Geberit-inbouwframe voor hangtoilet plaatsen en ommetselen

Het verschil met een gewone montage van het frame is dat de vakman niet vertrekt bij een kaal metalen rek. Je krijgt een afgewerkte voorzetwand met een vlak oppervlak, een opening voor de bedieningsplaat en uitstekende draadstangen voor de toiletpot. Meestal gaat het om deze stappen:

• De plaats en hoogte van het frame uitzetten volgens de afgewerkte vloer en de as van de pot
• Het frame verankeren in vloer en muur, waterpas en loodrecht stellen
• De afvoerbocht aansluiten op de riolering en de koudwatertoevoer op het afsluitkraantje in het reservoir
• Een drukproef op de toevoer en een dichtheidscontrole van de afvoer
• De beschermkappen plaatsen op de opening van de bedieningsplaat, de afvoerbocht en de draadstangen
• De voorzetwand bouwen in cellenbetonblokken of in gipsplaat op een metalen regelwerk
• Op afspraak ook een legplank boven het frame of een voorzetwand tot aan het plafond

Waterdichting, tegelwerk en de montage van pot en bedieningsplaat horen er doorgaans niet bij. Die stappen volgen pas na het ommetselen. Vaak doet dezelfde tegelzetter ze wel. Spreek daarom vooraf duidelijk af waar zijn werk stopt.

Het belangrijkste gegeven is de hoogte van de afgewerkte vloer. Het frame wordt daarop afgesteld, niet op de huidige ruwe vloer. Staat nog niet vast of er een nieuwe chape komt, vloerverwarming of enkel tegels op de bestaande ondergrond? Dan moet de monteur gokken, en een verkeerde gok krijg je later niet meer recht zonder breekwerk. Zet een duidelijk streepje "afgewerkte vloer" op de muur of geef de exacte vloeropbouw door. Dat spaart veel gedoe.

Leidingen en ruimte

• Er moet een afvoer met voldoende diameter tot op de plaats van het toilet komen, in een appartement meestal vanaf de gemeenschappelijke valpijp. De aansluiting moet afhellen naar de riolering.
• De koudwaterleiding moet ongeveer tot aan de plaats van het reservoir lopen. De monteur werkt de exacte aansluiting af, maar de leiding mag niet aan de andere kant van de ruimte eindigen.
• De muur achter het frame moet stevig zijn. Een Kombifix wordt vooral in het metselwerk verankerd. Een Duofix draagt de last via zijn poten naar de vloer, maar heeft bovenaan toch een vaste bevestiging nodig.
• Wil je naast het toilet een stopcontact voor een douchewc-zitting of verlichting? Dan moet een erkend elektricien de kabel trekken vóór het ommetselen. Nieuwe kringen in een badkamer moeten aan het AREI voldoen en worden gekeurd door een erkend keuringsorganisme.

Keuzes die je vooraf maakt

De vakman moet weten welke pot en welke bedieningsplaat je kiest, welk tegelformaat je neemt en hoe je de tegels wilt verdelen. De diepte van de pot bepaalt hoe ver de zitting van de muur komt. Het tegelformaat beslist of de opening van de bedieningsplaat netjes midden in een tegel valt of half op een voeg. Wie dat pas bij het tegelen bekijkt, ziet vaak dat de drukplaat een halve centimeter naast een voeg zit, en dat oogt slordig.

Appartement met VME

Moet er aan de valpijp of aan gemeenschappelijke leidingen gewerkt worden, neem dan op tijd contact op met de syndicus. Vaak moet het water voor een hele kolom afgesloten worden of moet een aftakking vervangen worden. Dat vraagt een afspraak met de buren en soms met een installateur van de VME.

Uitzetten en frame plaatsen

De monteur tekent eerst de as van het toilet, de hoogte van de afgewerkte vloer en de positie van de afvoer af. De poten van het frame worden uitgeschoven volgens de vloeropbouw, het frame tegen de muur gezet en in beide richtingen waterpas gesteld. De zithoogte hangt af van de hoogte van de draadstangen. De fabrikant zet markeringen op het frame om dat juist af te stellen. Een gangbare zithoogte ligt ongeveer tussen 40 en 46 cm boven de afgewerkte vloer. Grotere mensen en ouderen zitten vaak comfortabeler aan de bovenkant van die marge.

Daarna wordt het frame verankerd: de poten in de vloer, de bovenste beugels in de muur. In oudere rijwoningen met holle snelbouwstenen, in cellenbeton of bij dunne scheidingswanden zijn aangepaste pluggen nodig. Is de muur niet stevig genoeg, dan komt de bovenste bevestiging via een hulpprofiel of via de gemetselde voorzetwand zelf.

Water en afvoer aansluiten

De afvoerbocht wordt op de rioleringsbuis aangesloten, naargelang de situatie met een verloopstuk of verlengstuk. De bocht moet zo staan dat hij na het tegelen precies ver genoeg uitsteekt voor de pot. De waterleiding gaat naar het afsluitkraantje in het reservoir, dat later bereikbaar is via de opening van de bedieningsplaat. Dan volgt de drukproef. De leiding wordt onder druk gezet en de vakman kijkt of de druk niet zakt en of er nergens iets druppelt. Zie die proef bij voorkeur met je eigen ogen. Na het ommetselen is een lek heel moeilijk te vinden.

Ommetselen

Bij de gemetselde versie wordt rond het frame een wand van cellenbetonblokken gezet, meestal 50 tot 100 mm dik, verlijmd met dunbedlijm. De blokken worden uitgezaagd rond de bocht, de toevoer en de beschermkap van de bedieningsplaat en sluiten strak aan op het frame. Bij de droge versie komt rond het frame een regelwerk van CW- en UW-profielen of de systeemprofielen van de fabrikant. Dat wordt bekleed met vochtwerende gipsplaat, aan een toilet doorgaans in twee lagen, zodat de wand niet veert.

Tot slot controleert de vakman met een lange lat of het vlak recht is. Het oppervlak moet vlak genoeg zijn voor tegellijm, en de beschermkappen blijven zitten. Die worden pas na het tegelen ingekort, niet eerder.

Hoe lang het duurt

Het plaatsen en aansluiten van het frame in een vrijgemaakte badkamer neemt meestal enkele uren in beslag. Met ommetseling, legplank en uitvlakken is het doorgaans een volle werkdag. Bij een wand tot het plafond of een lastige aansluiting kan het langer duren. De lijm van cellenbeton heeft voor de volgende stap meestal minstens tot de dag nadien nodig. De waterdichting gaat in twee lagen op, en elke laag moet drogen zoals de fabrikant voorschrijft. Pas daarna kan de tegelzetter beginnen.

Cellenbeton

Een gemetselde voorzetwand is stevig, zwaar en dempt geluid goed. Tegels houden er betrouwbaar op en de wand veert niet, ook niet bij grote formaten. Hij past vooral bij een Kombifix, die net bedoeld is om in te metselen. Nadelen zijn het gewicht, meer stof bij het zagen en een langere droogtijd. Heb je een oudere woning met een houten balkenvloer op de verdieping, laat dan nakijken of die vloer het extra gewicht aankan.

Gipsplaat

Een droge voorzetwand is licht, snel geplaatst en hoeft niet te drogen. Hij is gebruikelijk bij een Duofix en bij langere voorzetwanden waar toilet, lavabo en een inbouwkraan op één lijn komen. Om barsten in het tegelwerk te vermijden moet het regelwerk dicht genoeg staan, de plaat vochtwerend zijn en aan het toilet liefst in twee lagen. In de holtes komt vaak minerale wol tegen het geluid van het doorspoelen.

Halfhoog of tot het plafond

Een voorzetwand tot de hoogte van het frame met een horizontale legplank is praktisch. Je kunt er kleine spullen op kwijt en de tegelzetter heeft minder werk. De plank is wel een extra rand die precies betegeld moet worden en lichtjes moet afhellen, zodat er geen water op blijft staan. Een wand tot het plafond oogt strakker en verbergt een valpijp beter, maar vraagt meer materiaal en tijd. In appartementen kiest men vaak voor tot het plafond, net om de oude leidingen uit het zicht te krijgen.

Vlot en zonder verrassingen gaat het in een lege, opgeruimde badkamer met een rechte, stevige muur, een aangevoerde afvoer en een gekende vloerhoogte. Dan moet de vakman enkel uitzetten, plaatsen, aansluiten, testen en ommetselen.

Deze zaken maken het werk trager en ingewikkelder:

• De afvoer zit op een verkeerde plaats en moet verlengd of verlegd worden, soms met een sleuf in de vloer
• De muur achter het toilet is scheef, hol of van een materiaal waarin pluggen slecht houden
• Het frame komt in een hoek, waardoor de ommanteling een knik maakt, of naast een raam of deur
• In een appartement moet de valpijp omkaderd worden en loopt de wand tot het plafond
• Je wilt een legplank, een nis of één doorlopende voorzetwand voor toilet en lavabo
• In een nieuwbouw of open bebouwing ligt de vloer er nog niet en moet de hoogte uit de plannen afgeleid worden
• De vakman moet wachten op andere vakmensen, bijvoorbeeld de elektricien voor het stopcontact van een douchewc

In de prijslijst staat ook een aparte job: montage Geberit (Duofix / Kombifix) zonder ommetseling. Het frame, de aansluiting en de drukproef zijn identiek. Het verschil zit in wie de voorzetwand bouwt en wanneer. In de praktijk komt het hierop neer:

• Zonder ommetseling vertrekt de vakman bij een geplaatst en getest frame. De wand zet nadien een plaatsingsfirma voor gipsplaat, een metselaar of je zelf
• Met ommetseling krijg je een afgewerkt vlak, klaar voor waterdichting en tegels, en is één persoon verantwoordelijk voor vlakheid en juiste dikte
• Zonder ommetseling moet je de wanddikte waarmee de monteur rekende precies doorgeven, anders kloppen de lengtes van draadstangen en afvoerbocht niet
• Met ommetseling loopt het werk vaak over twee dagen door de droogtijd, terwijl het frame alleen soms maar een halve dag vraagt
• Zonder ommetseling is vooral zinvol wanneer in de badkamer één grote gipsplaatwand komt voor meerdere toestellen tegelijk en één ploeg die bouwt

Heb je enkel een toilet in te bouwen en één tegelzetter voor de hele badkamer, dan is de versie met ommetseling meestal eenvoudiger. Je hoeft niets af te stemmen tussen ploegen en er is geen discussie over wie een scheve wand veroorzaakt heeft.

• Verkeerde vloerhoogte. Een frame dat op de ruwe vloer is afgesteld, komt na chape en tegels te laag uit. Het toilet hangt dan te laag en de draadstangen passen niet op de gaten van de pot.
• Frame niet waterpas. Aan de pot zie je het niet meteen, maar de bedieningsplaat staat scheef en de tegelzetter moet errond moeizaam bijzagen.
• Geen of slordige drukproef. Een druppelende koppeling verraadt zich na enkele weken door een vochtvlek op de muur ernaast of op het plafond van de onderburen.
• Te dikke ommanteling. De draadstangen en de afvoerbocht steken dan niet ver genoeg uit en de pot laat zich niet goed vastzetten.
• Te dunne of te ijl geplaatste gipsplaat. De wand veert bij het neerzitten, voegen rond de pot barsten en de silicone komt los.
• Beschermkappen te vroeg verwijderd. Er valt lijm of puin in het reservoir of de bocht. Het spoelmechanisme sluit dan niet meer goed of de afvoer verstopt.
• Afsluitkraantje vergeten. Is het kraantje niet bereikbaar via de opening van de bedieningsplaat, dan kun je bij een herstelling het water niet enkel voor het toilet dichtdraaien.
• Geen waterdichting op de voorzetwand. Staat er een douche of handdouche naast het toilet, dan trekt vocht in de gipsplaat en komen de tegels na verloop van tijd los.

Een handige klusser met het juiste gereedschap kan dit zelf, als de water- en afvoerleidingen al klaarliggen en je nauwkeurig werkt. Moet er aan de gemeenschappelijke valpijp gewerkt worden, spreek dat dan eerst af met de syndicus. Twijfel je over de wateraansluiting, laat de drukproef dan door een loodgieter doen. Elektrische aansluitingen laat je altijd over aan een erkend elektricien. Lees de montagehandleiding van de fabrikant grondig, want de maten verschillen per type.

1. De hoofdkraan dichtdraaien en controleren dat er geen water meer loopt.
2. De as van het toilet op de muur tekenen en de hoogte van de afgewerkte vloer, inclusief tegels en lijm, aanduiden.
3. De poten van het frame uitschuiven volgens de vloeropbouw en het frame tegen de muur zetten.
4. Het frame met de waterpas verticaal en horizontaal stellen en de hoogte controleren volgens de markeringen.
5. Gaten boren, geschikte pluggen plaatsen en de poten in de vloer en de beugels in de muur stevig verankeren.
6. De afvoerbocht met dichting op de riolering aansluiten en het verval controleren.
7. De koudwatertoevoer aansluiten op het afsluitkraantje in het reservoir volgens de handleiding.
8. De toevoer onder druk zetten, de aanbevolen tijd onder druk laten en alle koppelingen nakijken.
9. Het reservoir laten vollopen, proefspoelen in de bocht en kijken of de afvoer dicht is.
10. Alle beschermkappen plaatsen op de opening van de bedieningsplaat, de bocht en de draadstangen.
11. De voorzetwand bouwen in cellenbeton met dunbedlijm of met profielen en twee lagen vochtwerende gipsplaat.
12. De vlakheid met een lat controleren en de uitsteeklengte van de draadstangen afstemmen op de tegeldikte.
13. De lijm laten drogen volgens de fabrikant en pas daarna verdergaan met waterdichting en tegelwerk.

Voor het tegelen is alles nog zichtbaar en te herstellen. Daarna niet meer. Loop bij de oplevering deze punten na en stel gerust vragen:

• Het frame zit vast en beweegt of kraakt niet als je erop duwt
• De hoogte klopt met de aangeduide afgewerkte vloer en de afgesproken zithoogte
• De as van het toilet staat waar afgesproken en de opening van de bedieningsplaat past bij de tegelverdeling
• De drukproef is in jouw bijzijn gebeurd en geen enkele koppeling druppelt
• Het afsluitkraantje is bereikbaar via de opening van de bedieningsplaat en sluit goed
• Afvoerbocht en draadstangen steken uit in een lengte die past bij de tegeldikte
• Alle beschermkappen zitten op hun plaats en zijn onbeschadigd
• De voorzetwand is vlak, zonder duidelijke golven, en veert niet bij gipsplaat
• De legplank of bovenrand ligt waterpas of helt lichtjes af van de muur weg
• De omgeving is opgeruimd en je hebt de montagehandleiding en het type frame gekregen