Asbest verwijderen: golfplaten en asbestcement

Asbestsanering is specialistisch werk. Bij een gangbaar dak met golfplaten of een gevel met asbestcementplaten bestaat het werk doorgaans uit:

• het inrichten en markeren van het werkgebied en het weren van onbevoegden,
• het nat houden van het oppervlak of het aanbrengen van een vezelbindend middel,
• het voorzichtig losnemen van de platen zonder breuk, bijvoorbeeld door schroeven los te draaien of spijkers door te knippen,
• het laten zakken van de platen zonder te gooien, meestal met een lift of over een glijgoot,
• het verpakken van de platen in stevig folie of bigbags en het labelen als asbesthoudend afval,
• het reinigen van het werkgebied, inclusief gordingen, goten en omgeving,
• bij werk binnen een eindbeoordeling met luchtmeting voordat de ruimte wordt vrijgegeven.

Het afvoeren en storten op een stortplaats die asbest mag aannemen is een aparte post. In de NUMIQ-prijslijst wordt die per gewicht berekend, per ton. Een nieuwe dakbedekking, nieuwe panlatten of zinkwerk vallen er niet onder. Die worden apart begroot.

Meestal bij een dakrenovatie, als de eigenaar de golfplaten wil vervangen door sandwichpanelen, staal of pannen. Verder bij verbouw of sloop van een ouder pand en bij renovatie van badkamers en installaties in oudere woningen, waar asbesthoudende rookkanalen of afvoeren kunnen zitten. Verwijderen is ook nodig als het dak zwaar beschadigd is, bijvoorbeeld na hagel of storm, of na een brand. Dan gelden er vaak spoedprocedures en wordt de omgeving eerst afgezet.

Een asbestdaken-verbod is in Nederland destijds niet doorgegaan, dus een gaaf asbestdak hoeft niet verplicht te worden verwijderd. Wie verbouwt, renoveert of sloopt, moet wel rekening houden met de regels voor asbest. Voor gebouwen van vóór 1994 geldt bij sloop of renovatie in de regel dat eerst een asbestinventarisatie nodig is, tenzij het om de uitzondering voor particulieren gaat.

Het golfplatendak van de schuur is het bekendst, maar zeker niet de enige plek. Bij renovatie van woningen van vóór 1994 kan asbest opduiken op plekken waar niemand het verwacht:

• golfplaten en leien op schuren, garages, stallen, tuinhuisjes en aanbouwen,
• gevelbekleding en boeiboorden van vlakke asbestcementplaten,
• regenpijpen, ventilatiekanalen en afvoeren van grijs asbestcement,
• rookkanalen en schoorsteenkappen en platen rond kachels en cv-ketels,
• vensterbanken en plaatmateriaal in meterkasten en rond deuren,
• vloerzeil en vinyltegels met een asbesthoudende onderlaag of lijm,
• isolatie van leidingen in oudere stookruimtes.

Asbestcement is met het blote oog nauwelijks te onderscheiden van asbestvrij vezelcement. Het bouwjaar geeft een indicatie, maar zekerheid krijgt u alleen door een monster te laten analyseren in een laboratorium. Laat een monster nemen door een deskundige en breek zelf geen stukjes af.

Het werk verloopt snel bij een laag, eenvoudig dak met hele platen die geschroefd zijn en waar een vrachtwagen met pallets vlak bij kan komen. Het werk wordt langer en duurder bij:

• gebroken of verweerde platen die stuk voor stuk moeten worden opgeraapt,
• gespijkerde of verlijmde platen die niet heel loskomen,
• een steil of hoog dak waarvoor steigers en een lift nodig zijn,
• werk binnen, waar een afgesloten ruimte met onderdruk nodig is,
• een slecht bereikbaar perceel in een smalle straat of achtertuin,
• platen die onder andere lagen zitten, zoals beplating of isolatie.

De regels voor asbest staan in de regelgeving voor de fysieke leefomgeving, de arbeidsomstandighedenregels en de regels over afval. Details veranderen af en toe, dus controleer de actuele situatie bij het informatiepunt van de overheid of bij uw gemeente.

Gecertificeerd asbestverwijderingsbedrijf

Asbest uit een gebouw mag in principe alleen worden verwijderd door een bedrijf met een geldig certificaat voor asbestverwijdering, op basis van een inventarisatierapport van een gecertificeerd inventarisatiebureau. Het register van gecertificeerde bedrijven is openbaar. Vraag voor u tekent een kopie van het certificaat en controleer het in het register.

Sloopmelding

Voor het verwijderen van asbest doet de opdrachtgever een sloopmelding via het Omgevingsloket, met het inventarisatierapport als bijlage. De melding moet minstens vier weken voor de start binnen zijn, en de gemeente kan aanvullende voorwaarden stellen. Reken daarom vanaf de offerte op enkele weken voorbereiding. Ook als de vervanging van het dak zelf geen vergunning vraagt: controleer bij uw gemeente of er voor uw plan nog iets anders nodig is.

Uitzondering voor particulieren

Een particulier mag onder strikte voorwaarden zelf asbest verwijderen bij de eigen woning of een bijgebouw zonder bedrijfsfunctie, zoals een schuur of tuinhuis. Het gaat om maximaal 35 m² in totaal. Golfplaten en vlakke platen mogen alleen als ze geschroefd zijn, heel kunnen worden verwijderd en niet verweerd, gebroken of gezaagd zijn. Gespijkerde of verlijmde platen, dakleien en vastzittende rookkanalen of pijpen vallen buiten de uitzondering. U mag daarbij geen bedrijf inhuren, en u kunt niet 35 m² zelf doen en de rest laten saneren.

Ook dan is een sloopmelding nodig, minstens een week voor de start, plus vaak een startmelding en een eindmelding. Het asbest moet luchtdicht verpakt in stevig, transparant folie met het opschrift asbest naar de milieustraat. Niet elke milieustraat neemt asbest aan. Controleer daarom vooraf de voorwaarden van uw gemeente.

Inventarisatie en werkplan

Een gecertificeerd inventarisatiebureau brengt in kaart waar asbest zit, om welk type het gaat en in welke risicoklasse de sanering valt. Op basis daarvan maakt het saneringsbedrijf een werkplan en doet de opdrachtgever de sloopmelding.

Voorbereiding van het werkgebied

Het werkgebied wordt afgezet en gemarkeerd. Ramen en ventilatieroosters van het huis worden gesloten en afgeplakt, de grond rond het gebouw wordt afgedekt met folie. Saneerders dragen wegwerpoveralls en adembescherming met een P3-filter. Bij werk binnen wordt een afgesloten containment met onderdruk ingericht.

Nat houden en vezels binden

De platen worden bevochtigd met water of ingespoten met een vezelbindend middel. Zonder deze stap komt bij het hanteren veel meer stof vrij.

Demontage van de platen

De platen worden één voor één losgemaakt, zonder breuk en nooit met een haakse slijper. Schroeven worden losgedraaid, spijkers doorgeknipt. Hele platen gaan met een lift of glijgoot naar beneden en worden nooit gegooid. Breukstukken worden met de hand verzameld en apart verpakt.

Verpakken en labelen

De platen worden op pallets gestapeld en dubbel in stevig folie verpakt of in bigbags gedaan. De verpakking krijgt een asbestlabel. Volgens de Europese afvallijst valt asbesthoudend bouwmateriaal onder gevaarlijk afval met code 17 06 05.

Reinigen, eindbeoordeling en afvoer

Na de demontage worden gordingen, goten en omgeving gereinigd en binnenruimtes gezogen met een asbeststofzuiger. Bij werk binnen volgt een eindbeoordeling met visuele inspectie en luchtmeting door een onafhankelijk laboratorium. Het afval gaat met begeleidingsbrief naar een stortplaats die asbest mag aannemen. Vraag het stortbewijs op.

• Platen breken en van het dak gooien. Klussers zonder certificaat slaan golfplaten soms kapot en gooien ze in een container. Dat geeft de meeste vezels.
• Zagen, boren of slijpen. Elektrisch gereedschap maakt fijn stof dat zich ver verspreidt.
• Het dak hogedruk reinigen. Water onder hoge druk spoelt vezels van het oppervlak in de bodem en naar de buren.
• Asbest bij het gewone bouwafval. Een stortplaats of milieustraat weigert dat, en de ontdoener riskeert een boete.
• Dumpen in de natuur. Illegaal en gevaarlijk. Gemeenten en omgevingsdiensten treden hier hard tegen op.
• Zonder melding beginnen. Wie zonder sloopmelding start, overtreedt de regels, en u hebt geen zekerheid dat het werk goed is uitgevoerd.
• De 35 m²-regel oprekken. Grotere oppervlakken in delen zelf weghalen mag niet en wordt bij controle snel duidelijk.
• Besmette kleding in huis. Vezels gaan mee op kleding en schoenen. Daarom worden wegwerpoveralls gebruikt.

Een afgeronde asbestsanering ziet u niet zoals stucwerk of tegelwerk. U controleert vooral de papieren en de werkwijze. Let bij de oplevering op:

• het bedrijf heeft een geldig certificaat en staat in het register,
• er is een inventarisatierapport en een geaccepteerde sloopmelding,
• saneerders droegen wegwerpoveralls en adembescherming met P3-filter,
• de platen werden nat gehouden en heel verwijderd,
• het afval was verpakt, gelabeld en lag niet los op het perceel,
• er liggen geen stukjes plaat op gordingen, in goten of in de tuin,
• bij werk binnen is er een vrijgaverapport van de eindbeoordeling,
• u hebt een stortbewijs met het gewicht van het afval.

Bewaar de documenten. Ze komen van pas bij verkoop van de woning, bij een controle en als er twijfel ontstaat over waar het afval is gebleven.

Het saneren zelf doet een gecertificeerd bedrijf, tenzij de particuliere uitzondering geldt. Als eigenaar kunt u de voorbereiding wel sterk beïnvloeden:

1. Nagaan waar in en om het huis asbestverdacht materiaal zit.
2. Het oppervlak van dak, gevel en andere onderdelen opmeten of schatten.
3. Beoordelen of de particuliere uitzondering echt van toepassing is.
4. Een asbestinventarisatie laten uitvoeren als die nodig is.
5. Offertes opvragen bij gecertificeerde bedrijven en het certificaat controleren in het register.
6. De sloopmelding tijdig indienen en bij de gemeente nagaan of er aanvullende eisen zijn.
7. De nieuwe dakbedekking en dakdekker zo plannen dat het dak niet lang open ligt.
8. De buren op de hoogte brengen van de datum.
9. De omgeving vrijmaken en plek maken voor pallets met afval en een vrachtwagen.
10. Na afloop het stortbewijs en eventueel het vrijgaverapport in ontvangst nemen.

De arbeidsprijs in de NUMIQ-prijslijst voor het demonteren en verwijderen van asbest of asbestcementplaten is ongeveer € 36,80 per m². Klein verbruiksmateriaal is inbegrepen, het hoofdmateriaal zoals folie, vezelbindend middel en beschermingsmiddelen niet. Dat wordt apart berekend. Prijzen verschillen per regio en stad, in de Randstad liggen ze meestal hoger dan op het platteland.

Afvoer en storten van asbesthoudend afval is in de NUMIQ-prijslijst een aparte post van ongeveer € 451 per ton. Het gewicht wordt bij aanlevering gewogen.

De totaalprijs hangt vooral af van:

• het oppervlak en het soort materiaal, zoals golfplaten, leien, gevelplaten of buizen,
• de hellingshoek en hoogte van het dak en de noodzaak van steigers en een lift,
• de staat van de platen, verweerde of gebroken platen kosten meer tijd,
• werk buiten of binnen, met containment, onderdruk en eindbeoordeling,
• de kosten van inventarisatie en de afstand tot de stortplaats.

Na het verwijderen van de golfplaten volgt een nieuw dak. Dat kunt u bijvoorbeeld begroten via dakpannen leggen of een felsdak met staande naad. Meer posten vindt u bij sloopwerk.