Venetiaans stucwerk (gepolijst pleisterwerk)

Dit is langzaam handwerk. Elke laag is heel dun en het resultaat hangt vooral af van de timing. De vakman werkt ongeveer in deze volgorde:

De ondergrond voorbereiden

De wand moet vlak, stevig, droog en schoon zijn. Gaatjes en scheurtjes worden gevuld, losse oude verflagen gaan eraf. In veel Nederlandse woningen zit nog behang of glasvezelbehang op de muur. Dat moet er eerst af, want daarop hecht het pleisterwerk niet goed. Daarna wordt de wand voorgestreken, zodat hij overal even veel vocht opneemt. Op een glanzend oppervlak valt elke oneffenheid op, dus deze fase kost vaak meer tijd dan het stucwerk zelf.

De eerste laag

De eerste laag wordt dun opgezet met een spaan van roestvrij staal en vult kleine oneffenheden. Hij moet drogen volgens de aanwijzingen van de fabrikant, meestal een paar uur. Dikkere plekken worden licht geschuurd.

De lagen met tekening

De tweede en volgende lagen gaan erop met korte halen in wisselende richtingen. Zo ontstaat de typische marmertekening. Meestal zijn dat twee tot vier dunne lagen. De laatste laag drukt en strijkt de vakman glad op het juiste moment: als hij niet meer nat is, maar ook nog niet helemaal hard. Dan begint de glans te verschijnen.

Waxen en polijsten

Na het drogen komt er een dunne laag was op. Die wordt opgewreven met een doek of met de spaan. De was haalt de kleur naar boven, verhoogt de glans en beschermt het oppervlak tegen water en vuil.

• Kalkgebonden Venetiaans pleister is de traditionele variant met marmerpoeder. Het laat vocht door en is door de kalk minder gevoelig voor schimmel. Dat maakt het geschikt voor woonruimtes
• Pleister op basis van kunsthars is makkelijker te verwerken en vaak beter bestand tegen schuren en stoten. Het laat meestal wel minder vocht door
• Was bestaat in natuurlijke en synthetische varianten, sommige met een parelmoer- of metallic effect. Een dikke laag was laat minder vocht door, daarom wordt hij dun aangebracht
• Kleur kan wit zijn, kant-en-klaar gekleurd of gemengd op basis van een staal. Lichte en middentinten vergeven kleine foutjes, donkere en metallic kleuren laten elke haal zien

Aan gereedschap heb je roestvrijstalen spanen nodig, kleinere plamuurmessen voor de hoeken, fijn schuurpapier en schone doeken. De spaan moet vrij zijn van krassen, anders zie je die terug op de wand.

Hoeveel werk er in een wand gaat zitten, hangt vooral af van deze punten:

• De staat van de wand: een scheve of beschadigde muur vraagt meer plamuren en schuren
• Het aantal lagen en hoeveel glans je wilt
• Speciale effecten, zoals parelmoer, metallic pigment of meerdere kleuren in één vlak
• Veel hoeken, dagkanten, stopcontacten en schakelaars, want daar gaat het werk langzaam
• De hoogte van de ruimte en de bereikbaarheid, bijvoorbeeld boven een trapgat of achter vaste kasten
• Of de ruimte leeg is en of er tegelijk andere vakmensen bezig zijn, want stof op een verse laag geeft problemen

Venetiaans stucwerk past goed in de woonkamer, slaapkamer, hal, gang en het kantoor. Met een goede waslaag kan het ook in de keuken, buiten het bereik van het aanrecht, en in de badkamer op plekken waar geen water direct op spat. In de praktijk gebeurt het vaak dat iemand het in de douchehoek wil als vervanging van tegels, en dan verrast is dat het oppervlak op een plek die steeds nat wordt verandert. Voor zulke zones zijn andere systemen bedoeld, zoals speciale waterdichte afwerkingen. Vraag de uitvoerder daarnaar voordat je een keuze maakt.

• Een slecht voorbereide ondergrond: op een stoffige of vette plek laat het pleister los en na het polijsten springen oneffenheden eruit
• Een te dikke laag, die lang droogt en kan scheuren
• Ongelijke halen, waardoor vlekken, banen en wolken ontstaan
• Polijsten op het verkeerde moment: op een natte laag trekt het pleister los, op een droge laag komt er geen glans meer
• Was die te dik of ongelijk is aangebracht en vlekkerig of kunstmatig oogt
• Werken in de tocht of in direct zonlicht, waardoor het pleister te snel droogt en niet meer te polijsten is

Fouten die bij gewoon schilderwerk wegvallen, zie je hier meteen. Vaak zijn ze alleen te herstellen door de hele bovenste laag te verwijderen.

Gepolijst pleisterwerk is veilig werk, maar het vraagt oefening. Wil je het zelf proberen, begin dan op een plaat of op een kleine wand die niet de blikvanger van de kamer is. Volg het technisch blad van het pleister dat je gebruikt.

1. Ruimte leegmaken, vloer afdekken en randen afplakken met tape.
2. Wand controleren met een lange rei, oneffenheden plamuren en schuren.
3. Oppervlak stofvrij maken en de voorstrijk aanbrengen die de fabrikant aanraadt.
4. Een dunne eerste laag opzetten en laten drogen.
5. Volgende dunne lagen aanbrengen met korte, kruisende halen, steeds nadat de vorige laag droog is.
6. De laatste laag aandrukken en gladstrijken met een schone spaan zodra hij niet meer nat is, maar nog niet hard.
7. Na volledig drogen een dunne laag was aanbrengen en oppoetsen met een doek.
8. Spanen direct afwassen en drogen, zodat er geen resten op achterblijven.

Lukt het proefstuk niet zoals je had gehoopt, dan is dat heel normaal. Voor een wand die echt moet opvallen, schakel je een ervaren schilder of stukadoor in.

• Bekijk de wand tegen het licht van het raam en onder schuin lamplicht: er mogen geen golven of duidelijke oneffenheden te zien zijn
• De tekening oogt over het hele vlak gelijkmatig, zonder harde overgangen tussen stukken
• De glans is overal gelijk, zonder doffe eilandjes of waxstrepen
• Het oppervlak heeft geen scheurtjes, blaasjes of losse plekken
• Hoeken, randen en de omgeving van stopcontacten zijn netjes afgewerkt
• Je hebt de naam van het gebruikte pleister en de was gekregen, plus onderhoudsadvies