Kilitli parke taşı sökümü

Sorun çoğu zaman taşın kendisinde değil, altındaki zemindedir. Yüzey dalgalanıyorsa, üzerinde su birikintileri oluşuyorsa ya da taşlar basınca oynuyorsa sebep neredeyse her zaman aynı yerlerden çıkar: iyi sıkıştırılmamış mıcır, eksik drenaj ya da yerinden oynamış bordürler. Bu yüzden zemini düzeltmeden sadece taşları yenilemek sorunu çözmez.

Diğer yaygın sebepler:

• araç tekerleklerinin geçtiği yerlerde ya da eski bir kazının üstünde oluşan çökmeler,
• yeni su, kanalizasyon, elektrik bağlantısı veya drenaj hattı,
• alanın şeklinin değişmesi, park yerinin genişletilmesi,
• eski taşların başka bir modelle değiştirilmesi.

Yer altındaki hatlar

Parke taşının altından doğalgaz, su ve elektrik hatları geçebilir. Bu hatlar çoğu zaman beklenenden daha sığdır. Söküm sonrası kazı yapmayı düşünüyorsanız, hatların yerini önceden ilgili kuruluşlardan, yani doğalgaz dağıtım şirketinden, su idaresinden ve elektrik dağıtım şirketinden öğrenin. Doğalgaz borusuna zarar verirseniz hemen alanı terk edin, ateş yakmayın, elektrik düğmelerine dokunmayın ve 187'yi arayın. Can güvenliği tehlikedeyse 112'yi arayın. Elektrik ve doğalgaz hatlarını yalnızca yetkili bir elektrikçi ya da yetkili bir gaz tesisatçısı onarabilir.

İki yaklaşım vardır. Hangisini istediğinizi işe başlamadan bilmek işinize yarar.

Yeniden kullanmak için dikkatli söküm

Taşlar levye ya da parke taşı kaldırma pensesiyle elle, tek tek çıkarılır. Daha yavaş bir yöntemdir ama taşların çoğu sağlam kalır. Taşlar hâlâ güzel görünüyor ve sağlamsa, onları aynı yere geri döşemek ya da bahçede küçük bir yol yapmak için kullanmak istiyorsanız bu yöntem mantıklıdır.

Hızlı kaldırma ve atık olarak gönderme

Taşlar çatlamış, rengi solmuş ya da zaten değiştirilecekse onlarla uğraşmaya gerek yoktur. Büyük alanlarda küçük bir ekskavatör veya yükleyici kullanılır. Makine taşları alt katmanla birlikte kepçeye alır ve doğrudan kamyona yükler. Hızlıdır ama taşlar bu sırada kırılır.

Bordürler

Bordürler bütün yüzeyi bir arada tutar. Bu yüzden genellikle beton bir yatağa oturtulur ve yanlarından betonla desteklenir. Onları çıkarmak daha çok bir kırım işidir: beton kırılır, bordür gevşetilir ve dışarı çekilir. Bordür taşı ağırdır, onu asla tek başınıza kaldırmayın.

Benzer büyüklükteki iki alanda bile işin zorluğu, dolayısıyla maliyeti ciddi şekilde farklı olabilir. Belirleyici olan başlıca noktalar şunlardır:

• taşın nasıl döşendiği: kum yatak üzerindeki taş kolayca çıkar, betona veya harca oturtulmuş taşı kırmak gerekir,
• derzlerin durumu: yosun ve kök sarmış ya da kirle sertleşmiş derzler taşları daha sıkı tutar,
• taşın kalınlığı ve şekli: araç yolu için kullanılan kalın taşlar ve karmaşık kilit biçimleri daha zor çıkar,
• erişim: ev ile duvar arasındaki dar bir geçit, makine yerine elle taşıma anlamına gelir,
• bordürlerin, basamakların veya yağmur suyu kanallarının da sökülüp sökülmeyeceği,
• malzemeyle ne yapılacağı: ayıklama, paletlere dizme ve molozun götürülmesi ayrı birer iştir.

Sökülen taşlar, mıcır ve beton inşaat atığı sayılır. Konteynere konur, geri dönüşüme gönderilir ya da belediyenizin inşaat ve yıkıntı atıkları için gösterdiği yere götürülür. Ormana, dere kenarına veya boş araziye dökmek yasaktır.

Kum yatak üzerine döşenmiş küçük bir alanı kendiniz de sökebilirsiniz. Bunun için bir levye ya da iki sağlam tornavida, lastik tokmak, parke taşı kaldırma pensesi, kalın iş eldiveni, iş ayakkabısı ve koruyucu gözlük gerekir. Taşın yatağından daha derine kazmayı, hatların yeri belli olana kadar bekletin.

1. Döşeme desenini kaydetmek için alanı yukarıdan fotoğraflamak.
2. Derzleri ot ve kirden temizlemek, sertleşmiş derzleri gerekirse ıslatmak.
3. İşe kenardan başlamak, mümkünse bordürün eksik olduğu ya da taşın zaten hasarlı olduğu yerden.
4. İlk taşı lastik tokmakla vurarak gevşetmek ve iki taraftan aynı anda kaldırmak, gerekirse bu taşı gözden çıkarıp parça parça almak.
5. Diğer taşları kenardan içeriye doğru sırayla, pense veya levyeyle, sert darbe vurmadan çıkarmak.
6. Her taşı hemen kumdan temizlemek ve sağlam, hasarlı ve kırık olarak ayırmak.
7. Sağlam taşları düz bir yere ya da palete yan yatırarak, birbirine sıkıca ve alt yüzleri aynı yöne bakacak şekilde dizmek.
8. Kirlenmemeleri ve aralarındaki toprak ıslanmasın diye istif edilen taşların üstünü örtmek.
9. Taşlar çıkınca yataktaki eski kumu kenara almak ve alttaki mıcır katmanının durumuna bakmak.

Ağır taşlarda ve bordürlerde iki kişi çalışın, öne eğilerek değil, çömelerek kaldırın.

Uygulamada basit bir hafta sonu işi gibi görünen söküm, çoğu zaman bir yığın kırık taş ve zarar görmüş bir çevreyle biter.

• fazla güç kullanmak: taşlar kenarlarından ve kilit yerlerinden kırılır, kullanılabilecek parçalar kaybolur,
• levyeyi yandaki taşa veya cepheye dayamak: yerinde kalması gereken şey zarar görür,
• taşları gelişigüzel yığmak: yüzeyleri çizilir ve kırılırlar,
• hatların yerini öğrenmeden kazmak: kablo veya boru delinebilir,
• taşları aynı kötü zeminin üstüne geri döşemek: yüzey yine çöker,
• eğimi ve drenajı unutmak: su evin dibinde birikir ya da alt katmana sızar,
• atığı hafife almak: alan molozla dolar ve iş gecikir.

Sonraki adımlar için şunu bilmek işe yarar: yaya yolu ile araç geçen bir alanın alt katmanı hem katman kalınlığı hem taş kalınlığı açısından farklıdır. Alanın kullanım amacı değişiyorsa kazı derinliği ve alt katman yapısı da buna göre ayarlanmalıdır.

İşi bir firmadan teslim alırken ya da kendi kontrolünüzü yaparken şu noktalara bakın:

• taşlar konuşulan alanda sökülmüş ve çevredeki yüzeyler zarar görmemiş,
• yerinde kalması gereken cephe, subasman, bahçe duvarı ve bordürler sağlam,
• kullanılabilir taşlar temizlenmiş, ayrılmış ve düz bir yere dizilmiş,
• kaç taşın eksik olduğu ve ne kadar yeni taş alınacağı belli,
• inşaat atığı götürülmüş ya da konteynerde götürülmeye hazır,
• açığa çıkan hatlar sağlam ve işaretlenmiş,
• alt katmanın durumu kontrol edilmiş ve onarılıp onarılmayacağı ya da yenilenip yenilenmeyeceği konuşulmuş,
• alan üzerinde yürümek güvenli ve çukurların etrafı çevrilmiş.