Montaż detektora wycieku gazu

W cenniku chodzi o robociznę przy osadzeniu i podłączeniu jednego detektora wycieku gazu. Typowo obejmuje ona:

• wybór miejsca i wysokości zgodnie z rodzajem gazu i instrukcją producenta,
• zamocowanie podstawy lub uchwytu na ścianie i osadzenie detektora,
• podłączenie zasilania zależnie od typu detektora, do gniazdka, na stałe albo z modułu sterującego,
• przy współpracy z zaworem lub centralą podłączenie przewodu sygnałowego do wyjścia sterującego,
• włączenie, odczekanie na nagrzanie sensora i próbę działania sposobem wskazanym przez producenta,
• objaśnienie właścicielowi, co oznaczają sygnały świetlne i dźwiękowe.

Montaż nie obejmuje samego detektora, zaworu elektromagnetycznego, nowych przewodów prowadzonych przez mieszkanie, ingerencji w instalację gazową ani jej odbioru. Wbudowanie zaworu w rurociąg to osobna praca instalatora gazowego. Jeśli przy tym przerabia się lub wydłuża instalację, warto zajrzeć również na stronę przeniesienie i podłączenie instalacji gazowej.

• Kuchenka gazowa w kuchni. Najczęstsza sytuacja. Zapomniany odkręcony palnik lub poluzowany wąż to klasyczne przyczyny wycieku.
• Kocioł w mieszkaniu lub domu. Detektor przy kotle wychwytuje nieszczelności na podłączeniu i armaturze.
• Kotłownia i pomieszczenie techniczne. Tu detektor często łączy się z zaworem, który przy alarmie odcina dopływ gazu.
• Mieszkanie na wynajem. Właściciele montują go profilaktycznie, bo nie mają wpływu na to, jak najemca obchodzi się z kuchenką.
• Propan-butan z butli lub zbiornika. Na przykład na działce rekreacyjnej albo w domu bez przyłącza sieciowego. Ten gaz jest cięższy od powietrza i gromadzi się przy podłodze.
• Po przebudowie instalacji gazowej. Przy nowej instalacji lub przeniesieniu urządzenia to dobry moment, aby dołożyć detektor.

W zwykłym mieszkaniu lub domu z kotłem o niewielkiej mocy detektor gazu jest najczęściej dobrowolnym zabezpieczeniem. W kotłowniach o większej łącznej mocy urządzeń gazowych przepisy wymagają urządzeń sygnalizacyjno-odcinających, a w innych przypadkach detekcję może przewidywać projekt. Wtedy o typie i sposobie podłączenia decyduje projektant instalacji.

To najważniejsza decyzja przy zakupie i montażu. Gaz ziemny dostarczany siecią gazową składa się głównie z metanu. Jest lżejszy od powietrza i przy wycieku unosi się pod sufit. Propan-butan, czyli LPG z butli i zbiorników, jest natomiast cięższy od powietrza, zalega przy podłodze i spływa do niżej położonych miejsc, na przykład do piwnicy lub kanału. Dlatego instalacji zasilanych gazem płynnym nie stosuje się w pomieszczeniach, których podłoga leży poniżej poziomu terenu.

Producenci zalecają więc dla gazu ziemnego montaż około 15 do 30 cm pod sufitem, a dla propanu-butanu nie wyżej niż około 30 cm nad podłogą, część z nich podaje nawet mniejszą wysokość. Detektory produkuje się albo do konkretnego gazu, albo z możliwością pracy z oboma. Detektor metanu zawieszony przy podłodze i detektor propanu pod sufitem wykryją wyciek z opóźnieniem albo wcale.

Detektor wycieku gazu nie jest czujnikiem tlenku węgla. Tlenek węgla, czyli czad, powstaje przy niepełnym spalaniu, na przykład przy niedrożnym przewodzie kominowym. Do jego wykrywania służy inne urządzenie, z innymi zasadami montażu. Przy kotłach, piecykach i kominkach zwykle montuje się oba. Warto też wiedzieć, że przepisy przeciwpożarowe stopniowo wprowadzają obowiązek czujek dymu i czadu, a w istniejących mieszkaniach i domach ma on objąć pomieszczenia ze spalaniem paliwa od 2030 roku.

Montaż jednego detektora to krótka praca. Aby się nie przeciągnęła, a detektor trafił we właściwe miejsce, warto wcześniej wyjaśnić kilka spraw:

• Rodzaj gazu. Przy przyłączu sieciowym jest to gaz ziemny, przy butli lub zbiorniku propan-butan. Od tego zależy wybór detektora.
• Typ detektora. Proszę zdecydować, czy wystarczy sam alarm, czy detektor ma także zamykać gaz zaworem, ewentualnie wysyłać powiadomienie na telefon.
• Zasilanie. Warto sprawdzić, czy na odpowiedniej wysokości jest gniazdko lub wypust. Detektor gazu ziemnego pod sufitem zwykle wymaga nowego przewodu albo przedłużenia w listwie.
• Dostęp do instalacji. Jeśli będzie montowany zawór, instalator gazowy potrzebuje swobodnego dostępu do rury doprowadzającej i kurka głównego.
• Instrukcja i dokumenty. Proszę przygotować instrukcję detektora oraz, jeśli jest, ostatni protokół z kontroli okresowej instalacji gazowej.

Przy montażu zaworu trzeba liczyć się z krótkim odcięciem gazu. Kocioł i kuchenka nie będą w tym czasie działać, dlatego lepiej wybrać termin poza najzimniejszymi dniami.

Wybór miejsca

1. Ustalić, jaki gaz jest w budynku, ziemny czy propan-butan, i sprawdzić, czy detektor jest do niego przeznaczony.
2. Wybrać pomieszczenie z urządzeniem gazowym i miejsce w jego pobliżu, zazwyczaj w odległości kilku metrów od kuchenki lub kotła, zgodnie z instrukcją producenta.
3. Określić wysokość, przy gazie ziemnym około 15 do 30 cm pod sufitem, przy propanie-butanie nie wyżej niż około 30 cm nad podłogą.
4. Unikać miejsc, których producenci zabraniają, czyli przestrzeni nad zlewem, przy okapie, przy oknach i drzwiach, kratkach wentylacyjnych, za firanką, w szafce, w wilgoci i w kurzu oraz w miejscach nasłonecznionych.
5. Sprawdzić, czy w tym miejscu będzie dostępne zasilanie i przewód do zaworu lub modułu sterującego.

Mocowanie

Na ścianie osadza się podstawę lub uchwyt według szablonu. Detektor musi być pewnie zamocowany, a otwory komory pomiarowej z sensorem nie mogą być zasłonięte. Nie należy polegać na taśmach klejących, w kuchni pod wpływem ciepła i tłuszczu z czasem się odklejają.

Podłączenie zasilania

Detektory występują w trzech popularnych wersjach. Pierwsza podłączana jest bezpośrednio do gniazdka, druga zasilana na stałe z sieci 230 V, a trzecia niskim napięciem z modułu sterującego lub zasilacza, zwykle 12 V. Podłączenie na stałe i w rozdzielnicy wykonuje elektryk. Instrukcje producentów detektorów zasilanych na stałe zwykle wymagają wyłącznika odłączającego wszystkie przewody czynne oraz montażu przez osobę kompetentną.

Połączenie z zaworem

Jeśli detektor ma przy alarmie zamknąć gaz, na doprowadzeniu montuje się elektromagnetyczny zawór odcinający. Zawór wbudowuje się w instalację gazową, zwykle za kurkiem głównym, i tę część wykonuje instalator z uprawnieniami gazowymi. Po ingerencji w instalację gazową wykonuje się próbę szczelności i sporządza protokół. Elektryk lub monter detektora łączy następnie wyjście sterujące detektora z zaworem według schematu producenta, z przekrojem przewodu dobranym do długości połączenia. Popularne zawory odcinające po zamknięciu otwiera się wyłącznie ręcznie, więc gaz po alarmie nie popłynie sam, najpierw ktoś musi ustalić przyczynę wycieku.

Uruchomienie i próba

Po włączeniu sensor przez kilka minut się nagrzewa i stabilizuje. Następnie detektor testuje się w sposób przewidziany przez producenta, gazem testowym, nasadką testową lub przyciskiem testu. Niektórzy producenci dopuszczają test ściereczką zwilżoną spirytusem. Sprawdza się, czy włącza się alarm, a przy połączeniu z zaworem, czy zawór zamyka dopływ. Na koniec właściciel otrzymuje objaśnienie, co oznaczają poszczególne diody i sygnały.

• Samodzielny detektor domowy. Najprostsze rozwiązanie, tylko z alarmem. Sprawdza się w kuchni z jednym urządzeniem gazowym. Proste modele kosztują od około 70 zł, markowe detektory domowe zwykle około 200 do 300 zł.
• Detektor z wyjściem sterującym. Może sterować zaworem, wentylatorem, zewnętrzną syreną lub przekazać sygnał do alarmu. Progi alarmowe podaje się w procentach dolnej granicy wybuchowości (DGW), domowe detektory gazu ziemnego często alarmują przy około 15 % DGW, a modele dwuprogowe mają niższy próg ostrzegawczy i wyższy alarmowy.
• System z modułem sterującym. Kilka detektorów w różnych pomieszczeniach i jeden moduł, który steruje zaworem. Stosuje się go w kotłowniach i większych domach.
• Połączenie z systemem alarmowym. Alarm trafia na telefon lub do stacji monitorowania.

Sensory mają ograniczoną trwałość. Producenci podają ją bardzo różnie, od około pięciu lat w prostych urządzeniach do kilkunastu lat w detektorach z wymiennym modułem sensora, które jednak zaleca się co kilka lat kalibrować. Po upływie tego czasu wymienia się cały detektor lub moduł sensora zgodnie z instrukcją. Dlatego warto zapisać datę montażu bezpośrednio na detektorze.

• Zła wysokość. Zdarza się, że detektor gazu ziemnego ląduje nisko, przy gniazdku nad blatem, bo tam jest zasilanie. Ulatniający się gaz zbiera się tymczasem pod sufitem.
• Detektor do innego gazu. Na działce z butlą propan-butan wisi pod sufitem detektor metanu.
• Detektor nad kuchenką lub przy okapie. Para i tłuszcz zanieczyszczają sensor, wyciąg rozrzedza gaz, a detektor daje fałszywe alarmy albo nie reaguje.
• Detektor w szafce lub za firanką. Gaz nie dociera do sensora na czas.
• Test zapalniczką wbrew instrukcji. Część producentów dopuszcza w ostateczności gaz z niezapalonej zapalniczki, inni wyraźnie tego zabraniają, bo zbyt duże stężenie może trwale uszkodzić sensor. Rozstrzyga instrukcja konkretnego modelu.
• Środki czyszczące i rozpuszczalniki w pobliżu. Spirytus, lakiery, silikony i aerozole mogą zakłócić pracę sensora lub wywołać alarm.
• Zapomniana trwałość sensora. Detektor wisi na ścianie od lat, świeci na zielono, ale sensor nie reaguje już tak, jak powinien.
• Zawór bez instalatora gazowego. Elektromagnetyczny zawór zostaje wbudowany w instalację we własnym zakresie, bez próby szczelności i protokołu.

Detektor, który często piszczy bez powodu, przestaje być traktowany poważnie i prędzej czy później zostaje wyjęty z gniazdka. Dlatego warto znać najczęstsze przyczyny. Sensory półprzewodnikowe reagują nie tylko na gaz, ale także na niektóre opary. Alarm może więc wywołać lakier do paznokci, środek czyszczący ze spirytusem, lakier do włosów, rozcieńczalnik, rozpuszczalnik przy malowaniu albo silikon przy naprawie kuchni. Podczas gotowania przeszkadzać może para i opary z patelni, jeśli detektor wisi zbyt blisko kuchenki.

Gdy alarm się włączy, zawsze najpierw należy postępować tak, jak przy rzeczywistym wycieku. Dopiero gdy pomieszczenie jest przewietrzone, a przyczyna jasna, można zajmować się fałszywym alarmem. Jeśli powtarza się bez wyraźnego powodu, sensor może być zużyty albo detektor źle umieszczony. Wtedy trzeba go przenieść lub wymienić, a nie wyłączać.

Detektor podłączany wyłącznie do gniazdka właściciel może umieścić sam, jeśli przestrzega instrukcji producenta. Podłączenie na stałe do sieci 230 V i w rozdzielnicy to praca elektryka ze świadectwem kwalifikacyjnym w zakresie instalacji elektrycznych. Ingerencję w instalację gazową, czyli montaż elektromagnetycznego zaworu, może wykonać tylko instalator z uprawnieniami gazowymi. Po zakończeniu prac wykonuje się próbę szczelności i sprawdzenie instalacji, a stan instalacji gazowej i tak podlega regularnej kontroli, którą opisujemy na stronie przegląd i kontrola okresowa instalacji gazowej. Jeśli jednocześnie wymienia się lub podłącza kocioł, sprawę rozwiązuje się razem z montażem i podłączeniem kotła gazowego.

• detektor jest przeznaczony do gazu, który jest w budynku, i wisi na odpowiedniej dla niego wysokości,
• znajduje się w pobliżu urządzenia gazowego, ale nie nad zlewem, przy okapie, w szafce ani przy oknie,
• jest pewnie zamocowany, a otwory sensora są odsłonięte,
• po nagrzaniu świeci sygnalizacja normalnej pracy zgodnie z instrukcją,
• podczas próby włącza się alarm, a jeśli podłączono zawór, zawór odcina dopływ gazu,
• przy ingerencji w instalację gazową mają Państwo protokół z próby szczelności,
• na detektorze lub w dokumentach zapisano datę montażu i zalecany termin wymiany lub kalibracji.

W trakcie użytkowania test należy powtarzać zgodnie z instrukcją producenta, na przykład przy corocznym przeglądzie kotła. Detektor co jakiś czas warto delikatnie przetrzeć suchą lub lekko wilgotną ściereczką, zgodnie z instrukcją i po wyłączeniu.

1. Nie włączać ani nie wyłączać światła i urządzeń elektrycznych, nie używać dzwonka ani otwartego ognia.
2. Zamknąć kurek główny gazu, jeśli można to zrobić bezpiecznie.
3. Otworzyć okna i drzwi, przewietrzyć pomieszczenia.
4. Opuścić mieszkanie lub dom i z bezpiecznego miejsca zadzwonić na pogotowie gazowe pod numer 992, a przy poszkodowanych lub pożarze pod numer alarmowy 112.
5. Nie odkręcać ponownie gazu, dopóki przyczyny nie ustali fachowiec.

Cena robocizny w cenniku NUMIQ za montaż detektora wycieku gazu wynosi około 150 zł za sztukę. Jest to robocizna wraz z drobnymi materiałami eksploatacyjnymi, bez samego detektora, zaworu i przewodów. Ceny różnią się w zależności od regionu i miasta.

Na końcową kwotę wpływają:

• typ detektora, czy jest to detektor do gniazdka, zasilany na stałe, czy system z modułem sterującym,
• liczba detektorów i pomieszczeń,
• długość i sposób prowadzenia przewodu do zasilania i do zaworu, w listwie lub w bruździe,
• montaż elektromagnetycznego zaworu przez instalatora gazowego wraz z próbą szczelności,
• połączenie z systemem alarmowym lub inteligentnym domem.

Pozostałe powiązane pozycje znajdą Państwo w dziale instalacje gazowe.

Gdzie zamontować czujnik gazu ziemnego?

Około 15 do 30 cm pod sufitem, w pomieszczeniu z urządzeniem gazowym i w jego pobliżu. Nie nad zlewem, przy okapie, przy oknie ani w szafce. Dokładne odległości podaje instrukcja producenta.

Czy czujnik gazu w mieszkaniu jest obowiązkowy?

W zwykłym mieszkaniu i domu z kotłem niewielkiej mocy jest to najczęściej dobrowolne zabezpieczenie. W kotłowniach o większej mocy urządzenia sygnalizacyjno-odcinające są wymagane, a w innych przypadkach może je przewidywać projekt. Obowiązek czujek dotyczący mieszkań odnosi się do dymu i czadu, nie do gazu ziemnego. Mimo to warto go mieć wszędzie tam, gdzie jest urządzenie gazowe.

Jak często trzeba wymieniać detektor?

Zgodnie z zaleceniem producenta. W prostych modelach często po około pięciu latach, w detektorach z wymiennym modułem sensora po kilkunastu latach, z okresową kalibracją. Sensor z czasem traci czułość, nawet jeśli detektor z zewnątrz wygląda na sprawny.

Czy detektor gazu wykryje także tlenek węgla?

Zwykle nie. Do tlenku węgla służy osobna czujka czadu, choć istnieją też urządzenia łączone. Przy kotłach, piecykach gazowych i kominkach warto mieć oba zabezpieczenia.

Czy jeden detektor wystarczy na całe mieszkanie?

W mieszkaniu z jednym urządzeniem gazowym zazwyczaj tak, jeśli wisi w pomieszczeniu z tym urządzeniem. Jeśli kuchenka jest w kuchni, a kocioł w łazience lub w przedpokoju, lepiej mieć detektor przy każdym z nich.

Czy mogę zamontować detektor samodzielnie?

Detektor do gniazdka tak, jeśli zachowają Państwo wysokość i miejsce zgodne z instrukcją. Podłączenie na stałe do 230 V należy do elektryka, a montaż zaworu w instalacji do instalatora z uprawnieniami gazowymi.

Czy detektor może sam zamknąć gaz?

Tak, jeśli ma wyjście sterujące i jest połączony z elektromagnetycznym zaworem odcinającym na doprowadzeniu gazu. Zawór montuje instalator gazowy, a po montażu wykonuje się próbę szczelności.