacja.

Jak długo trwa wdmuchiwanie izolacji na strop?

Strop typowego domu jednorodzinnego o powierzchni około 100 m² przy dobrym dostępie zwykle wykonuje się w jeden dzień, samo wdmuchiwanie trwa tylko kilka godzin. Więcej czasu zajmuje przygotowanie, uszczelnienie stropu i kładki.

Czy wdmuchiwana wełna szklana osiada?

Przy właściwej gęstości tylko minimalnie. Producenci wełny szklanej podają klasę osiadania S1, czyli poniżej 1 %. Problem pojawia się, gdy wdmuchuje się z niższą gęstością, niż wymaga karta techniczna.

Czy po zaizolowanym poddaszu można chodzić?

Po luźnej warstwie granulatu nie, bo się zgniata i traci skuteczność. Jeśli potrzebne jest przejście do komina, anteny lub instalacji, trzeba wcześniej zbudować kładki powyżej poziomu izolacji.

Czy przed wdmuchiwaniem trzeba usunąć starą polepę lub izolację?

Jeśli jest sucha, zwarta i bez pleśni, często może zostać, a izolację wdmuchuje się na nią. Mokry, zapleśniały lub zabrudzony materiał się usuwa. Decyzję powinien podjąć wykonawca po oględzinach.

Czy izolacja wdmuchiwana nadaje się do ścian szczelinowych?

Tak, jeśli pustka jest ciągła, sucha, a warstwa zewnętrzna muru nie przepuszcza deszczu. Przed decyzją przestrzeń bada się sondą lub endoskopem. Przy wątpliwościach co do wilgoci rozsądnie jest poprosić o opinię projektanta.

Czy można wykonać izolację wdmuchiwaną samodzielnie?

Maszynę do wdmuchiwania czasem da się wypożyczyć, ale ustawienie właściwej gęstości i równomierne rozprowadzenie warstwy wymaga doświadczenia. Programy dofinansowania zwykle wymagają też faktury od wykonawcy. Dla majsterkowicza bezpieczniej jest przygotować poddasze i kładki, a wdmuchiwanie zostawić firmie.