Kilitli Parke ve Bordür: 2026 m² fiyatı ve döşeme aşamaları

Kilitli parke taşınızın yıllarca düzgün kalması mı, yoksa ilk kıştan sonra dalgalanmaya başlaması mı? Bunu taşın altındaki zemin belirler. Parke taşı yükü sadece yayar. Bu yükü asıl toprağa ileten, altındaki sıkıştırılmış agrega katmanlarıdır. Yüzeyde dalgalanma, çökme ya da açılan derzler görürseniz, sebep neredeyse her zaman alttadır, taşlarda değil.

Aşağıdan yukarıya doğru katmanlar genellikle şöyle sıralanır:

• Hazırlanmış taban: önce bitkisel toprak ve yumuşak zemin alınır. Kazı tabanı eğime göre düzeltilir ve sıkıştırılır. Bahçenizde killi toprak varsa tabana jeotekstil serin. Jeotekstil toprağı agregadan ayırır, böylece zamanla birbirine karışmazlar.
• Taşıyıcı katman: iri taneli kırmataş, yani konkasör çıkışı mıcır. Köşeli taneler birbirine kenetlenir ve iyi sıkışır. Yürüyüş yolları ve teraslar için uygulamada yaklaşık 15 ile 25 cm yapılır. Araba girişi ve otopark için çok daha fazlası gerekir, zemine göre 30 cm ve üzeri.
• Yatak kumu: taşların oturtulduğu ince kırma kum ya da ince mıcır katmanı. Mastarla tam kotuna çekilir, sonra üzerine basılmaz.
• Parke taşı ve derz dolgusu: döşenen taşlar vibrasyonla oturtulur, derzler kumla doldurulur.

Agregayı katman katman sıkıştırın, hiçbir zaman tüm kalınlığı tek seferde değil. Kompaktör, yani titreşimli plaka, ancak belirli bir derinliğe kadar etki eder. Kalın bir katmanı bir anda dökerseniz sadece üstü sıkışır, alt kısım gevşek kalır. Taşıyıcı katmanda yuvarlak dere çakılı kullanmayın. Taneler birbiri üzerinde kayar ve sağlam biçimde sıkışmaz.

Su, taş yüzeyden akıp gitmelidir. Aksi halde alt katmanlara sızar ve kışın don onu dağıtır. İç Anadolu ve Doğu Anadolu gibi soğuk bölgelerde bu daha da önemlidir, ama kıyı bölgelerinde de yoğun yağmurlar alttaki katmanları yumuşatabilir. Bu yüzden yüzey eğimli döşenir, genellikle yüzde 1 ile 2 civarında, evden uzağa, suyun toprağa sızabileceği ya da akabileceği yere doğru. Eğim yatak kumunda değil, daha tabanda ve taşıyıcı katmanda verilir. Böylece bütün katmanlar her yerde aynı kalınlıkta olur.

Garaj önünde, ev girişinde ve büyük alanlarda yağmur suyu kanalları (ızgaralı drenaj kanalı) yerleştirilir. Sizin taş alanınızdan gelen yağmur suyu komşunun bahçesine ya da yola akmamalıdır. Zemin uygunsa basit bir çözüm, suyun çevredeki yeşil alana ya da kendi arsanızdaki bir sızdırma çukuruna gitmesini sağlamaktır.

Alanı sadece ara sıra mı park için kullanıyorsunuz, mesela misafir geldiğinde? O zaman çim taşı ya da su geçiren drenaj taşı işe yarar. Su doğrudan zemine süzülür ve alan kısmen yeşil kalır. Ancak her gün araç girip çıkan bir yerde daha az konforludur ve kışın üzerindeki kar daha zor temizlenir.

Kazmaya başlamadan önce taşların altından nelerin geçeceğini düşünün. Alan bittikten sonra altına kablo ya da boru geçirmek için taşları sökmeniz gerekir. Bu yüzden kazı sırasında bahçe kapısına ve kapı motoruna giden elektrik, dış aydınlatma, zil, kamera ve sulama için koruma boruları (spiral boru) döşeyin, şimdilik ihtiyacınız olmasa bile. Güzergâhı çizin ya da fotoğrafını çekin ve evin köşesi gibi sabit noktalardan ölçün. Elektrik bağlantısını ise mutlaka yetkili bir elektrikçi yapmalıdır.

Kazıdan önce arsanızdan mevcut hatların geçip geçmediğini de öğrenin: doğal gaz, su, kanalizasyon ya da elektrik kabloları. Bunun için bölgenizdeki doğal gaz, su ve elektrik dağıtım şirketlerinden bilgi alabilirsiniz. Kazı sırasında bir gaz borusuna zarar verirseniz ya da gaz kokusu alırsanız hemen oradan uzaklaşın, açık ateş ve elektrikli alet kullanmayın, 187 Doğal Gaz Acil hattını ya da 112'yi arayın.

Bir otomobil için park yeri yaklaşık 2,5 m genişliğinde ve 5 m uzunluğunda olmalıdır. Duvar ya da çit kenarına park ediyorsanız kapıların açılması için ek yer bırakın. Araç girişinde dönüş yarıçapını da düşünün. Araba arsanın içinde mi dönecek, yoksa geri geri doğrudan yola mı çıkacaksınız?

Ev kenarında taş yüzey, subasman yalıtımının üstüne çıkmamalıdır. Yağmurda sıçrayan su ve eriyen kar aksi halde duvarın içine işler. Mantolama yapılmış evlerde de bu kural geçerlidir, alt profilin altında kalan kısım suyla sürekli temas etmemelidir. Cephe boyunca alanı evden dışarı doğru eğimli döşeyin. Taş yüzey ile subasman arasına dar bir çakıl şeridi bırakın ya da subasmanı su emmeyen bir kaplamayla koruyun.

Kilitli parke taşı, taşlar arasındaki sürtünme ve derzlerdeki kum sayesinde bir arada durur. Kenarlarda ise dayanacak bir yeri yoktur. Bordür olmadan, yük altında yavaş yavaş yanlara doğru açılır. Bu yüzden bordürler döşemeden önce yerleştirilir ve aynı zamanda tüm alanın kotlarını ve eğimlerini belirler.

Bahçe bordürleri daha alçak ve incedir. Yürüyüş yolları, teraslar ve bahçe içi için yeterlidir. Yol bordürleri ise araç girişleri, otopark ve kenarından araba geçebilecek her yer içindir. Bordür beton yatağa oturtulur ve yeşil alan tarafından beton bir destekle (beton topuk) desteklenir. Sadece toprakla doldurulursa taşların itmesi ve araç geçişleri onu zamanla dışa doğru yatırır.

Bordür yerine betona oturtulmuş bir sıra parke taşı da kullanabilirsiniz. Kenar daha sade görünür, ama beton yatak ve destek yine de şarttır.

Taş kalınlığını üzerinden neyin geçeceğine göre seçin. Yürüyüş yolları ve teraslarda 4 ile 6 cm kalınlık kullanılır, genellikle 6 cm. Otomobil girişi ve otopark için 8 cm, daha ağır araçlar için 10 cm gerekir. İnce taş, araç girişinde iyi bir zemin üzerinde bile çatlar ve kayar.

Araba geçen yerlerde taşın şekli ve döşeme deseni de önemlidir. Birbirine geçen şekilli kilit taşları ve balık sırtı gibi örgülü desenler, frenleme ve tekerlek dönüşlerine, gidiş yönünde şerit halinde döşenmiş dikdörtgen taşlardan daha iyi dayanır. Büyük ebatlı plakalar modern görünür, fakat araç girişinde daha kolay kırılır ve yerinden oynar.

• Dayanıklılık: araç girişini ya da yolu kışın tuzlayacaksanız, üreticinin dona ve buz çözücü tuzlara dayanıklı olarak beyan ettiği taşı seçin. Beton parke taşları için TS EN 1338 standardına göre yapılan beyanlara bakmak işinizi kolaylaştırır.
• Yüzey: düz ve ince taşlanmış yüzeyler ıslakken ve kırağıda, kumlanmış ya da dokulu yüzeylerden daha kaygandır.
• Renk: tonlar üretim partileri arasında biraz farklı olabilir. Döşerken taşları aynı anda birkaç paletten karışık alın, yoksa yüzeyde renk lekeleri belirir.

Beyaz lekeler kusur değildir

Yeni beton parke taşında ilk aylarda sık sık beyaz lekeler ya da ince bir tabaka görülür. Bunlar kireç çiçeklenmesidir. Beton sertleşirken su, çözünmüş kalsiyumu yüzeye taşır ve bu doğal olarak oluşur. Taşın kusuru değildir. Yağmur ve normal kullanım genellikle bir iki yıl içinde bunları kendiliğinden temizler. Üzerinde sert asitler kullanmayın, yüzeye zarar verir.

Taşları önceden döşenmiş alanın üzerinde durarak ileriye doğru döşeyin, böylece düzeltilmiş yatak kumuna basmazsınız. Yatak kumunu sıkıştırma öncesinde biraz yüksek bırakın, vibrasyon sırasında taşlar biraz daha oturur. Taşları kum için dar bir derz bırakarak yan yana sıkıca dizin ve sıraların düzgünlüğünü ipe bakarak sürekli kontrol edin.

Kesime ancak kenarlarda ve engellerin çevresinde başlanır. Kenardaki küçük parçalar kolayca kırılıp yerinden çıkar. Bu yüzden alanı, bordür yanında ince şeritler kalmayacak şekilde planlayın. Kesim için sulu soğutmalı masa testere ya da taşlama makinesi kullanın. Betonu kuru keserken kuvars içeren ince bir toz çıkar ve solunduğunda sağlığa zarar verir.

Biten alanı lastik ya da plastik altlıklı bir kompaktörle sıkıştırın. Altlık yüzeyi çizilmeye, kenarları da kırılmaya karşı korur. Derzlere kuru kum serpin, süpürün ve vibrasyonla oturtun. Derzler dolana kadar bu işlemi tekrarlayın. İlk haftalarda derzdeki kum biraz daha oturur, bu yüzden bir süre sonra kum eklemek kusur değil, olağan bakımdır.

Eğimli bir arsada kot farkı palisat taşları, alçak istinat duvarları ya da merdivenlerle çözülür. Palisatlar, zeminin üzerinde ne kadar yükselecekse yaklaşık o derinlikte beton temele oturtulur. Yüksek palisatlar toprağın basıncını taşır ve düzgün bir temel olmadan dışa doğru yatmaya başlar. İstinat elemanlarının arkasından suyun tahliye edilmesi gerekir. Yağmurdan sonra ıslak toprak, kuru topraktan çok daha güçlü iter.

Parke taşı ya da palisattan yapılan dış merdivenler sağlam bir beton temel ister ve bütün basamaklar aynı yükseklikte olmalıdır. Basamak yüzeyine hafif bir eğim verin, böylece üzerinde su birikmez ve kışın buz tutmaz.

Parke taşınız küçük bir alanda çöktüyse ya da birkaç taş gevşediyse bütün alanı sökmeniz gerekmez. Bu onarımı bir öğleden sonrada kendiniz yapabilirsiniz.

1. Çöken yerdeki ilk taşı iki tornavida ya da eğri uçlu bir pense ile çıkarın, diğerleri sonra kolayca gelir.
2. Taşları desendeki yerlerine geri dönebilmeleri için çıkardığınız sırayla bir kenara dizin.
3. Yatak kumunu alın ve taşıyıcı katmanı kontrol edin. Yumuşak ya da suya doymuşsa sağlam zemine ulaşana kadar temizleyin.
4. Kırmataşı ince katmanlar halinde ekleyin ve her katmanı el tokmağıyla iyice sıkıştırın.
5. İnce mıcırdan yeni yatak kumunu serin ve çevredeki yüzeyin biraz üzerinde olacak şekilde düzeltin.
6. Taşları eski yerlerine koyun, lastik tokmakla vurarak oturtun ve onarılan yerin üzerine koyduğunuz bir mastarla düzlüğü kontrol edin.
7. Derzlere kuru kum serpin, süpürün ve birkaç gün sonra kum doldurmayı tekrarlayın.
8. Aynı yer yine çökerse sebebi alttaki zeminde arayın, örneğin sızdıran bir kanalizasyon borusunda ya da kötü yapılmış su tahliyesinde.

Kilitli parke taşı fazla bakım istemez. Derzlere gerektikçe kum ekleyin, otları elle ya da mekanik olarak temizleyin. Basınçlı su derzlerdeki kumu yıkar, bu yüzden böyle bir temizlikten sonra derzleri yeniden doldurun. Motor yağı lekelerini betona işlemeden, olabildiğince erken temizleyin.

Biten alanı ustadan teslim alırken şunlara bakmakta fayda var:

• Yağmurdan sonra ya da bir kova su döktüğünüzde su akıp gidiyor ve hiçbir yerde birikmiyor
• Yüzey dalgasız ve düz, bunu uzun bir mastarla birkaç yönde kontrol edebilirsiniz
• Taş sıraları düzgün, derzler eşit ve kumla dolu
• Bordürler düz bir hat üzerinde, sağlam oturuyor ve beton destekleri var
• Kenarlarda kırılıp çıkabilecek ince kesim parçaları yok
• Taş yüzeyi sıkıştırma sırasında çizilmemiş ya da kenarları kırılmamış
• Çevre beton ve agrega artıklarından temizlenmiş

İlgili işler: Kilitli parke taşı sökümü, Tesviye kumu serimi, Vibrasyonlu plaka ile zemin sıkıştırma