Oude olieverf afschrapen

Niet altijd. Het hangt af van de staat van de verf. Zit de olieverf stevig vast en bladdert ze nergens af? Dan is grondig schuren, ontvetten en een hechtprimer volgens de fabrikant vaak genoeg. Breekt de verf, vormt ze blazen, krijg je haar met je nagel los of zitten er meerdere lagen op de muur? Dan laat nieuwe verf vroeg of laat los, samen met de oude laag. In dat geval moet de verf eraf tot op het pleisterwerk.

Hoe weet je of het om olieverf gaat? Ze is glanzend of zijdeglans, voelt hard aan, water parelt eraf en bij kloppen voelt ze als een dun schilletje. Een eenvoudige test: wrijf een klein stukje in met een doekje met spiritus. Muurverf op waterbasis begint meestal te smeren, olieverf blijft onveranderd.

In oude woningen kan verf lood bevatten. Woon je in een oud huis en twijfel je, laat de verf dan testen en schuur de muur niet droog.

De methode hangt af van de ondergrond (pleisterwerk, beton, gipsplaat), het aantal lagen en de grootte van het oppervlak. In de praktijk combineert een schilder vaak meerdere manieren.

Met de hand schrapen

Met een verfschraper, een stalen plamuurmes en een staalborstel. Dit past bij kleine oppervlakken en plekken waar de verf al vanzelf loslaat. Je houdt goed controle en beschadigt het pleisterwerk niet als je voorzichtig werkt. Het is wel zwaar werk en op grote muren duurt het lang. Tegenwoordig gebruikt men het vooral voor details rond kozijnen, in hoeken en achter radiatoren.

Machinaal schuren

Met een excenter- of vlakschuurmachine en grof schuurpapier, voor grote vlakken ook een wandschuurmachine (giraffe). Dat gaat snel en maakt het oppervlak meteen ruw, zodat de nieuwe laag houvast heeft. Het werkt vooral goed op een vlakke, stevige ondergrond. Er ontstaat veel fijn stof, dus hoort er altijd een afzuiging en een stofmasker bij. Druk je te hard, dan schuur je zachter pleisterwerk makkelijk weg.

Afbijtmiddel

Een gel of vloeistof breng je met een kwast aan. Je laat het inwerken volgens de fabrikant, meestal ergens tussen een kwartier en een uur, en daarna schraap je de zachte verf eraf. Dit helpt bij dikke, goed hechtende lagen waar je anders dagen aan zou schrapen. Je hebt wel ventilatie, handschoenen en een veiligheidsbril nodig, en de resten moeten grondig worden afgewassen.

Combinatie

Bij meerdere lagen maakt een schilder de verf vaak eerst los met afbijtmiddel, schraapt haar af en schuurt de resten bij. Het resultaat is een schone, licht ruwe ondergrond die klaar is voor de volgende stappen.

Hoeveel werk het is, en daarmee wat het kost, hangt vooral af van:

• Aantal lagen: elke extra laag betekent nog een ronde schrapen of afbijten
• Hechting van de verf: verf die vanzelf loslaat gaat er snel af, harde en stevige verf verzet zich
• Vorm van het oppervlak: een vlakke muur gaat snel, een kleine badkamer met leidingen, hoeken en kozijnen kost veel meer tijd
• Staat van het pleisterwerk: brokkelt het onder de verf, dan komt er plamuren of egaliseren bij, soms door een stukadoor
• Gekozen methode: afbijten vraagt meer materiaal en bescherming, schuren vraagt machines en afzuiging
• Afdekken en opruimen: in een bewoonde woning met meubels is het voorbereiden lastiger dan in een lege kamer

Een klein oppervlak kun je zelf aan als je geduld hebt en beschermingsmiddelen gebruikt. Vermoed je lood of gaat het om grote muren, dan is het verstandiger een schilder in te schakelen.

1. Meubels weghalen of afdekken, de vloer met folie afdekken en de randen afplakken.
2. De groep voor de stopcontacten en schakelaars op die muur uitschakelen, alleen de afdekplaatjes verwijderen en de inbouwdozen afplakken.
3. Handschoenen, een veiligheidsbril en een stofmasker opzetten.
4. Op een proefplek kijken hoe de verf reageert op de schraper en op het afbijtmiddel.
5. Losse stukken onder een vlakke hoek afschrapen, zodat het pleisterwerk heel blijft.
6. Vaste lagen insmeren met afbijtmiddel, volgens de gebruiksaanwijzing laten inwerken en de zachte verf afschrapen.
7. Resten bijschuren met een schuurmachine met afzuiging, hoeken en details met de hand.
8. De muur afwassen met water en een ontvettend middel en alle resten afbijtmiddel wegspoelen.
9. De muur goed laten drogen, meestal minstens een dag.
10. Een diepgrond aanbrengen en na het drogen scheuren en gaten plamuren.
11. Het plamuur fijn schuren (korrel ongeveer 120 tot 180), de muur stofzuigen en afnemen met een vochtige doek.

Daarna kun je een witte grondlaag zetten en vervolgens de eindlaag, meestal in twee lagen. In de keuken en de gang past een afwasbare muurverf, in gewone kamers een normale muurverf op waterbasis.

• Schilderen op glanzende verf die niet is ontvet. De nieuwe verf ziet er een paar weken goed uit en laat daarna in hele banen los.
• Resten afbijtmiddel laten zitten. Dat kan vlekken, kleurverschil of slechte hechting van de volgende lagen geven.
• Schuren zonder afzuiging. Het stof komt door het hele huis en inademen is ongezond, zeker bij oude verflagen.
• Geen diepgrond gebruiken. Kale stukken pleisterwerk en geplamuurde plekken zuigen anders op, waardoor je na het schilderen vlekken ziet.
• Te veel haast. Schilderen op een vochtige muur of het afbijtmiddel te kort laten inwerken, kost later extra herstelwerk.
• Eilandjes oude verf laten staan. De randen tussen oude verf en kaal pleisterwerk tekenen door de nieuwe verf heen als je ze niet wegwerkt.

Bekijk de muur voor het schilderen bij strijklicht, bijvoorbeeld met een zaklamp plat tegen de muur. Controleer of:

• De oude verf op het hele afgesproken oppervlak weg is, ook in hoeken en achter radiatoren
• Het oppervlak mat en licht ruw is, zonder glanzende plekken
• Het pleisterwerk stevig is en niet brokkelt als je er met je hand overheen gaat
• De muur schoon is, zonder vet en resten afbijtmiddel
• De muur droog aanvoelt en er droog uitziet, zonder donkere vochtplekken
• Alle scheuren en gaten geplamuurd en geschuurd zijn
• De overgang tussen plamuur en pleisterwerk bij strijklicht nauwelijks opvalt
• De ruimte is opgeruimd en het afdekmateriaal is weggehaald of klaarligt voor het schilderen