Drobnoziarnisty tynk wapienno-cementowy (Feinputz)

Mieszanka składa się z wapna, cementu i bardzo drobnego piasku. Wapno daje tynkowi elastyczność i paroprzepuszczalność, więc ściana może „oddychać”. Cement dodaje wytrzymałości. Ziarno jest drobne, zwykle około pół milimetra, a warstwa cienka, najczęściej kilka milimetrów według zaleceń producenta. Dlatego ten tynk nie wyrówna dużych krzywizn. Od tego jest narzut pod spodem.

Uwaga na pomyłkę w nazwach. Słowem „sztukateria” określa się ozdobne gzymsy, rozety i ornamenty, na przykład w kamienicach. To osobna praca sztukatora. Tutaj chodzi o zwykłą, cienką warstwę wierzchnią na całej powierzchni ściany lub sufitu. Nie należy jej też mylić z gipsową gładzią szpachlową, która w Polsce bywa nazywana po prostu „gładzią”.

Tynk do wnętrz sprawdza się w pokojach, korytarzach, kuchniach, a przy dobrej wentylacji także w łazienkach. W polskich domach wnętrza często tynkuje się gipsem, ale wersja wapienno-cementowa lepiej znosi wilgoć, dlatego chętnie wybiera się ją do łazienek, piwnic, garaży i kotłowni. Liczy się gładkość, równy wygląd i dobra przyczepność farby. W strefie, gdzie pryska woda, potrzebne są hydroizolacja i płytki. Sam tynk nie jest wodoszczelny.

Tynk zewnętrzny musi wytrzymać deszcz, mróz i słońce. Używa się mieszanki, którą producent wyraźnie oznacza jako przeznaczoną na zewnątrz. Praca na elewacji jest trudniejsza: potrzebne jest rusztowanie, trzeba pilnować pogody i dopracować detale przy oknach, parapetach i cokole.

1. Sprawdzić podłoże: narzut musi być mocny, suchy, odpylony i dobrze związany. Jako zgrubną regułę podaje się mniej więcej dzień dojrzewania na każdy milimetr grubości narzutu, dokładny czas określa producent.
2. Przy starym tynku skuć odspojone fragmenty, usunąć stare powłoki malarskie i tłuste zabrudzenia, naprawić pęknięcia.
3. Zwilżyć lub zagruntować podłoże, aby nie wyciągało wody ze świeżego tynku zbyt szybko.
4. Zabezpieczyć okna, podłogi i instalacje, a na zewnątrz postawić i zabezpieczyć rusztowanie.
5. Rozrobić mieszankę według instrukcji na worku, zawsze z tą samą ilością wody na worek.
6. Nałożyć cienką warstwę pacą stalową, ręcznie lub agregatem.
7. Gdy powierzchnia lekko zwiędnie, zatrzeć ją pacą z gąbką lub filcem do jednolitej struktury.
8. Chronić świeży tynk przed słońcem, przeciągami, mrozem i deszczem, aż dojrzeje.

Nakładanie ręczne pasuje do mniejszych powierzchni, starszych budynków i miejsc z wieloma narożnikami i otworami. Tynkowanie maszynowe jest szybsze i opłaca się na dużych, równych ścianach w nowym budownictwie. Ostateczny efekt i tak zależy od ręcznego zacierania.

Ten tynk kładzie się na mineralne tynki podkładowe, czyli wapienno-cementowe lub wapienne. Najprostszy przypadek to mur z cegły lub pustaków z narzutem. Beton komórkowy mocno chłonie wodę, więc bez gruntowania się nie obejdzie. Na styku różnych materiałów, na przykład muru i żelbetowego wieńca, w narzut wtapia się siatkę z włókna szklanego, żeby później nie pojawiło się pęknięcie. Gładki beton, typowy dla bloków z wielkiej płyty, najpierw dostaje mostek sczepny, inaczej tynk słabo trzyma.

W kamienicach często spotyka się stare tynki wapienne. Warto wtedy dobrać mieszankę o wysokiej zawartości wapna, bo zbyt twardy tynk na miękkim podłożu łatwo pęka. Na tynk gipsowy nie kładzie się tynku wapienno-cementowego, te materiały ze sobą nie współpracują. Jeśli na ścianie jest gips, stosuje się inną masę wykończeniową.

Najwięcej zależy od stanu podłoża. Równy, czysty i dojrzały narzut to szybka praca. Stary, kruszący się albo popękany tynk oznacza skuwanie, naprawy, gruntowanie, a czasem siatkę. Znaczenie mają też:

• wielkość i kształt powierzchni, bo duża prosta ściana idzie szybciej niż małe pomieszczenia z wieloma narożnikami,
• wysokość, ponieważ sufity i wysokie pomieszczenia wymagają rusztowania jezdnego,
• liczba okien, drzwi, ościeży i narożników z listwami,
• na elewacji rusztowanie, siatki ochronne i czekanie na odpowiednią pogodę,
• to, czy w umeblowanym mieszkaniu trzeba wszystko dokładnie zabezpieczać i sprzątać.

W praktyce najczęściej zdarza się nałożenie tynku na niedostatecznie dojrzały narzut. Ten jeszcze się kurczy i na powierzchni pojawiają się drobne rysy włoskowate. Drugi klasyczny problem to zbyt szybkie wysychanie: ostre słońce, przeciąg albo ogrzewanie odkręcone na maksimum zaraz po tynkowaniu. Cement nie zdąży prawidłowo związać, a powierzchnia pyli lub pęka. Mieszanki zwykle przeznaczone są do pracy mniej więcej w temperaturach od +5 do +25 °C, dokładne wartości podaje producent.

Kłopoty sprawia też pominięcie gruntowania na chłonnym podłożu, zbyt gruba warstwa, która popęka, albo zbyt cienka, przez którą prześwitują nierówności. Częstym błędem jest malowanie za wcześnie. Ściana musi wyschnąć, co zwykle trwa kilka tygodni. Inaczej pojawią się plamy albo farba zacznie się łuszczyć. Na elewacji szkody powstają, gdy tynkuje się tuż przed deszczem lub przymrozkiem.

Mniejszą powierzchnię we wnętrzu, na przykład naprawioną ścianę w jednym pokoju, możesz wykonać samodzielnie, jeśli masz trochę cierpliwości. Elewację i prace na wysokości lepiej zostaw tynkarzowi z rusztowaniem.

1. Opróżnić pomieszczenie, zabezpieczyć podłogę i okna folią.
2. Skuć odspojone fragmenty i oczyścić ścianę z pyłu.
3. Większe ubytki i pęknięcia wcześniej wypełnić tynkiem podkładowym i odczekać, aż dojrzeje.
4. Pomalować ścianę gruntem lub równomiernie ją zwilżyć.
5. Rozrobić niewielką ilość mieszanki dokładnie według instrukcji.
6. Nałożyć cienką warstwę pacą stalową, od góry do dołu.
7. Poczekać, aż powierzchnia zwiędnie, i zatrzeć ją pacą z gąbką ruchem kolistym.
8. Zamknąć okna, żeby nie było przeciągu, nie grzać mocno i pozwolić ścianie powoli wyschnąć.
9. Malować dopiero po całkowitym wyschnięciu.

Obejrzyj ścianę w świetle dziennym, a także z lampą świecącą skośnie wzdłuż powierzchni. Wtedy zobaczysz każdą falę.

• powierzchnia jest jednolita, bez plam, rys i grudek ziarna,
• na ścianie ani w narożnikach nie ma pęknięć,
• po przeciągnięciu dłonią tynk nie pyli i się nie kruszy,
• po przyłożeniu długiej łaty nie widać wyraźnych zagłębień ani fal ponad uzgodnioną dokładność,
• narożniki i ościeża są proste i ostre,
• przejścia przy suficie, oknach, drzwiach i gniazdkach są czyste,
• na elewacji detale przy parapetach i cokole są starannie wykończone,
• producent i rodzaj mieszanki są zapisane w protokole odbioru razem z usterkami do poprawy.