Voorstrijken van wanden en plafond

Waarom ziet een muur er na het sausen soms vlekkerig uit, terwijl je netjes hebt gewerkt? Stucwerk, plamuur en gipsplaat nemen water heel verschillend op. Op de ene plek trekt de verf diep in, op de andere nauwelijks. Dan zie je verschil in kleur en glans. Een primer trekt die verschillen gelijk, zodat de verf overal even snel droogt en je er minder van nodig hebt.

De tweede taak is verstevigen. Oude kalkpleister of een muur waar je oude verf vanaf hebt gekrabd, poedert en zandt vaak af. Een diepgrond plakt die losse deeltjes aan elkaar. Zo komt de nieuwe laag op een stevige basis en laat die later niet los.

Voorstrijken loont vooral:

• Op nieuw stucwerk, gipsplaat, beton en cellenbeton
• Nadat je oude verf hebt verwijderd of de wand hebt geschuurd
• Op plekken die je met vulmiddel of gips hebt gerepareerd
• Voor het plamuren, behangen, aanbrengen van sierpleister en het zetten van wand- of vloertegels
• Voor een egaliserende laag of het verlijmen van een vloer zoals pvc of tapijt

Het principe is hetzelfde. Het verschil zit in de ondergrond, in wat er daarna op komt en in hoe prettig je kunt werken.

Wanden en plafond strijk je meestal voor voordat je gaat sausen. Het plafond is lastiger, want je werkt boven je hoofd. De primer druppelt en je ziet slecht of je ergens een stukje hebt gemist. Dek de vloer en meubels goed af, bescherm je ogen en zorg voor een stabiele trap of een laag rolsteiger. Op plafonds zie je bovendien vaker vlekken van een oude lekkage. Die krijg je met gewone primer niet weg.

Wanden en vloer strijk je vooral voor als er tegels, een egaliserende laag of een verlijmde vloer op komt. Zuig de vloer eerst grondig stofvrij, laat geen plassen staan en werk zo dat je bij de deur eindigt. Dan hoef je niet door de natte laag te lopen. Een cement- of anhydriet dekvloer moet voldoende uitgehard en droog zijn. Bij anhydriet vragen fabrikanten meestal dat je de toplaag eerst schuurt en een speciale primer gebruikt. Kijk daarvoor in het technisch blad van het product.

Diepgrond

De bekendste soort, meestal op basis van acrylaatdispersie. Geschikt voor stucwerk, beton, gipsplaat en cellenbeton. Een diepgrond verstevigt een zuigende, stoffige ondergrond en gebruik je voor het sausen, plamuren en behangen.

Primer voor gipsplaat

Het karton van gipsplaat zuigt anders dan de geplamuurde naden. Een primer die voor gipsplaat bedoeld is, maakt karton en plamuur gelijk. Zo tekenen de naden zich niet door de verf heen af.

Hechtprimer

Op gladde, niet-zuigende oppervlakken werkt gewone primer niet, want hij kan nergens in trekken. Denk aan oude tegels, geglazuurde wandtegels of heel glad beton. Daar gebruik je een hechtprimer, vaak met fijn zand erin. Daarop hechten tegellijm of plamuur veel beter.

Isolerende grondverf tegen vlekken

Vlekken van water, nicotine, roet of vet trekken door gewone muurverf heen. Een isolerende grondverf houdt ze tegen. Gewone primer doet dat niet.

Universele primer

Een tussenoplossing voor gemengde ondergronden. Sommige zijn ook geschikt voor buiten of bevatten een middel tegen schimmel. Let op: een primer is geen waterdichte laag. In de douche of rond het bad hoort onder de tegels een waterdichte afdichting. En een schimmelwerend middel lost de oorzaak niet op als de schimmel komt door vocht of een koudebrug.

Voorstrijken kun je prima zelf, als je een stabiele trap hebt en wat geduld. Het belangrijkste is een schone ondergrond en dat je je aan de aanwijzingen van de fabrikant houdt.

1. Vloer, meubels, ramen en schakelaars afdekken en de randen afplakken met tape.
2. Losse verf, loszittend stucwerk en vet verwijderen, reparaties met vulmiddel helemaal laten drogen.
3. Het oppervlak stofvrij maken en de vloer grondig stofzuigen.
4. Controleren of de ondergrond droog is en de temperatuur binnen de grenzen van de fabrikant valt, meestal boven +5 °C.
5. De primer goed doorroeren en volgens het technisch blad eventueel verdunnen met water.
6. Hoeken, randen en de zone rond kozijnen met een kwast insmeren.
7. Met een roller een gelijkmatige dunne laag op het vlak aanbrengen, op het plafond vanaf het raam de kamer in werken, op de vloer vanaf de verste hoek naar de deur.
8. Laten drogen, meestal een paar uur afhankelijk van temperatuur en luchtvochtigheid, en de ruimte licht ventileren zonder tocht.
9. Bij een sterk zuigende ondergrond een tweede laag aanbrengen en pas daarna verder werken.
10. Gereedschap direct met water uitwassen.

Het snelst gaat een groot, vlak oppervlak in een lege kamer met een stevige, schone ondergrond. Meer tijd kost het in kleine ruimtes met veel hoeken, zoals een badkamer, hal of nissen. Ook veel dagkanten, hoge plafonds waarvoor een steiger nodig is en een ingerichte kamer die je eerst moet afdekken, maken het werk lastiger. Een ondergrond die eerst geschraapt, gestofzuigd of gerepareerd moet worden, vraagt extra tijd. Dat geldt ook voor sterk zuigend nieuw stucwerk of cellenbeton, waar vaak twee lagen nodig zijn. Speciale producten zoals een hechtprimer of isolerende grondverf zijn een extra stap. Laat je het doen door een schilder of stukadoor, kijk dan in de offerte of voorstrijken bij het schilderwerk is inbegrepen of apart wordt genoemd.

• Voorstrijken op een vochtige of stoffige ondergrond. De primer trekt niet in en plakt alleen het stof op het oppervlak vast.
• Een te dikke laag. Er ontstaat een glanzende, gladde film waarop verf en lijm slecht hechten. Je strijkt primer, je giet hem niet.
• Verkeerd verdunnen. Een te dikke primer trekt niet in, een te dunne verstevigt niet. Houd de verhouding van de fabrikant aan.
• Gipsplaat of gerepareerde plekken overslaan. Geplamuurde naden schemeren dan door de verf heen.
• Gewone primer op een niet-zuigende ondergrond. Op tegels of glazuur hoort een hechtprimer.
• Te vroeg of te laat verder gaan. Sausen op natte primer geeft slechte hechting. Wacht je juist heel lang, dan ligt er intussen weer stof op.

Je kunt het resultaat makkelijk testen. Strijk met je hand over de wand en laat er een paar druppels water op vallen. Op een goed voorgestreken oppervlak blijft het water even staan en trekt het niet meteen in.

• Het oppervlak is licht mat, zonder glanzende plekken of druipers
• Met je hand eroverheen geeft het geen stof en zandt het niet af
• Hoeken, randen, dagkanten en de zone rond kozijnen zijn meegenomen
• Gerepareerde plekken en naden van gipsplaat zijn samen met het vlak voorgestreken
• Op de vloer staan geen plassen en zijn geen kleverige plekken
• De omgeving is schoon, het afdekmateriaal is weg en het gereedschap is uitgewassen