Elektrische boiler plaatsen

De post in de prijslijst gaat uit van het ophangen en aansluiten van één elektrische boiler met een inhoud tot 120 liter aan de muur. Meestal gaat het om:

• de muur nakijken en geschikte pluggen of ankers kiezen volgens het materiaal en het gewicht van de boiler,
• de ophangbeugel of de ophangbouten plaatsen en de boiler ophangen,
• de koud- en warmwaterleiding aansluiten met flexibele slangen of vaste koppelingen,
• de veiligheidsgroep op de koudwatertoevoer monteren en de afvoer ervan aansluiten,
• de boiler vullen, ontluchten en de koppelingen op lekken controleren,
• de boiler op de voorziene elektrische voeding aansluiten en voor het eerst opstarten,
• de temperatuur instellen en de bediening en het onderhoud uitleggen.

De plaatsing omvat niet de boiler zelf, een nieuwe kring vanuit de zekeringkast, het slijpen van sleuven, nieuwe waterleidingen, een drukverminderaar of een sanitair expansievat als die nodig zijn. Het demonteren en afvoeren van de oude boiler is een aparte post.

Een nieuwe boiler wordt geplaatst bij de renovatie van een badkamer of appartement, wanneer de leidingen en de tegels klaar zijn. Nog voor er getegeld wordt, moet vastliggen waar de boiler komt, zodat de wateraansluitingen en de voeding op de juiste plaats zitten en de muur stevig genoeg is om in te verankeren.

Een oude boiler wordt vervangen wanneer de tank begint te lekken, het water roestig is of de boiler traag opwarmt, ook na het ontkalken. In de praktijk merkt de eigenaar het probleem vaak pas wanneer er water onder de boiler druppelt. Is de tank doorgeroest, dan loont herstellen niet meer en wordt de hele boiler vervangen.

Voor de plaatsing moet het volgende klaar zijn:

• Een dragende muur. Baksteen, beton of volle blokken. Bij gipskarton, cellenbeton of holle blokken is een versteviging of een speciaal anker nodig.
• Wateraansluitingen. Koud en warm water met stopkranen op de juiste hoogte.
• Afvoer voor de veiligheidsgroep. Een afvoer of sifon in de buurt, waar het water dat bij het opwarmen uit de groep druppelt naartoe kan.
• Elektrische voeding. Een aparte kring met een beveiliging die past bij het vermogen van de boiler, bij voorkeur door de elektricien voorzien tijdens de renovatie.
• Ruimte voor onderhoud. Onder de boiler moet plaats zijn om de flens te demonteren en de anode te vervangen, anders moet voor elk onderhoud de volledige boiler van de muur.

Muur nakijken en verankeren

Fabrikanten schrijven voor dat de boiler alleen aan een muur hangt die het toestel met water kan dragen. In de handleidingen staan meestal bouten van minstens 8 mm diameter en een versteviging bij zwakke muren. Sommige handleidingen raden ankers aan die berekend zijn op een veelvoud van het gewicht van de volle boiler. De installateur boort de gaten volgens de afstand van de ophanging, plaatst de ankers en hangt de boiler op. Bij zwaardere boilers is dat werk voor twee personen.

Koud water en veiligheidsgroep

Op de koudwatertoevoer komt een veiligheidsgroep. Die combineert een terugslagbeveiliging met ingebouwd overdrukventiel. Tussen de boiler en de veiligheidsgroep mag volgens de fabrikanten geen afsluiter zitten. Wordt die dichtgedraaid, dan kan de druk bij het opwarmen nergens heen. In België openen de gangbare veiligheidsgroepen voor boilers bij 7 bar, zoals de veiligheidsklep opent bij 7 bar zodat je boiler en leidingen beschermd blijven. De openingsdruk mag nooit hoger liggen dan de maximale werkdruk op het typeplaatje van de boiler. De stopkraan komt vóór de veiligheidsgroep, niet erna.

Drukverminderaar

Is de leidingdruk hoog, dan blijft de veiligheidsgroep voortdurend druppelen. In de Belgische praktijk geldt als vuistregel dat bij een groep van 7 bar een drukverminderaar aangewezen is wanneer de leidingdruk boven de 5 bar ligt. De druk is eenvoudig te meten met een manometer op een kraan, bijvoorbeeld de wasmachinekraan. Ook een te hoge druk 's nachts, wanneer er weinig water verbruikt wordt, kan een lekkende groep verklaren.

Afvoer van de veiligheidsgroep

Bij het opwarmen zet het water uit en laat de veiligheidsgroep een kleine hoeveelheid water weglopen. De uitlaat moet naar beneden gericht zijn, vrij blijven en tegen vorst beschermd zijn. Het water gaat via een trechter met sifon naar de afvoer. Volgens de waterbedrijven moet de afvoer zichtbaar onderbroken zijn van de uitlaat, met een onderbreking van minstens 2 cm, en een rechtstreekse aansluiting op de afvoerleiding is verboden. De uitlaat mag nooit afgedopt worden. Is er geen plaats om het water af te voeren, dan laten sommige fabrikanten een sanitair expansievat op de toevoer toe, dat het druppelen sterk vermindert.

Warm water aansluiten en vullen

De warmwateruitgang wordt op de leiding aangesloten. Daarna wordt de koudwatertoevoer opengezet en op de dichtstbijzijnde mengkraan de warmwaterkraan geopend. De boiler vult zich tot er water zonder lucht uit de kraan loopt. Pas dan is de boiler vol. Alle koppelingen worden nagekeken en mogen niet druppelen.

Elektrische aansluiting en eerste opstart

De stroom wordt pas aangesloten nadat de boiler gevuld is. Een verwarmingselement dat in een lege boiler aangezet wordt, is binnen enkele minuten kapot. De aansluiting gebeurt door een elektricien. De boiler komt op een eigen kring met aarding, een gepaste differentieelbeveiliging en een mogelijkheid om hem van het net te scheiden. Fabrikanten schrijven een kabeldoorsnede volgens het vermogen voor en een tweepolige onderbreking. Na het inschakelen wordt gecontroleerd of het controlelampje van de verwarming brandt, en wordt de temperatuur ingesteld.

Wordt een oude boiler vervangen door een nieuwe met dezelfde ophang- en aansluitafstanden en blijft de elektrische voeding dezelfde, dan kan een handige persoon het sanitaire deel zelf uitvoeren. Laat de elektrische aansluiting wel over aan een elektricien. Werkwijze:

1. De automaat van de boiler uitschakelen en controleren dat er geen spanning op de klemmen staat.
2. De koudwatertoevoer dichtdraaien en de warmwaterkraan op de mengkraan openen.
3. De oude boiler via de veiligheidsgroep of de aftapkraan in de afvoer leeg laten lopen.
4. De slangen losmaken en de boiler met een helper van de muur halen.
5. De ankers nakijken en zo nodig nieuwe plaatsen volgens de afstand van de nieuwe boiler.
6. De nieuwe boiler ophangen en het koud water aansluiten via een nieuwe veiligheidsgroep.
7. Het warm water aansluiten en de dichtingen controleren.
8. De boiler vullen tot er water zonder lucht uit de warmwaterkraan loopt.
9. De koppelingen controleren en pas daarna de elektricien de voeding laten aansluiten.

Bij een nieuwe boiler wordt de veiligheidsgroep meestal ook vervangen. Een oude groep zit vaak vol kalk en opent misschien niet meer op tijd.

Verticale en horizontale boiler

De verticale boiler is het meest gangbaar. Een horizontale boiler wordt gekozen waar weinig hoogte is, bijvoorbeeld boven een deur of onder het plafond. Niet elke boiler kan op beide manieren gemonteerd worden, de fabrikant vermeldt dat in de handleiding.

Inhoud

Voor een appartement met twee personen wordt vaak 80 liter gekozen, voor een gezin met douche en bad 100 tot 120 liter. Een grotere inhoud betekent een langere opwarmtijd, meer warmteverlies en een zwaardere boiler aan de muur.

Boiler met warmtewisselaar

Naast het elektrische element heeft deze boiler een warmtewisselaar, waarmee het water ook door een cv-ketel opgewarmd kan worden. Hij past in een woning met een ketel op gas, stookolie of hout, waar het water buiten het stookseizoen elektrisch verwarmd wordt. De aansluiting op de verwarming is werk voor een verwarmingsinstallateur en hoort niet bij de gewone plaatsing van een boiler.

Opwarmen tijdens de daluren

Met een dag- en nachttarief kan de boiler alleen tijdens de daluren opwarmen, gestuurd via een relais of schakelklok in de zekeringkast. Wie in Vlaanderen nog een aparte meter voor exclusief nachttarief heeft, moet weten dat het exclusief nachttarief verdwijnt op 1 januari 2028, waardoor de sturing van de boiler mogelijk aangepast moet worden. Check de actuele voorwaarden bij uw netbeheerder. De inhoud moet groot genoeg zijn om tot de volgende opwarmperiode te volstaan.

Warmtepompboiler als alternatief

Wie ruimte heeft in een berging of garage, kan ook een warmtepompboiler overwegen, die minder stroom verbruikt. In Vlaanderen komt een warmtepompboiler in 2026 nog in aanmerking voor Mijn VerbouwPremie, op voorwaarde dat een aannemer het werk uitvoert. Check de actuele voorwaarden op het officiële portaal van de Vlaamse overheid. Een gewone elektrische boiler komt niet in aanmerking.

Plaats van de boiler

Fabrikanten raden aan de boiler zo dicht mogelijk bij het tappunt te plaatsen waar het meeste warm water gebruikt wordt. Bij een lange leiding koelt veel water in de buis af en duurt het lang voor er warm water komt. Een boiler in de badkamer boven de wasmachine of in een berging naast de badkamer is dus beter dan een boiler aan de andere kant van het appartement. In de badkamer moeten wel de veiligheidsvolumes rond bad en douche gerespecteerd worden die het AREI voorschrijft, met een boiler die geschikt is voor het volume waarin hij hangt. Bij plaatsing in een smalle berging of boven een verlaagd plafond is het verstandig vooraf na te gaan of de boiler later zonder breekwerk weggenomen en vervangen kan worden.

• Boiler aan een ongeschikte muur. In de praktijk wordt een boiler soms aan gipskarton of een oude holle scheidingswand opgehangen en komt hij na een tijd los.
• Afsluiter tussen boiler en veiligheidsgroep. De groep heeft dan geen nut meer en bij het opwarmen ontstaat een gevaarlijke overdruk.
• Uitlaat van de veiligheidsgroep niet naar de afvoer geleid. Het water druppelt op de vloer of achter de tegels.
• Uitlaat rechtstreeks in de afvoerbuis gestoken. Een lekkende groep blijft dan onopgemerkt en het waterverbruik loopt ongemerkt op.
• Afgedopte veiligheidsgroep. Iemand lost het druppelen op door de uitlaat dicht te maken. De juiste oplossing is de leidingdruk meten en een drukverminderaar of sanitair expansievat toevoegen.
• Inschakelen zonder water. Het verwarmingselement gaat stuk nog voor het eerste gebruik.
• Voeding via een verlengsnoer of te dunne kabel. De kabel wordt warm, vooral bij een lange opwarmcyclus.
• Geen ruimte voor onderhoud. De boiler is zo ingebouwd dat de anode niet vervangen kan worden zonder hem af te hangen.
• Verwaarloosde anode. Na enkele jaren is de anode opgebruikt en begint de tank te roesten.

Het sanitaire deel wordt uitgevoerd door een loodgieter of sanitair installateur. De elektrische aansluiting laat u volgens de fabrikanten uitvoeren door een elektricien, en ze moet voldoen aan het AREI. Wordt voor de boiler een nieuwe kring vanuit de zekeringkast getrokken, dan geldt dat als een uitbreiding van de installatie: een keuring is bijvoorbeeld verplicht wanneer je een nieuwe installatie in dienst stelt, of wanneer je een wijziging, uitbreiding of verzwaring hebt uitgevoerd. Die keuring gebeurt door een erkend keuringsorganisme, en het eendraadschema en situatieplan worden aangepast. In de badkamer gelden voor elektrische toestellen de regels van de veiligheidsvolumes rond bad en douche, die de elektricien kent. Sommige fabrikanten koppelen de garantie aan een bewijs van vakkundige plaatsing, vraag daarom een bevestiging aan de firma. Check bij uw gemeente of er voor uw specifieke werken iets aangevraagd moet worden, voor het vervangen van een boiler is dat normaal niet het geval.

• de boiler hangt loodrecht en beweegt niet wanneer u ertegen duwt,
• de veiligheidsgroep zit op de koudwatertoevoer en tussen de groep en de boiler zit geen afsluiter,
• de uitlaat van de veiligheidsgroep loopt via een zichtbare onderbreking naar een trechter met sifon en is niet afgedopt,
• de koppelingen druppelen niet, ook niet na de eerste opwarming wanneer het materiaal uitzet,
• de veiligheidsgroep druppelt bij het opwarmen maar een beetje, niet in een constant straaltje,
• het controlelampje brandt en het water is na het opwarmen warm,
• de boiler hangt op een eigen automaat en de kabel ligt niet los,
• onder de boiler is plaats om de flens te demonteren en de anode te vervangen,
• u hebt de handleiding, het garantiebewijs, een bevestiging van de plaatsing en bij een nieuwe kring ook het keuringsverslag.

Kijk de veiligheidsgroep regelmatig na. Fabrikanten raden aan de groep geregeld, bijvoorbeeld maandelijks, even te bedienen tot er water uitloopt. Het openingsmechanisme van een veiligheidsgroep is na verloop van tijd aan slijtage onderhevig en kan vooral met kalk aanladen. Blijft er water lopen nadat de knop teruggedraaid is, dan moet de groep doorgespoeld of vervangen worden.

Een correct geplaatste boiler gaat jaren mee als de eigenaar hem onderhoudt. Het onderhoud is niet moeilijk, maar wordt vaak vergeten.

Anode

De magnesiumanode lost geleidelijk op en beschermt zo de tank. Is ze opgebruikt, dan begint de corrosie de tank zelf aan te tasten. Fabrikanten raden een eerste controle door een vakman aan ongeveer twee jaar na de plaatsing. Bij hard water is de anode sneller verbruikt. Een nieuwe anode kost veel minder dan een nieuwe boiler.

Kalk

Op het verwarmingselement en op de bodem van de tank zet zich kalk af. De boiler warmt dan trager op, kan bij het opwarmen ruisen en verbruikt meer stroom. Bij de controle van de anode worden meestal ook de tank en het element ontkalkt.

Winterstop

Blijft een boiler in een tweede verblijf of een onverwarmde ruimte de hele winter uit, dan kan hij bevriezen. In dat geval wordt de boiler afgetapt. Fabrikanten raden aan tussen de veiligheidsgroep en de toevoer een aftapkraan te voorzien, zodat dat kan zonder koppelingen los te maken.

De arbeidsprijs in de NUMIQ-prijslijst bedraagt ongeveer 350 € per stuk voor het ophangen en aansluiten van een elektrische boiler tot 120 liter, met daarbovenop ongeveer 15 € voor klein verbruiksmateriaal. De prijs omvat niet de boiler zelf, de veiligheidsgroep of een drukverminderaar als die aangekocht moeten worden. De prijzen verschillen naargelang de regio en de stad.

Het uiteindelijke bedrag hangt af van:

• het type muur en de nood aan versteviging of speciale ankers,
• of de water- en elektrische aansluitingen op de juiste plaats klaar zijn,
• de nood aan een drukverminderaar, een sanitair expansievat of een nieuwe afvoer voor de veiligheidsgroep,
• het demonteren en afvoeren van de oude boiler,
• de bereikbaarheid van de plaats, bijvoorbeeld een boiler boven een deur of in een smalle berging,
• een nieuwe kring en de keuring.

Verwante werken kunt u apart laten begroten, bijvoorbeeld boiler demonteren, stopkranen monteren of een keuringsrapport van de elektrische installatie. Meer posten vindt u in de rubriek waterleiding en afvoer.