Gipsplaatwand dubbel beplaat: werkwijze, materialen en controle

De basis is hetzelfde als bij elke metal stud wand: U-vormige randprofielen (UW) op vloer en plafond, staande C-profielen (CW) daartussen, minerale wol in de spouw en aan beide zijden beplating. Bij de dubbel beplate uitvoering worden aan elke kant twee lagen platen geschroefd, meestal van 12,5 mm dik. Met een CW 75-profiel kom je zo op een totale wanddikte van ongeveer 125 mm, met CW 100 op ongeveer 150 mm.

Waarom twee lagen? Omdat massa en stijfheid direct bepalen hoe goed een wand geluid isoleert, hoe hij tegen stoten kan en hoeveel gewicht hij draagt. De tweede laag overlapt bovendien de naden van de eerste. Daardoor werkt de wand als één geheel en scheuren de naden minder snel.

Kies vooral voor dubbel beplaat als:

• Je een slaapkamer of kinderkamer van de woonkamer scheidt en rust belangrijk is
• Er een keuken, bovenkastjes, een televisie of zware planken aan de wand komen
• De wand in de badkamer staat en betegeld wordt
• De wand hoger is dan normaal, bijvoorbeeld in een zolder met een topgevel of een ruimte met een hoog plafond
• De wand brandwerend moet zijn, bijvoorbeeld tussen woning en garage of bij een technische ruimte
• De wand in een gang staat waar een kinderwagen, fiets of meubel ertegenaan kan stoten

In de prijslijst van NUMIQ vind je ook een aparte post voor de enkel beplate gipsplaatwand. Beide zijn gangbare en goede oplossingen, maar ze horen op een andere plek. Op een rij:

• Beplating: enkel beplaat heeft aan elke kant één plaat, dubbel beplaat twee. Per vierkante meter wand gaan er dus twee keer zoveel platen en schroeven in, plus het afvullen van de eerste laag.
• Dikte: bij hetzelfde profiel is dubbel beplaat ongeveer 25 mm dikker. In een smalle gang of naast een deur kan dat net uitmaken.
• Geluid: met minerale wol dempen beide, maar dubbel beplaat merkbaar beter. Vooral bij stemmen en muziek hoor je het verschil.
• Stevigheid: een enkel beplate wand klinkt holler als je erop klopt en een plaat gaat bij een stoot sneller kapot. Dubbel beplaat voelt meer aan als een gemetselde wand.
• Belasting: lichte dingen houden beide. Voor zware kasten krijgt een enkel beplate wand bijna altijd regels of versterkingen in de spouw. Bij dubbel beplaat is er meer reserve, maar voor echt zware dingen zijn versterkingen ook hier verstandig.
• Hoogte: volgens de tabellen van de systeemleveranciers mag een dubbel beplate wand bij hetzelfde profiel hoger zijn.
• Tijd en gewicht: dubbel beplaat kost meestal duidelijk meer tijd en het materiaal is zwaarder. Dat merk je bij het naar boven sjouwen in een portiekflat zonder lift.

Een enkel beplate wand is logisch bij een inloopkast, een scheiding in een werkkamer, een voorzetwand in een berging of overal waar geluid en draagvermogen geen rol spelen. Twijfel je bij een slaapkamer of badkamer, dan blijkt in de praktijk dat het achteraf versterken van een wand veel lastiger is dan hem meteen dubbel beplaat te bouwen.

Gipsplaat kan slecht tegen vocht en een scheve ondergrond. Loop daarom vooraf een paar dingen na.

Staat van de bouw

• Natte werkzaamheden zoals stucwerk en de dekvloer zijn klaar en droog, anders nemen de platen vocht op en scheuren de naden later
• Kozijnen en glas zitten erin en de woning is wind- en waterdicht, in de winter verwarmd tot ruwweg boven 10 °C
• Vloer en plafond zijn ter plaatse van de wand stevig en redelijk vlak, grotere oneffenheden worden vooraf weggewerkt

Beslissingen die vooraf genomen moeten zijn

Zodra de tweede kant dicht is, kom je niet meer in de wand. Zorg dus dat vooraf duidelijk is:

• Waar de wand en de deur precies komen, inclusief de dagmaat van de opening en het type kozijn
• Waar wandcontactdozen, schakelaars, lichtpunten en netwerkkabels komen
• Waar keuken, televisie, wastafel, hangtoilet of boiler komen, zodat versterkingen worden voorbereid
• Of de wand op de constructievloer of op de afgewerkte dekvloer komt te staan

Dat laatste punt is belangrijk voor het geluid. Staat de wand op een zwevende dekvloer die onder de wand doorloopt van de ene kamer naar de andere, dan loopt het geluid via de vloer en verliest de dubbele beplating een deel van haar effect. Bij hogere eisen aan rust wordt de wand daarom op de betonvloer gezet en wordt de dekvloer ter plaatse onderbroken. In oudere woningen met een houten balklaag speelt hetzelfde: het geluid zoekt de weg via de vloerdelen.

Profielen

Er worden verzinkte UW- en CW-profielen gebruikt in breedtes van 50, 75 en 100 mm. Voor gewone binnenwanden in een woning is CW 75 de meest gekozen maat: er is genoeg ruimte voor wol en leidingen. CW 50 past waar je elke centimeter nodig hebt en de wand niet hoog is. CW 100 of dubbele staanders gebruik je bij hoge wanden of dikkere installaties. Bij deuren komen in plaats van gewone CW-profielen dikwandige UA-profielen, die het gewicht van de deur dragen zonder dat de wand gaat trillen.

Platen

• Standaard gipsplaat (type A, grijs of wit karton): voor droge ruimtes zoals slaapkamer, woonkamer en gang.
• Vochtwerende plaat (type H, meestal groen): voor badkamer en keuken. De plaat zelf is geen waterdichting. In de douchehoek en rond het bad is een waterdichte coating met band in de hoeken nodig.
• Brandwerende plaat (type F, vaak roze of rood): waar de wand brand moet tegenhouden. De brandwerendheid geldt alleen voor het complete systeem volgens de fabrikant, dus voor de juiste combinatie van profielen, wol, platen en schroeven.
• Akoestische en versterkte platen: deze hebben een hogere dichtheid. De wand dempt er beter mee of draagt meer. Handig bij een slaapkamer tegen de buren aan of bij een thuisstudio.

Lagen kun je combineren, bijvoorbeeld een standaard plaat eronder en een vochtwerende erop. Belangrijk is dat het geheel past bij wat je van de wand verwacht.

Isolatie en klein materiaal

In de spouw komt minerale wol, glaswol of steenwol, met een dikte die ongeveer overeenkomt met de profielbreedte. Onder de randprofielen komt een afdichtingsband die het metaal loskoppelt van de rest van de bouw en geluidsoverdracht beperkt. Voor de eerste laag platen worden meestal schroeven van ongeveer 25 mm gebruikt, voor de tweede laag ongeveer 35 mm, zodat ze door beide platen heen goed in het profiel grijpen. Voor de naden van de bovenste laag gebruik je voegmiddel en wapeningsband, op buitenhoeken hoekprofielen.

1. De plek van de wand op vloer, muur en plafond uitzetten en met een laser de lijn loodrecht naar boven overbrengen.
2. Afdichtingsband plakken op de UW-profielen en op de CW-profielen die tegen de muren komen.
3. UW-profielen met pluggen aan vloer en plafond bevestigen, meestal ongeveer om de meter en met minimaal drie bevestigingspunten per profiel. De eind-CW-profielen aan de bestaande muren vastzetten.
4. De UA-deurstijlen plaatsen, in vloer en plafond verankeren en boven de opening een latei maken.
5. CW-staanders in de UW-profielen zetten, meestal hart op hart 625 mm, met de open kant allemaal dezelfde kant op. Onder een betonnen plafond de staanders iets korter laten, zodat de wand het doorbuigen van het plafond niet tegenhoudt.
6. De eerste laag platen aan één kant schroeven, ongeveer 10 mm boven de vloer, zodat de platen geen vocht uit de vloer optrekken.
7. Versterkingen voor zware dingen aanbrengen: houten regels of stalen dragers tussen de staanders op de juiste hoogte.
8. Elektra door de gaten in de profielen trekken en inbouwdozen plaatsen. Dit doet een erkend elektricien.
9. Minerale wol in de hele spouw aanbrengen, zonder kieren.
10. De eerste laag aan de tweede kant schroeven, daarna de tweede laag aan beide kanten. De naden van de tweede laag minimaal één profielafstand verspringen ten opzichte van de eerste, horizontale naden minstens 400 mm.
11. De naden van de eerste laag afvullen zonder band, de tweede laag afwerken met wapeningsband en schuren.

Waarom vul je de onderste laag af als niemand hem ooit ziet? Open naden zijn plekken waar geluid doorheen gaat en bij brand vuur. Systeemleveranciers schrijven het afvullen van de eerste laag voor. Wie het overslaat, verliest een deel van waar je juist voor kiest bij dubbel beplaat.

Afwerkingsniveau

Hoe ver de bovenste laag wordt afgewerkt, spreek je af in de niveaus Q1 tot en met Q4. Onder tegels volstaat basisafwerking, onder gewoon latexwerk is Q2 gebruikelijk, bij glanzende verf of strijklicht van een raam Q3, en bij de hoogste eisen een volledig dunpleisterwerk in Q4. Spreek dit vooraf af met de afbouwer of stukadoor, anders lopen de verwachtingen vaak uiteen.

Hoeveel werk een dubbel beplate wand is, en daarmee wat hij kost, hangt af van wat de ploeg op de bouw aantreft.

• Eenvoudig: een rechte wand op één hoogte, zonder deur, met vlakke vloer en plafond, op de begane grond of met lift, en weinig leidingen.
• Lastiger: veel deuropeningen, schuine kappen op zolder met veel zaagwerk, hoogtes boven de normale verdiepingshoogte waarvoor steigerwerk nodig is, scheve oude plafonds, aansluiten op houten balken waar je met beweging moet rekenen.
• Meer tijd: veel versterkingen, inspectieluiken, veel inbouwdozen, binnen- en buitenhoeken, bogen, een eis van Q3 of Q4.
• Logistiek: twee keer zoveel platen betekent twee keer zoveel sjouwen. Naar de derde verdieping van een portiekflat zonder lift is dat veel zwaar werk.

Bij dubbel beplaat telt dit alles extra mee, want elke uitsparing voor een doos, elke dag van een deuropening en elke hoek wordt in vier lagen afgewerkt in plaats van twee.

De wandenbouwer zit midden in het bouwproces. Het helpt als je de volgorde kent:

• Daarvoor: metselaar en stukadoor, de dekvloer, eventueel isolatie zoals spouwmuurisolatie en het plaatsen van kozijnen.
• Tijdens het werk: erkend elektricien, loodgieter en installateur van ventilatie leggen hun leidingen nadat de eerste kant dicht is en voordat de wol erin gaat en de tweede kant dichtgaat. Plan dat moment precies, zodat de ploeg niet hoeft te wachten.
• Daarna: tegelzetter, schilder, vloerenlegger en de montage van deuren.

Gebruik voor elektra hollewanddozen met genoeg diepte voor dubbele beplating. Zet wandcontactdozen aan beide kanten van de wand niet precies tegenover elkaar, maar minstens één vak tussen de profielen verschoven, anders loopt het geluid erdoorheen. Elektra hoort bij een erkend elektricien. Fotografeer de ligging van de leidingen voordat de wand dichtgaat.

In de badkamer worden de versterkingen voor hangtoilet, wastafel en kranen samen met de loodgieter voorbereid. Het hangtoilet zelf komt vaak in een apart inbouwreservoir met frame, dat in of voor de wand wordt meegenomen. De waterdichte coating volgt pas na het afwerken van de naden en vóór het tegelwerk.

• Naden van beide lagen op dezelfde plek: als de tweede laag niet verspringt, is de wand op die plek zwakker en komen er na verloop van tijd scheuren.
• Geen afdichtingsband: de wand gaat bij de randen meetrillen en geluid loopt door naar plafond en muren. Achteraf is dat niet meer te herstellen.
• Wol met kieren: slordig aangebrachte of ingedrukte wol vermindert de geluidsdemping. Vooral bij stemmen merk je dat.
• Te diep gedraaide schroeven: een schroef die door het karton scheurt, houdt de plaat niet vast. Later zie je uitstekende koppen of een plaat die beweegt.
• Wand klem onder het plafond: als een staander zonder speling tegen het plafond staat, wordt de wand belast zodra het plafond doorbuigt en scheurt de hoek bij het plafond.
• Platen zonder ruimte bij de vloer: bij het dweilen of een lekkage trekt de plaat water op.
• Geen dilatatie: bij heel lange wanden en bij aansluitingen op verschillende constructies zijn dilatatievoegen volgens de fabrikant nodig, anders scheurt de wand op een willekeurige plek.
• Monteren in een vochtige bouw: platen trekken krom en naden scheuren zodra de verwarming aangaat, vaak pas in de eerste winter.
• Vergeten versterkingen: zware kasten later alleen aan de platen met pluggen ophangen leidt tot uitscheuren en een beschadigde wand.

De montage van frame en beplating duurt bij een dubbel beplate wand meestal duidelijk langer dan bij een enkel beplate, omdat elke kant twee keer wordt geschroefd. Reken ook met een pauze voor de leidingen tussen het dichtmaken van de eerste en de tweede kant. Het voegmiddel droogt volgens de fabrikant meestal binnen een dag, bij koud en vochtig weer langer. Bij hogere afwerkingsniveaus wordt in meerdere rondes gewerkt, dus houd rekening met extra dagen. Schilderen kan pas als het voegmiddel volledig droog is en er een voorstrijkmiddel op zit, tegelen pas als de waterdichte coating is uitgehard.

Ben je handig, heb je een goede waterpas of laser en iemand die meehelpt, dan kun je deze wand zelf bouwen. Houd het bij droge ruimtes en lagere wanden zonder brandwerende eisen. Laat de elektra aan een erkend elektricien over en kom niet aan dragende constructies.

1. De plek van de wand met een laser op vloer, plafond en muren uitzetten en controleren of daar leidingen lopen.
2. Afdichtingsband op de UW-profielen plakken en de profielen met pluggen aan vloer en plafond bevestigen.
3. CW-staanders hart op hart 625 mm plaatsen, iets korter dan de vrije hoogte.
4. De eerste laag platen aan één kant schroeven, met ongeveer 10 mm ruimte bij de vloer.
5. Versterkingen voor planken en kastjes aanbrengen en de erkend elektricien laten komen voor de leidingen.
6. Minerale wol zonder kieren aanbrengen, met handschoenen aan.
7. De eerste laag aan de tweede kant schroeven en daarna de tweede laag met verspringende naden.
8. De naden van eerste en tweede laag afvullen, op de bovenste laag wapeningsband gebruiken.
9. Schuren, voorstrijken en laten drogen voordat er geschilderd wordt.

Platen zijn zwaar, til ze bij het plafond altijd met z'n tweeën. Draag bij zagen en schuren een stofmasker en een veiligheidsbril.

Laat je voordat de tweede kant dichtgaat de wol, de versterkingen en de leidingen zien en maak er foto's van. Controleer na afloop:

• De vlakheid van de wand met een rei van twee meter in verschillende richtingen, passend bij het afgesproken afwerkingsniveau en de afgesproken tolerantie
• Of de wand en de deurdagkanten loodrecht staan, met een waterpas
• Of de deuropening de afgesproken breedte en hoogte heeft en of de profielen niet trillen
• Of de naden van de bovenste laag glad zijn, zonder scheuren en zonder zichtbare band
• Of de schroefkoppen verzonken en afgevuld zijn, zonder gescheurd karton
• Of de buitenhoeken recht zijn en met hoekprofielen beschermd
• Of de inbouwdozen vastzitten en op de afgesproken plekken zitten
• Of de wand bij kloppen niet hol klinkt, wat op ontbrekende wol of een ontbrekende laag kan wijzen
• Of de ruimte bij de vloer en de aansluitvoeg bij het plafond aanwezig zijn
• Of je foto's hebt van versterkingen, leidingen en wol van voor het dichtmaken