Isolatie in gipsplaatconstructie

In een gewone wand tussen twee kamers is isolatie vooral voor het geluid. De wol in de holte dempt gesprekken, de televisie of muziek uit de kamer ernaast. Wonderen verricht ze niet. Gaat het geluid via het plafond, de vloer of slecht afgedichte naden, dan houdt de wol het niet tegen. Je wint veel meer met een combinatie van wol, een dubbele laag gipsplaat en een flexibele aansluiting op de omliggende constructie.

Op zolder en bij een voorzetwand tegen een buitenmuur gaat het vooral om warmte. Dan is het niet genoeg om alleen wol aan te brengen. Aan de kamerkant hoort ook een dampremmende folie. Zonder die folie trekt vocht uit de woning de isolatie in, waar het kan condenseren en op den duur schimmel geeft.

Waarom komt er in gipsplaatwanden bijna altijd minerale wol en geen piepschuim? Wol is zacht en vult de holte zonder kieren, ze brandt niet en dempt geluid veel beter. Piepschuim (EPS) is stijf, geeft geluid eerder door en past normaal gesproken niet in een gipsplaatconstructie.

Bij een wand en bij een zolder gaat het werk ongeveer hetzelfde, het verschil zit vooral in de details:

1. Het frame van metalen profielen wordt geplaatst en één kant wordt met gipsplaat dichtgezet.
2. De erkend elektricien legt de kabels in de holte en plaatst de inbouwdozen. De leidingen moeten klaar zijn voordat de wol erin gaat.
3. De minerale wol wordt iets breder gesneden dan de vrije ruimte tussen de profielen, meestal zo'n centimeter. Zo klemt ze zich vast en zakt ze niet weg.
4. De wol gaat er van onder naar boven in. Platen of stroken sluiten strak op elkaar aan, zonder kieren en zonder ze onnodig in te drukken.
5. Rond dozen, buizen en kabels wordt de isolatie op maat gesneden en niet weggelaten.
6. Op zolder of bij een buitenmuur komt aan de kamerkant een dampremmende folie. De naden worden afgeplakt met tape en de folie sluit luchtdicht aan op de muren en doorvoeren.
7. Tot slot wordt de tweede kant met gipsplaat dichtgezet.

De dikte van de isolatie volgt meestal de breedte van de profielen. In een wand met profielen van 50 mm hoort wol van ongeveer dezelfde dikte, bij bredere profielen dikkere wol. Vul de holte helemaal. Een halve laag geeft een merkbaar zwakker resultaat.

• Glaswol is licht, snijdt makkelijk en voldoet prima in gewone wanden en zolders
• Steenwol is zwaarder en dichter, je kiest het waar meer brandwerendheid of betere geluidsisolatie nodig is
• Akoestische platen of stroken zijn speciaal gemaakt voor scheidingswanden en klemmen makkelijk tussen de profielen
• Rollen zijn handig op zolder en in plafonds, waar je ze tussen en onder de gordingen of spanten legt

Bij brandwerende wanden telt niet alleen de wol, maar het hele systeem. Het type isolatie, het soortelijk gewicht en de opbouw van de platen worden bepaald door de fabrikant van het systeem of door het ontwerp. Moet de wand een bepaalde brandwerendheid halen, houd je dan precies aan de voorgeschreven opbouw.

Het eenvoudigst is een rechte wand met profielen op gelijke afstand, waar de wol alleen in de vakken hoeft. Meer tijd kosten:

• Veel leidingen, dozen en buizen waar je omheen moet snijden
• Profielen op ongelijke afstand, zodat elk stuk op maat moet
• Schuine dakvlakken, hoeken en de ruimte tussen gordingen of spanten op zolder
• Werken boven je hoofd bij een verlaagd plafond, waar de wol tegen uitvallen moet worden vastgezet
• De aansluiting van de dampremmende folie rond dakramen, schoorstenen en balken
• Meerdere lagen isolatie of een grotere dikte

In de praktijk zit de isolatie er vaak wel, maar werkt ze niet zoals bedoeld. De bekendste oorzaken:

• Kieren tussen de stukken wol of lege plekken langs de profielen, waar geluid en warmte doorheen gaan
• Te ver ingedrukte wol, die daardoor slechter isoleert
• Te smal gesneden wol, die na een tijd wegzakt zodat er bovenin de wand een holte ontstaat
• Een ontbrekende of beschadigde dampremmende folie op zolder, of naden die niet zijn afgeplakt
• Stopcontacten precies tegenover elkaar aan beide kanten van de wand, waardoor een geluidslek ontstaat
• Geen afdichtingsband onder de randprofielen, zodat de wand star vastzit aan plafond en vloer en het geluid via de constructie doorloopt

Wol aanbrengen in een scheidingswand of voorzetwand in een kamer kan een handige klusser zelf. Laat het elektrische werk over aan een erkend elektricien en een zolder met dampremmende folie liever aan een vakman, daar draait alles om de details. Draag bij het werken met minerale wol handschoenen, een veiligheidsbril, een stofmasker en kleding met lange mouwen.

1. Controleren of alle leidingen in de wand klaar zijn en door de elektricien zijn nagekeken.
2. De vrije ruimte tussen de profielen op een paar hoogtes meten.
3. De wol met een scherp, lang mes op een ondergrond snijden, iets breder dan gemeten.
4. De wol van onder naar boven in de vakken plaatsen en licht tussen de profielen klemmen.
5. De stukken strak tegen elkaar leggen, ook bij de vloer en bij het plafond.
6. De wol rond dozen en buizen op maat snijden en kleine kieren met restjes opvullen.
7. Voor het dichtzetten met de hand over de wand gaan en voelen of er nergens wol ontbreekt of over de profielen uitsteekt.
8. Snijresten en stof opruimen en de ruimte goed ventileren.

Controleer de isolatie voordat de tweede kant dicht gaat. Daarna kun je niet meer in de wand kijken:

• De holte is over de hele breedte en hoogte gevuld, zonder kieren langs de profielen
• De wol blijft uit zichzelf zitten, zakt niet door en schuift niet weg
• De dikte van de isolatie past bij de breedte van de profielen of bij de afgesproken opbouw
• Rond dozen en leidingen zitten geen lege plekken
• Onder de randprofielen zit afdichtingsband
• Op zolder is de dampremmende folie heel, de naden en aansluitingen zijn afgeplakt en er zitten geen scheuren in
• Bij brandwerende wanden is precies het materiaal gebruikt dat het systeem voorschrijft