Oude waterverf afschrapen

De eenvoudigste test duurt een paar seconden. Veeg met een droge hand over de muur. Blijft er wit poeder op je hand achter, dan krijt de verf en gaat het vrijwel zeker om krijt- of lijmverf. Daarna kun je een natte spons proberen: waterverf wordt na een paar keer wrijven zacht, smeert uit of lost op. Gewone latex of muurverf blijft gewoon zitten.

Waarom maakt dat uit? Een krijtende laag is zacht en houdt niet aan elkaar. Nieuwe verf plakt er wel op, maar dan alleen aan dat poeder. Tijdens het drogen trekt de nieuwe laag samen en dan komt de hele verflaag in schilfers los, soms al na een paar weken. Gewoon plakband helpt ook bij de test: plak een stuk op de muur, druk het stevig aan en trek het met een ruk weg. Zit er veel oude verf aan het plakband, dan moet de ondergrond schoon.

Kalkverf is meestal harder en krijt minder. Bij één of twee stevige lagen is goed voorstrijken met een fixeer of voorstrijkmiddel soms genoeg. Zijn de lagen dik, gescheurd of laten ze los, dan moet ook kalkverf eraf.

Bij waterverf werk je bijna altijd met de natte methode. Het water maakt de verf zacht, dus schuren of chemische afbijt is niet nodig. In de praktijk gaat het zo:

• Ruimte voorbereiden: meubels weghalen of afdekken, de vloer afdekken met folie en daarop papier of karton leggen dat het water opzuigt en niet glad wordt
• Elektra beschermen: de groep van de ruimte in de meterkast uitschakelen en stopcontacten en schakelaars afplakken, want daar loopt water in
• Nat maken: de muur met warm water insmeren met een roller, blokkwast of plantenspuit, steeds per klein stuk
• Laten inwerken: wachten tot de verf zacht is, meestal zo'n 10 tot 20 minuten, bij dikke lagen langer en soms meerdere keren
• Afschrapen: met een breed plamuurmes of krabber onder een vlakke hoek trekken, zonder in het stucwerk te drukken
• Afwassen: de resten met een spons en schoon water afnemen tot de muur niet meer krijt
• Drogen: de muur goed laten drogen voordat je verdergaat

Na het afschrapen volgen meestal het plamuren van scheuren en gaatjes, licht schuren en voorstrijken. Voorstrijken versterkt de ondergrond en zorgt dat de muur overal even sterk zuigt. Dat zijn aparte klussen, maar je hebt ze wel nodig voor een mooi resultaat.

Hetzelfde oppervlak kan de ene keer een uurtje kosten en de andere keer een hele middag. Hoe zwaar de klus is, en dus ook hoe duur, hangt vooral af van:

• Het aantal lagen: één dunne laag krijtverf komt er bijna vanzelf af, tien lagen uit verschillende decennia moet je steeds opnieuw nat maken
• De soort verf: krijt- en lijmverf worden snel zacht, kalkverf langzamer en die kost soms meer moeite
• Plafond of muur: een plafond is zwaarder werk, het water druppelt naar beneden en je staat op een trap of rolsteiger
• De staat van het stucwerk: komt er bij het natmaken hol klinkend of kruimelend pleisterwerk tevoorschijn, dan moet dat ook hersteld worden
• Details: ornamenten, rozetten, lijsten, hoeken en de randen rond ramen gaan langzaam en met de hand
• Lege of ingerichte ruimte: in een lege kamer werk je sneller en is de kans op schade kleiner
• Schimmel: aangetaste plekken moet je behandelen met een antischimmelmiddel, en je moet uitzoeken waar het vocht vandaan komt

Gipsplaat is een apart geval. Die mag je niet doorweken, want dan zuigt de kartonlaag water op en laat die los. Maak gipsplaat alleen licht vochtig en schraap heel voorzichtig.

Waterverf afschrapen kun je als handige leek prima zelf. Je hebt geen chemische middelen of lawaaiig gereedschap nodig, wel geduld. Werk je aan een plafond, zorg dan voor een stevige trap of een kleine rolsteiger. Draag ook een veiligheidsbril, want spatten met kalk irriteren de ogen.

1. De test met droge hand en natte spons doen en controleren dat het om waterverf gaat.
2. Meubels weghalen, de vloer afdekken met folie en zuigend papier, de randen afplakken.
3. De groep van de ruimte in de meterkast uitschakelen en stopcontacten en schakelaars afplakken.
4. Een emmer warm water, een roller of plantenspuit, een breed plamuurmes en een spons klaarzetten.
5. Een stuk van ongeveer een tot twee vierkante meter nat maken.
6. Wachten tot de verf zacht is en zo nodig nog een keer nat maken.
7. De zachte laag van boven naar beneden afschrapen, met het mes zo plat mogelijk.
8. De resten met de spons afnemen en het water regelmatig verversen.
9. Doorgaan met het volgende stuk tot de hele muur klaar is.
10. De muur laten drogen, afhankelijk van temperatuur en ventilatie meestal minstens een dag.
11. De muur controleren met je hand en plakband, en pas daarna plamuren en voorstrijken.

In de praktijk zie je vaak dat iemand alleen de loszittende plekken wegschraapt en de rest overschildert. De nieuwe verf zit dan op het oude krijt en laat na verloop van tijd ook los op plekken waar de muur er goed uitzag. Een andere fout is slordig afwassen. Krijt de muur na het schrapen nog steeds, dan heeft de voorstrijk niets om zich aan vast te hechten.

Ook te scherp gereedschap of te veel kracht komt veel voor. Het mes trekt dan groeven in het stucwerk en je krijgt onnodig plamuurwerk erbij. Ongeduld is ook een probleem: plamuren of schilderen op een natte muur geeft vlekken en een slechte hechting. Onderschat ten slotte het water bij stopcontacten niet. De groep uitzetten en afplakken kost je een minuut.

Laat je het werk door een schilder doen of controleer je je eigen werk, let dan op deze punten:

• De muur krijt niet als je er met een droge hand overheen gaat
• Plakband trekt bij het weghalen geen verfresten mee
• Er zijn geen eilandjes oude verf blijven zitten, vooral niet in hoeken, langs plinten en rond ramen
• Het stucwerk zit niet vol diepe groeven van het mes
• Holle of kruimelende plekken zijn gemarkeerd en er is afgesproken hoe die worden hersteld
• Vloer, ramen en kozijnen zijn schoon en vrij van opgedroogde resten
• De muur is droog om te zien en om te voelen voordat de volgende stap begint