Leidingkoker in het toilet slopen

In oudere flats en portiekwoningen hoort de koker vaak bij de oorspronkelijke bouw. Soms heeft een vorige bewoner hem later dichtgemetseld of betimmerd. De koker is vooral bedoeld om de leidingen netjes weg te werken en om er tegels op te zetten. Lastig wordt het pas als je bij de leidingen moet. Achter de koker zitten behalve de standleidingen vaak ook aftakkingen, een afsluiter, een ventilatiekanaal van de mechanische afzuiging en soms elektrische leidingen. De watermeter en hoofdkraan zitten in Nederland meestal in de meterkast, maar in sommige gebouwen ook in de leidingschacht.

De meest voorkomende redenen om de koker te slopen:

• De VvE laat de standleidingen vervangen en de installateur moet vrij bij de leidingen kunnen
• Je laat een nieuw toilet of een nieuwe badkamer maken en de indeling verandert
• De koker is doorweekt, beschimmeld of er zitten insecten in
• De oude constructie zit los en er dreigt een deel vanzelf in te storten

Vaak gebeurt dit samen met het verwijderen van tegels, het slopen van een oude toiletpot of het weghalen van een bad. Als je dat in één keer plant, hoeft het puin maar één keer naar beneden en kunnen de nieuwe leidingen worden voorbereid zonder dat er opnieuw gesloopt moet worden.

1. Afstemmen met de VvE. De standleidingen zijn van het hele gebouw. Spreek daarom de planning af met de VvE of de beheerder. Moet het water in de hele standleiding dicht, dan regelt de beheerder dat en weten de buren het ruim van tevoren.
2. Ruimte voorbereiden. De toiletpot, eventueel het fonteintje en de tegels op de koker gaan eraf. Vloer en deur worden afgedekt, openingen naar andere kamers worden met folie stofdicht afgeplakt.
3. Kijken wat erin zit. Op een kleine plek wordt de koker voorzichtig geopend. Zo zie je waarvan hij gemaakt is en wat er precies achter zit. Pas daarna kies je het gereedschap.
4. Slopen. De koker wordt van boven naar beneden afgebroken, in kleine stukken. Bij baksteen gebruik je een beitel en een lichte breekhamer met weinig slagkracht. Bij gipsplaat en hout volstaan een mes, een zaag en een koevoet. Vlak bij de leidingen werk je met de hand, niet met een zware breekhamer op vol vermogen.
5. Puin afvoeren. Het afval gaat in stevige zakken of een puinzak en wordt naar de milieustraat of een erkende afvalverwerker gebracht. Bouw- en sloopafval hoort niet in de gewone afvalcontainer bij het gebouw.
6. Schoonmaken en controleren. De ruimte wordt gestofzuigd en je bekijkt de staat van de leidingen, afsluiters en de wanden eromheen, zodat de volgende stap kan beginnen.

Het materiaal bepaalt hoeveel stof en puin er ontstaat en hoe voorzichtig je moet werken.

• Baksteen of kalkzandsteen zie je veel in gemetselde gebouwen. Slopen geeft veel stof en puin, en naast de leidingen moet je stukje voor stukje werken.
• Cellenbeton of gipsblokken laten zich vrij makkelijk zagen en hakken, maar de lijm of mortel hecht goed, dus de randen moet je naderhand bijwerken.
• Spaanplaat, multiplex of hout kun je meestal in delen losnemen zonder veel stof.
• Gipsplaat op een metalen frame is het eenvoudigst: platen insnijden, profielen losschroeven.

Let goed op in gebouwen van voor 1994. Daar kan de afvoerleiding of een plaat in de koker van asbestcement zijn. Dat materiaal mag je niet zagen, breken of schuren. Twijfel je, stop dan en laat het materiaal onderzoeken. Asbest weghalen mag alleen een gecertificeerd asbestsaneringsbedrijf.

Hoeveel werk het is, en dus wat het kost, hangt vooral af van:

• Het materiaal: een gemetselde koker is meer werk dan een lichte ombouw
• Of de koker vastzit aan het metselwerk eromheen of los staat
• Hoeveel leidingen erachter zitten en hoe oud ze zijn: oude, gecorrodeerde leidingen vragen veel voorzichtigheid
• De grootte van de ruimte: in een klein toilet is het lastig manoeuvreren met gereedschap en puin
• De verdieping en of er een lift is, want het puin moet naar beneden
• Of je de ruimte zelf al hebt leeggehaald en de toiletpot hebt verwijderd, of dat het bedrijf dat doet

Blijken de leidingen dieper in de muur te liggen, dan moet er soms ook een stuk van de wand ernaast worden weggehakt. Bespreek die mogelijkheid al bij het maken van de afspraak.

Een leidingkoker is meestal niet dragend, maar controleer dat voordat je begint, zeker als niet duidelijk is hoe de natte cel is opgebouwd. Twijfel je over de draagkracht, laat dan een constructeur meekijken.

Achter de koker kunnen elektrische leidingen lopen. Loskoppelen en aanpassen van elektra doet alleen een erkend elektricien. Loopt er een gasleiding door de schacht, dan mag die niet beschadigd raken en blijf je eraf. Ruik je gas, stop dan direct, zet ramen en deuren open, gebruik geen schakelaars en ga naar buiten. Bel het Nationaal Storingsnummer Gas en Stroom 0800 9009, of 112 als er direct gevaar is.

Ook het ventilatiekanaal in de schacht verdient aandacht. Een gat of losgeraakte aansluiting zorgt ervoor dat de afzuiging niet meer goed werkt of dat er geurtjes van de buren binnenkomen.

Denk ook vooruit. De nieuwe ombouw moet bereikbaar blijven bij afsluiters en eventuele meters, meestal via een inspectieluik. In sommige gebouwen heeft de leidingschacht ook een brandwerende functie. Bespreek de nieuwe oplossing daarom met de VvE.

• Blind slopen zonder eerst te kijken wat erachter zit, met kans op een doorgeboorde of gebarsten leiding
• Een zware breekhamer gebruiken vlak naast oude standleidingen die de trillingen niet aankunnen
• Beginnen zonder afstemming met de VvE, zodat niemand het water kan afsluiten als er iets misgaat
• Het puin onderschatten: ook een kleine gemetselde koker vult veel zakken
• Slopen zonder plan voor de nieuwe ombouw en de plek van het inspectieluik

• De koker is verwijderd zoals afgesproken en de wandranden zijn vrij van mortelresten
• Standleidingen, aftakkingen en hulpstukken hebben geen scheuren, schaafplekken of losse verbindingen
• Na het weer openzetten van het water lekt er nergens iets en de afvoer is droog
• Afsluiters en eventuele meters zijn onbeschadigd en goed te bedienen
• Het ventilatiekanaal is heel en zit goed aangesloten
• Elektrische leidingen in de schacht zijn onbeschadigd of veilig afgemonteerd door een erkend elektricien
• Het puin is afgevoerd en het trappenhuis en de gemeenschappelijke ruimtes zijn schoon
• De ruimte is gestofzuigd en klaar voor de volgende werkzaamheden