Ahşap kirişli tavan montajı

Ahşap betona göre hafiftir, kolay işlenir ve montajda ıslak iş ya da prizin beklenmesi yoktur. Eski evlerde bu çoğu zaman belirleyici olur, çünkü kerpiç, taş veya eski tuğla duvarlar betonarme bir döşemeyi taşıyamayabilir. Hafif bir tavan, deprem bölgelerinde binanın toplam ağırlığını da düşük tutar. Küçük bir evde kirişler ve kaplama genellikle birkaç gün içinde yerine konur.

Ustayı çağırmadan önce tavanın ne işe yarayacağını netleştirin. Isıtılmayan bir çatı arası, mobilyalı bir yaşam alanı ve kirişleri açıkta kalan dekoratif bir tavan; taşıma gücü, yalıtım ve yüzey işlemi açısından çok farklı ihtiyaçlar doğurur. Kiriş kesiti, aralıklar ve tüm katman düzeni buna göre belirlenir.

Kesiti, aralıkları, duvara oturma şeklini ve bağlantıları ustanın tahmini değil, bir statik mühendisi belirlemelidir. Yeni tavan veya tavanın yenilenmesi taşıyıcı sisteme yapılan bir müdahaledir. Duvarlarla kirişler arasındaki bağlantı, depreme karşı da önem taşır.

Yöntem, yeni bir yapı mı yoksa önce eski tavanın açıldığı bir ev mi olduğuna göre değişir. Temel adımlar ise birbirine benzer:

1. Alanı ölçmek, taşıyıcı duvarları kontrol etmek ve mevcut durumu proje ve statik hesapla karşılaştırmak.
2. Yenilemede eski kirişleri açmak, uçlarını, duvardaki yuvaları ve nem durumunu incelemek.
3. Keresteyi hazırlamak: kesmek, işlemek ve mantara, odun kurduna karşı emprenye etmek. Açıkta kalacak kirişleri ayrıca rendelemek ve zımparalamak.
4. Oturma noktalarını hazırlamak: zemini düzeltmek ve ahşabı duvardan su yalıtım katmanıyla ayırmak.
5. Kirişleri duvar yuvalarına, duvar üstü hatıla ya da ana kirişe belirlenen aralıklarla yerleştirmek ve sabitlemek.
6. Yüksekliği, düzlemi ve aks aralıklarını iş boyunca kontrol etmek.
7. Kaplamayı ve projedeki diğer katmanları uygulamak: buhar kesici, ısı yalıtımı, darbe sesi katmanı, döşeme veya asma tavan.

Neden düzleme bu kadar dikkat ediliyor? Kiriş yüksekliğindeki küçük bir fark, sonra dalgalı bir döşeme ya da çatlayan bir asma tavan olarak ortaya çıkar. Düzeltmek için bitmiş katmanları sökmek gerekir.

Tavan kirişlerinde genellikle yapı sınıfı iğne yapraklı ahşap kullanılır, tipik olarak çam veya ladin. Geniş açıklıklarda ya da şekil kararlılığının önemli olduğu yerlerde daha az eğilip çatlayan tutkallı lamine kirişler tercih edilir. Ahşap kurutulmuş, uygun dayanım sınıfında olmalı, çürük veya böcek izi taşımamalıdır. Karadeniz gibi nemli bölgelerde kerestenin kuru ve havalanan bir yerde bekletilmesi ayrıca önemlidir.

Katman düzeni, tavanın altında ve üstünde ne olduğuna bağlıdır:

• Isıtılmayan çatı arasının altındaki tavan: kirişler arasında ısı yalıtımı ve ısıtılan oda tarafında buhar kesici ya da buhar freni ister. Böylece içerideki nem katmanlara geçmez
• Yaşam alanına çevrilen çatı arasının altındaki tavan: buna ek olarak darbe sesi yalıtımı, esnek bir ara katman ve ağır bir yük dağıtma plakası veya kuru şap sistemi ister. Böylece adım sesleri alttaki odaya geçmez
• Kirişleri görünen dekoratif tavan: daha kaliteli ahşap, görünür yüzeyli tahta kaplama ve özenli zımpara, renklendirme ve koruyucu boya gerektirir
• Asma tavanla kapatılan teknik tavan: OSB veya yapı levhasıyla kaplanabilir. Burada görüntü değil işlev önemlidir

Kirişlerin arasına taş yünü, cam yünü veya ahşap lifli yalıtım konur. Boşluğu boşluksuz ve ezmeden, eşit doldurmak gerekir. Aksi halde ısı köprüleri ve yoğuşma riski oluşur.

En rahat durum; düz duvarlı, ölçüleri belli ve malzemenin kolay getirilebildiği yeni bir yapıdır. İş şu durumlarda zorlaşır:

• Oda geniş açıklıklıdır ve daha kalın kiriş, daha sık aralık, ana kiriş veya çelik parçalar gerekir
• Eski bir evde tavan açıldığında çürümüş kiriş uçları, nemli duvar veya bozulmuş yuvalar çıkar
• Kirişler açıkta kalacaktır ve hassas işçilik ile yüzey işlemi ister
• Tavanın üstü ses ve döşeme katmanlarıyla birlikte yaşam alanı olacaktır
• Malzeme dar bir girişten ya da yukarıya taşınmak zorundadır

Apartmanda çalışılıyorsa, malzeme taşıma ve gürültülü iş saatleri için apartman yönetimiyle önceden konuşmak işleri kolaylaştırır. Teklifleri karşılaştırırken neyi kapsadıklarına bakın. Bazıları yalnızca kirişlerin yerleştirilmesini içerir, bazıları kereste, emprenye, bağlantı malzemesi, kaplama, yalıtım ve nakliyeyi de kapsar. Ancak aynı kapsamdaki teklifleri karşılaştırmak anlamlıdır.

Uygulamada aynı sorunlar tekrar tekrar karşımıza çıkar:

• Nemli veya kötü depolanmış kereste: yerine konduktan sonra eğilir, çatlar ve üstündeki döşeme gıcırdar
• Hafife alınan statik: aşırı sehim ancak döşeme döşendikten veya bölme duvarlar yapıldıktan sonra fark edilir
• Kiriş uçlarının doğrudan nemli duvara oturması: kirişin en çok yük taşıdığı noktada çürümeye yol açar
• Eski kirişlerin kontrol edilmeden kapatılması: çürük veya böcek yeni katmanın altında ilerlemeye devam eder
• Eksik veya yırtık buhar kesici: yalıtımın içinde yoğuşmaya neden olur
• Döşemenin kirişlere esnek katman olmadan sabitlenmesi: her adım alt katta duyulur

Bu hataların çoğu iş bittikten sonra görünmez. Bu yüzden işi kirişler kapatılmadan önce kontrol etmek faydalıdır.

Şantiyeye iki kez uğramanız iyi olur: kirişler yerleştirilip henüz kapatılmamışken ve teslimde. Teslim alırken şunlara bakın:

• Kiriş kesiti ve aralıkları statik hesaba uyuyor
• Kiriş uçları duvardan ayrılmış ve kuru bir yere oturuyor
• Bağlantılar projeye göre yapılmış ve kirişler oynamıyor
• Ahşap emprenye edilmiş, çatlak veya böcek izi yok
• Kaplama düz ve üzerinde yürürken gıcırdamıyor
• Yalıtım boşlukları tam dolduruyor, buhar kesici duvar kenarlarında ve boru geçişlerinde de kesintisiz
• Yaşam alanı olacak çatı arasında döşemenin altında esnek darbe sesi katmanı var
• Görünen kirişlerin yüzeyi ve boyası düzgün
• Malzeme ve emprenye belgeleri ile yapılan işlerin kaydı size verildi