Systeemplafond (inclusief constructie)

Het hele systeem werkt droog. Er wordt niets aangemaakt, niets hoeft te drogen en het plafond is klaar zodra de laatste plaat erin ligt. De opbouw ziet er meestal zo uit:

• Wandhoekprofielen, rondom de ruimte tegen de muren geschroefd
• Ophangers, vastgezet in het bestaande plafond, meestal draadhangers met een verstelbare veer of noniushangers
• Hoofdprofielen, die aan de ophangers hangen
• Dwarsprofielen, die het raster afmaken, meestal in een maat van 600 × 600 mm of 600 × 1200 mm
• Plafondplaten, die je alleen losjes in het raster legt, zonder lijm of kit

De profielen zijn van verzinkt staal en gaan in een normaal binnenklimaat heel lang mee. Wat slijt, is vooral de bovenkant van de platen, en die vervang je gewoon plaat voor plaat.

De montage lijkt eenvoudig, maar het resultaat hangt af van nauwkeurig inmeten. Een goede vakman pakt het ongeveer zo aan:

1. De hoogte van het plafond bepalen aan de hand van de leidingen, verlichting en ventilatie erboven, en die met een laser rondom op de muren uitzetten.
2. Het raster zo indelen dat de gezaagde platen langs de muren aan beide kanten ongeveer even breed zijn, dus niet een smal reepje langs één muur.
3. De wandhoekprofielen op de uitgezette lijn tegen de muur schroeven.
4. De ophangers vastzetten met pluggen die passen bij de ondergrond: andere voor beton, andere voor een oud plafond met holle elementen en weer andere voor een houten balk. De onderlinge afstand volgt de voorschriften van de fabrikant, vaak is dat ongeveer om de 1,2 m.
5. De hoofdprofielen ophangen, waterpas stellen en de dwarsprofielen aanbrengen.
6. Plekken voorbereiden voor verlichting, ventilatieroosters en inspectieplekken.
7. De platen inleggen, langs de muren op maat snijden en tot slot het hele plafond op vlakheid controleren.

Leg de platen pas in als het natte werk in de ruimte klaar is, de ramen erin zitten en alles droog is. Minerale platen reageren gevoelig op vochtige lucht en kunnen doorbuigen. Fabrikanten raden daarom meestal aan om ze voor de montage een tijdje in de ruimte te laten liggen, zodat ze kunnen wennen aan de temperatuur en de luchtvochtigheid.

Bij de rasters kom je meestal twee breedtes van het zichtbare profiel tegen. T24 is breder, stijver en werkt makkelijker. Het past goed in kantoren, gangen en technische ruimtes. T15 is smaller, het raster valt minder op en het plafond oogt rustiger. Daarom kiest men het waar het uiterlijk telt. Bij allebei haal je de platen even makkelijk uit het raster.

Bij de platen bepaalt het gebruik van de ruimte je keuze:

• Minerale platen zijn de standaard voor gewone kantoren en gangen, met redelijke akoestiek en eenvoudig te vervangen
• Akoestische platen nemen meer geluid op en verminderen galm, wat je merkt in een open kantoor, vergaderruimte, klaslokaal of wachtkamer
• Vochtbestendige platen horen in ruimtes met meer vocht, zoals een pantry, wasruimte of kelder
• Hygiënische platen met een afwasbaar oppervlak worden gebruikt in praktijkruimtes en bij voedselverwerking
• Platen met een glad oppervlak kies je als je een strakke, moderne uitstraling wilt

Waarom dan geen gipsplaat? Een gipsplafond is stevig en naadloos en ziet eruit als een gewoon plafond, maar bij de kabels kom je alleen via een inspectieluik of door een gat te zagen. Een systeemplafond open je overal zonder iets te beschadigen. Andersom geldt het ook: wil je in de woonkamer een glad plafond zonder raster, dan is een systeemplafond niet de juiste keuze.

Bepaal de plek van lampen, aansluitpunten en ventilatieroosters al voordat het raster wordt gemonteerd. Anders moet er achteraf in het afgewerkte plafond worden gewerkt en moet het raster worden aangepast. Meestal monteert men LED-panelen in de maat van een plaat, inbouwspots in aangepaste platen of lijnverlichting. Langs ramen kan een aparte afwerking worden gemaakt waarin een gordijnrail of LED-strip wegvalt.

Lichte panelen worden meestal door het raster zelf gedragen. Zwaardere armaturen, ventilatoren of ventilatie-units hebben eigen ophangers aan het bestaande plafond nodig, zodat het raster niet doorbuigt. Kijk wat de fabrikant van het raster en van de lamp hierover aangeeft.

De elektra boven het plafond laat je aansluiten door een erkend elektricien. Vraag bij nieuwe groepen of hij die doormeet en je een overzicht geeft van wat er is aangelegd. In bedrijfsruimtes speelt ook het brandgedrag van de platen een rol. Dat staat in de technische gegevens van de fabrikant, dus kijk dat na voordat je platen kiest.

Hoeveel werk het is, en dus ook wat het uiteindelijk kost, hangt af van de ruimte. Het werk gaat sneller bij:

• Een grote rechthoekige ruimte zonder nissen en kolommen
• Een stevig betonplafond waarin pluggen goed houden
• Een normale verdiepingshoogte, waarbij je vanaf een rolsteiger werkt
• Een verlichtings- en leidingplan dat vooraf klaarligt

Het werk wordt juist lastiger door:

• Een grillige plattegrond, schuine muren, kolommen en veel gezaagde platen
• Een grote ophanghoogte of hoog plafond, waarvoor langere ophangers en een grotere steiger nodig zijn
• Een ondergrond waarin pluggen slecht houden, zoals een oud plafond met holle elementen
• Veel doorvoeren voor verlichting, sprinklers en ventilatie
• Werken terwijl de ruimte in gebruik blijft, waardoor er in delen gewerkt en tussendoor opgeruimd moet worden

Denk ook aan de vrije hoogte. Boven het plafond is naast het raster ruimte nodig voor lampen en leidingen. In lagere ruimtes, zoals in oudere woningen, loont het om vooraf te bekijken of de leidingen zo kunnen lopen dat het plafond niet onnodig laag komt te hangen.

• Te weinig ophangers of de verkeerde pluggen. Het plafond zakt na verloop van tijd door, vooral onder de lampen, en platen vallen uit het raster.
• Een slecht ingedeeld raster. Langs één muur ontstaat een smalle strook platen die storend oogt en lastig te plaatsen is.
• Platen gemonteerd in een vochtige ruimte. Ze verschuiven, buigen door of krijgen vlekken.
• Platen die niet bij de ruimte passen. Gewone minerale platen houden het in een wasruimte niet en helpen in een drukke vergaderruimte niet tegen galm.
• Verlichting die pas achteraf wordt geregeld. Het raster moet worden aangepast en platen raken beschadigd bij het uitzagen.
• Zware apparaten die alleen aan het raster hangen. De profielen buigen door en het plafond is niet meer vlak.

Bekijk het plafond bij de oplevering vanuit het midden van de ruimte en ook schuin tegen het raam in, want daar zie je oneffenheden het duidelijkst. Loop deze punten na:

• Het raster is vlak, de profielen golven niet en hangen nergens door
• De wandhoekprofielen sluiten strak aan op de muur, zonder grote kieren
• De gezaagde platen langs tegenover elkaar liggende muren zijn ongeveer even breed
• De platen liggen vlak in het raster en zijn niet opgetild of verbogen
• Een paar platen kun je bij wijze van test uitnemen en terugleggen zonder schade
• Zwaardere lampen en apparaten hebben eigen ophangers
• De platen zijn schoon, zonder vingerafdrukken of beschadigde randen
• Bij nieuwe elektragroepen heb je een overzicht van de elektricien gekregen
• Je weet welk type plaat is gebruikt, zodat je later dezelfde kunt bijkopen