Wanden en plafond plamuren

Voor wanden en plafonds is de werkwijze in grote lijnen gelijk. Of het mooi wordt, hangt vooral af van geduld tussen de stappen.

De ondergrond voorbereiden

Het oppervlak moet schoon, stevig en droog zijn. Haal stof, vet, loszittende oude verflagen en los stucwerk weg. Grotere gaten en scheuren vul je eerst met vulmiddel. Daarna komt er een voorstrijkmiddel op. Dat maakt de zuiging van de ondergrond overal gelijk en zorgt dat de plamuur beter hecht.

In dunne lagen aanbrengen

De plamuur wordt met een rvs-spaan uitgestreken, meestal in twee lagen. De eerste laag vult oneffenheden en dekt beschadigingen af, de tweede geeft het gladde eindresultaat. Een laag is meestal ongeveer 1 tot 3 mm dik. De precieze dikte staat op de verpakking. Laat elke laag helemaal drogen voordat de volgende erop gaat.

Schuren en opnieuw voorstrijken

Na het drogen schuur je het oppervlak met fijn schuurgaas of schuurpapier, meestal met korrel 120 tot 180. Zo verdwijnen spaansporen en kleine bobbeltjes. Daarna maak je alles stofvrij en strijk je opnieuw voor. Dan pakt de verf overal gelijk en krijg je geen vlekken.

Bij een wand zie je je werk recht voor je en sta je gewoon rechtop. Een plafond is om meerdere redenen lastiger:

• je werkt boven je hoofd, dat is zwaar en het is moeilijker om gelijkmatig druk op de spaan te houden,
• een dikke laag kan door zijn eigen gewicht loslaten, daarom werk je met dunnere lagen,
• bij het schuren valt het stof recht op je, zonder afzuiging en stofmasker is dat niet te doen,
• op een plafond valt het licht van het raam vaak scherp langs, waardoor je elke golf ziet.

Bij een plafond van gipsplaat werk je eerst de naden af. In het voegmiddel druk je wapeningsband, daarover komt nog een laag voegmiddel en na het drogen schuur je die vlak. Ook de schroefkoppen worden weggewerkt. Pas daarna volgt het plamuren van het hele vlak. Bij een betonplafond, zoals je in veel Nederlandse flats en rijtjeshuizen ziet, gaat het vooral om het egaliseren van bekistingssporen, luchtbelletjes en de naden tussen de betonplaten.

Gipsgebonden plamuur

Dit is de gangbare keuze voor droge woonruimtes zoals de woonkamer, slaapkamer, gang en keuken. Hij laat zich makkelijk uitstrijken, droogt vrij snel en is goed glad te schuren. Voor vochtige ruimtes zoals de badkamer of kelder is hij niet geschikt.

Cementgebonden plamuur

Deze is harder en kan beter tegen vocht. Daarom gebruik je hem in badkamers, bijkeukens en technische ruimtes. Hij droogt langzamer en is lastiger te schuren, dus je moet hem meteen bij het aanbrengen zorgvuldig gladzetten.

Kant-en-klare plamuur

Deze komt als pasta in een emmer, aanmaken is niet nodig. Handig voor kleine reparaties, details en een fijne laatste laag. Voor het egaliseren van grote vlakken is hij minder geschikt.

Hoeveel werk het is, en dus ook wat het kost, hangt vooral af van de staat van de ondergrond. Een vlakke, stevige wand is vaak met één laag en licht schuren klaar. Meer werk geven:

• scheve, gescheurde of vette wanden, die meer lagen en een grondiger voorbereiding nodig hebben,
• oude, dikke verflagen die eerst weg moeten,
• veel hoeken, dagkanten, nissen en sleuven van leidingwerk,
• hoge plafonds, trappenhuizen en vides waar een steiger nodig is,
• cementgebonden plamuur, die langzamer werkt en zwaarder schuurt,
• een ingerichte kamer die eerst leeg moet en goed afgedekt tegen stof.

• Niet voorstrijken. Een zuigende ondergrond trekt het water uit de plamuur. Die hecht dan slecht, scheurt of laat los.
• Te dik in één keer. Een dikke laag scheurt bij het drogen en kan op het plafond naar beneden komen. Meerdere dunne lagen werken beter.
• Te kort laten drogen. Een nieuwe laag op een nog vochtige onderlaag kan gaan golven of loskomen.
• Slechte omstandigheden. Tocht, kou of hoge luchtvochtigheid zorgen voor ongelijk drogen en haarscheurtjes.
• Schuren zonder strijklicht. Oneffenheden zie je vaak pas na het schilderen. Een bouwlamp die je vlak langs de wand houdt, laat ze vooraf zien.
• Werken zonder bescherming. Fijn gipsstof irriteert luchtwegen en ogen. Gebruik een stofmasker, een veiligheidsbril en liefst een schuurmachine met afzuiging.

Een kleinere wand in een woonruimte kun je met wat geduld zelf doen. Plafonds, hoge ruimtes en grote oppervlakken laat je beter over aan een ervaren schilder of stukadoor.

1. De kamer leeghalen, vloer en meubels afdekken met folie, de groep in de meterkast uitschakelen voordat je afdekplaten van stopcontacten haalt.
2. Stof, vet en loszittende delen van het stucwerk verwijderen.
3. Grotere gaten en scheuren vullen met vulmiddel en laten drogen.
4. De wand voorstrijken volgens de aanwijzingen van de fabrikant.
5. Gipsgebonden plamuur aanmaken volgens de verpakking, niet meer dan je op tijd kunt verwerken.
6. Een eerste dunne laag aanbrengen met de spaan en de grootste oneffenheden wegwerken.
7. Volledig laten drogen en de tweede, laatste laag aanbrengen.
8. Na het drogen schuren met fijn schuurgaas, met stofmasker en veiligheidsbril.
9. Het oppervlak met strijklicht controleren en kleine putjes bijwerken.
10. Het stof wegzuigen en een laatste keer voorstrijken.

Woon je in een appartement, kijk dan in het huishoudelijk reglement van de VvE of vraag de beheerder op welke tijden lawaaiig en stoffig werk is toegestaan.

Bekijk het oppervlak voor het schilderen met licht van opzij en strijk er met je hand over. Bij de oplevering loont het om dit na te lopen:

• het oppervlak is glad, zonder spaansporen en zonder schuurkrassen,
• naden van gipsplaten en schroefkoppen zijn niet meer te zien,
• in strijklicht zie je geen golven of putjes,
• de plamuur scheurt niet en klinkt bij kloppen niet hol,
• hoeken en randen zijn recht en strak,
• het oppervlak is stofvrij en voorgestreken,
• de ruimte is opgeruimd en omliggende vlakken zijn schoon.