50 cm üzeri palisat montajı

50 cm'ye kadar olan alçak palisatlar daha çok sınır görevi görür: yürüme yolunu çimden ayırır ya da alçak bir tarh oluşturur. Yükseklik arttıkça işin niteliği değişir. Arkadaki toprak duvara baskı yapar, yağmurdan sonra daha da ağırlaşır ve palisat bu baskıya yıllarca eğilmeden dayanmak zorundadır.

Yüksek palisat özellikle şu durumlarda kullanılır:

• Eğimli arsadaki yeni bir evin çevresinde zemini düzlemek
• Bahçeyi birkaç düz kademeye, yani teraslara ayırmak
• Araç yolu ya da otopark kenarındaki dolguyu sağlamlaştırmak
• Yükseltilmiş sebze tarhları yapmak, oturma alanını bahçenin geri kalanından ayırmak

Klasik betonarme istinat duvarına göre daha hafif ve doğal görünür. Ancak yükseklik iyice arttığında ya da duvarın arkasında araç dolaşacaksa iş sıradan bir bahçe düzenlemesi olmaktan çıkar. Bu durumda çözümü bir inşaat mühendisine hesaplatmak yerinde olur.

Beton palisat

50 cm'nin üzerindeki yüksekliklerde en yaygın seçenektir. Sağlamdır, dona ve neme iyi dayanır, neredeyse hiç bakım istemez. Farklı renk ve yüzeylerde üretilir, taş ya da ahşap görünümlü modeller de vardır. Böylece kilitli parke taşıyla veya cepheyle uyum sağlamak kolaylaşır.

Çelik donatılı palisat

Daha yüksek duvarlarda ve toprak baskısı arttığında içinde donatı bulunan elemanlar kullanılır. Donatı taşıma gücünü artırır ve elemanın baskı altında kırılma riskini azaltır. Bunlara ihtiyacınız olup olmadığını üreticinin teknik dokümanları ya da yüksekliğe ve yüke göre bir inşaat mühendisi belirler.

Ahşap palisat

Doğal görünür, ancak bu yükseklikte ve toprakla sürekli temas halinde çok daha kısa ömürlüdür ve düzenli koruyucu bakım ister. Ana istinat duvarından çok, yükün az olduğu dekoratif bahçe bölümlerine uygundur.

Seçimde yalnızca görünüş belirleyici değildir. Toprağın türü, kot farkının yüksekliği, çevredeki su miktarı ve duvarın arkasında sadece çim mi yoksa sert zemin mi olacağı da önemlidir. Üretici bir eleman için azami istinat yüksekliği belirtiyorsa bu sınırın dışına çıkmayın.

Arsada neler olacağını kafanızda canlandırabilmeniz için deneyimli bir ekibin genel iş sırası şöyledir:

1. Yer altındaki su, kanalizasyon, elektrik ve doğalgaz hatlarının yerini tespit etmek, palisat hattını ip ve kazıklarla işaretlemek.
2. Temel için hendek kazmak. Derinlik palisadın yüksekliğine, toprağa ve yüke bağlıdır. Üreticiler çoğu zaman elemanın yaklaşık üçte birinin temele gömülmesini önerir.
3. Kazı tabanını sıkıştırmak, gerekirse çakıl tabakası serip onu da sıkıştırmak.
4. Beton yatağı hazırlamak ve palisatları taze betona tek tek yerleştirmek.
5. Yüksekliği, hizayı ve düşeyliği su terazisi ve iple, gerekirse nivo ile sürekli kontrol etmek.
6. Arka tarafı da betonla desteklemek, böylece palisatların tek parça gibi çalışmasını sağlamak.
7. Betonu üreticinin önerdiği süre, genellikle birkaç gün, prizini alması için beklemek ve ancak sonra dolguya geçmek.
8. Duvarın arkasına drenaj borusu, jeotekstil keçe ve çakıl dolgu yerleştirmek, dolguyu katmanlar halinde sıkıştırmak.
9. Çevredeki parke taşı, basamak veya çim gibi yüzeylerle bağlantıyı yapmak.

Palisatlar kilitli parke taşına bitişiyorsa en sonda derzlere kum serilip süpürülür.

Kazı sırasında bir doğalgaz hattına zarar verilirse ya da gaz kokusu alınırsa çalışmayı hemen durdurun, alandan uzaklaşın ve 187'yi arayın. Diğer acil durumlarda 112 aranır.

Yüksek palisatlar neden bazen birkaç yıl sonra eğilmeye başlar? Bunun arkasında neredeyse her zaman su ya da zayıf bir temel vardır. Yağmurla ıslanan toprak kuru topraktan çok daha ağırdır ve duvara daha fazla baskı yapar. Su akacak yer bulamazsa baskı daha da artar, alttaki zemin de zamanla yumuşar.

Bu yüzden palisatların arkası kazıdan çıkan toprakla doldurulmaz. Suyu geçiren çakıl ya da kırma taş kullanılır, tabana da suyu güvenle uzaklaştırabileceği bir yere bağlanan delikli drenaj borusu döşenir. Jeotekstil keçe çakılı topraktan ayırır, böylece çakıl zamanla tıkanmaz. Duvarın üstündeki zeminin duvara doğru değil, duvardan uzağa doğru hafif eğimli olması gerekir. Karadeniz gibi bol yağış alan bölgelerde ve killi topraklarda bu ayrıntılar daha da belirleyici olur.

Katmanlar halinde sıkıştırma da aynı derecede önemlidir. Dolgu tek seferde dökülürse sonradan oturur, yağmur arkadaki toprağı ıslatır ve palisatlar dengesiz bir baskıyla karşılaşır.

İşin zorluğu ve dolayısıyla kapsamı arsadan arsaya çok değişir. Mini kepçenin girebildiği, hazır beton mikserinin yanaşabildiği düz ve rahat ulaşılan bir alan, sıkı ve sağlam bir toprak ve kısa, düz bir hat işi kolaylaştırır.

Buna karşılık şunlar işi zorlaştırır:

• Dik bir yamaç ve yüksek bir kot farkı
• Malzemenin elle ya da el arabasıyla taşınmasını gerektiren dar erişim
• Islak, killi veya sonradan doldurulmuş toprak
• Kavisler, basamaklar ve parke taşı ya da duvarlarla birleşim noktaları
• Kazının yakınından geçen hatlar ve çok miktarda toprağın taşınması gereği
• Duvarın arkasında araç yükü olması, bu da daha güçlü bir çözüm ister

Bu yükseklikte palisadı kendiniz dikmeniz önerilmez. Bu bir istinat yapısıdır ve hata, duvar toprakla birlikte hareket etmeye başladığında, yani çoğu zaman yıllar sonra ortaya çıkar. Bahçe bir sitenin ortak alanındaysa işe başlamadan önce apartman yönetimi ve kat malikleriyle konuşmanız da sonradan çıkabilecek anlaşmazlıkları önler.

• Sığ kazı ya da temelde yetersiz beton, sonuçta palisatlar eğilir
• Drenajın unutulması ve çakıl yerine toprakla dolgu yapılması
• Beton prizini almadan dolguya başlanması
• Soğuk havada betonun korumasız dökülmesi, özellikle iç ve doğu bölgelerin kış aylarında
• Özensiz yerleştirme: hem kötü görünür hem duvara dengesiz yük bindirir
• Mühendis hesabı gerektiren bir yükseklikte toprak baskısının hafife alınması
• Alçak kullanım için üretilmiş palisatların yüksek bir istinat duvarında kullanılması

Teslim alırken duvarın tüm boyunca yürüyüp şu noktalara bakmanız faydalı olur:

• Palisatlar düşey ve üst kenar planlanan yükseklikte ya da düzgün bir eğimde
• Hat düz, dışarı taşan veya içeri kaçan eleman yok
• Palisatlar arasında toprağın akabileceği büyük boşluklar yok
• Temel betonu bütün, gözle görülür boşluk içermiyor
• Duvarın arkasında çakıl dolgu ve çıkışı belli bir drenaj var
• Duvarın üstündeki zemin palisatlardan uzağa doğru eğimli
• Elemanlarda çatlak veya yüzey dökülmesi yok
• Parke taşı, basamak ve çimle birleşimler temiz ve sağlam
• Uygulayıcı size kullanılan malzeme ve üreticinin önerileri hakkında bilgi verdi

Sonrasında duvarı ara sıra, özellikle şiddetli yağmurlardan ve kıştan sonra kontrol etmeniz yeterlidir: eğilme ya da çatlama var mı, drenaj suyu uzaklaştırıyor mu.