Tynki gipsowe i gładzie

Dobry tynk gipsowy zaczyna się od podłoża. Gips dokładnie odwzorowuje to, co jest pod nim, więc każdą wadę muru zobaczysz potem na gotowej ścianie.

1. Sprawdzić podłoże: musi być nośne, suche, odpylone, bez tłustych plam i resztek starych powłok. Z betonu trzeba usunąć pozostałości oleju szalunkowego.
2. Zmierzyć płaskość ścian, zwykle laserem, i ustalić grubość przyszłej warstwy.
3. Zabezpieczyć okna, podłogi, gniazdka i włączniki. Osadzić narożniki i listwy tynkarskie, jeśli są potrzebne.
4. Zagruntować podłoże. Na gładki beton, typowy dla bloków z wielkiej płyty, nakłada się grunt szczepny z kruszywem, żeby tynk dobrze się trzymał.
5. Nałożyć tynk maszynowo albo ręcznie, w sposób ciągły na całej powierzchni, bez długich przerw.
6. Ściągnąć tynk łatą aluminiową do płaszczyzny i uzupełnić zagłębienia.
7. Gdy gips zacznie wiązać, zwilżyć powierzchnię i wygładzić ją packą ze stali nierdzewnej.
8. Zostawić tynk do wyschnięcia przy umiarkowanym i stałym wietrzeniu.
9. W zależności od wymaganej jakości nałożyć cienką warstwę gładzi, przy bardziej wymagających ścianach także dwie.

Typowy tynk gipsowy ma zwykle grubość około 10 do 15 mm, gładź nakłada się cienko, mniej więcej na milimetr. Dokładne wartości podaje producent w karcie technicznej.

Tynk maszynowy miesza i natryskuje agregat tynkarski. Zaprawa ma cały czas tę samą konsystencję, a praca idzie szybko, dlatego ekipy wybierają go do dużych powierzchni w nowych domach i całych mieszkaniach. Jest też mniejsze ryzyko tak zwanych zimnych połączeń, czyli widocznych miejsc, gdzie świeży tynk styka się z już związanym.

Tynk ręczny miesza się w mniejszych porcjach i nakłada packą. Sprawdza się przy naprawach, w małych i wąskich pomieszczeniach, na ościeżach okien i tam, gdzie z agregatem się nie wejdzie. Idzie wolniej, ale tynkarz ma lepszą kontrolę nad detalami.

Do wykonania gładzi używa się głównie dwóch grup materiałów:

• gładzi gipsowych, które naturalnie pasują do tynku gipsowego,
• gładzi polimerowych, gdy potrzebna jest bardzo gładka powierzchnia, na przykład pod farby z połyskiem albo przy bocznym świetle z dużych okien.

Tynk maszynowy często wygładza się tak dobrze, że osobna gładź nie jest konieczna. Jeśli jednak ścianę będzie oświetlać boczne światło albo zależy ci na niemal lustrzanie gładkiej powierzchni, dodatkowa gładź się opłaca. Inną możliwością jest tynk cienkowarstwowy o drobnym ziarnie, ale on daje lekko szorstką, matową powierzchnię, a nie gładką.

Tynk gipsowy jest przeznaczony do suchych pomieszczeń wewnątrz: salonu, sypialni, pokoju dziecięcego, przedpokoju, biura. Gips potrafi przez chwilę przyjąć wilgoć z powietrza i potem ją oddać, więc w takim pomieszczeniu dobrze się mieszka.

Lepiej wybrać inną technologię, jeśli:

• chodzi o ścianę zewnętrzną albo nieogrzewane pomieszczenie, gdzie gipsu się nie stosuje,
• pomieszczenie jest stale wilgotne, na przykład prysznic, pralnia albo piwnica,
• mur podciąga wilgoć od dołu albo jest zasolony, co często spotyka się w kamienicach i starych domach bez izolacji poziomej,
• ściana musi wytrzymać mocne uderzenia i ścieranie, na przykład w garażu albo warsztacie.

W takich miejscach stosuje się tynk cementowo-wapienny albo renowacyjny, ewentualnie płyty g-k. W zwykłej domowej łazience producenci często dopuszczają tynk gipsowy poza strefą bezpośredniego zachlapania, ale kabina prysznicowa potrzebuje hydroizolacji albo innego tynku. Zawsze sprawdź to w karcie technicznej konkretnego produktu.

Na pracochłonność, a więc i na zakres robót, wpływają przede wszystkim:

• stan podłoża: nowy, równy mur to prosta sprawa, stare ściany ze słabym tynkiem trzeba najpierw zeskrobać albo skuć,
• nierówności: im bardziej krzywa ściana, tym grubsza warstwa i więcej materiału,
• kształt pomieszczenia: wnęki, skosy na poddaszu, ościeża i dużo narożników oznaczają więcej ręcznej roboty,
• liczba warstw gładzi i oczekiwana gładkość,
• wybór tynku maszynowego albo ręcznego,
• dostęp do budowy: wysokie piętro bez windy, brak wody albo prądu na miejscu.

W starszych budynkach do tynkowania często dochodzi skuwanie i wyrównywanie ścian, dlatego zakres prac warto ocenić dopiero na miejscu.

W praktyce często zdarza się, że ściana przed malowaniem wygląda dobrze, a wady pojawiają się dopiero pod farbą. Najczęstsze przyczyny to:

• tynkowanie na wilgotny albo jeszcze niewysezonowany mur,
• brak gruntowania, przez co miejsca o różnej chłonności schną nierówno i tworzą plamy,
• przerywanie tynkowania, które zostawia zimne połączenia,
• praca w zbyt niskiej temperaturze, producenci zwykle nie zalecają pracy poniżej 5 °C,
• przyspieszanie schnięcia nagrzewnicami albo przeciągiem, co prowadzi do pęknięć,
• tynkowanie w czasie, gdy w budynku wylewa się wylewki i powietrze jest pełne wilgoci,
• nakładanie gładzi na tynk, który jeszcze nie wysechł.

Na schnięcie przyjmuje się orientacyjnie około jednego dnia na każdy milimetr grubości, przy dobrym wietrzeniu i temperaturze pokojowej. Daj ścianom czas, a przed malowaniem zawsze nałóż grunt pod farbę.

Tynkowanie całych pomieszczeń lepiej zostawić fachowcom, ale ręczne położenie gładzi na mniejszej ścianie możesz zrobić sam. Sufity i prace na wysokości warto powierzyć ekipie.

1. Usunąć ze ściany luźne fragmenty, kurz i tłuste plamy.
2. Uzupełnić większe dziury i pęknięcia masą naprawczą i zostawić do wyschnięcia.
3. Zagruntować ścianę zgodnie z zaleceniami producenta gładzi.
4. Rozrobić gładź z wodą dokładnie według instrukcji, tylko tyle, ile zdąży się zużyć.
5. Nałożyć cienką warstwę packą ze stali nierdzewnej, prowadząc ją ukośnie.
6. Po lekkim przeschnięciu wygładzić powierzchnię kolejnym przeciągnięciem.
7. Po wyschnięciu obejrzeć ścianę w bocznym świetle i delikatnie przeszlifować nierówności.
8. W razie potrzeby nałożyć drugą warstwę i znów zostawić do wyschnięcia.

Przy odbiorze obejrzyj ścianę w bocznym świetle, na przykład z lampą przyłożoną blisko ściany, i sprawdź:

• płaskość długą łatą, bez wyraźnych wgłębień i wybrzuszeń,
• proste i ostre narożniki oraz krawędzie wokół okien i drzwi,
• powierzchnię bez pęknięć, porów, rys i śladów po pace,
• jednolity kolor bez ciemniejszych, wilgotnych plam,
• czyste połączenia przy suficie, podłodze i ościeżnicach,
• zabezpieczone i nieuszkodzone gniazdka, okna i podłogi,
• informację od wykonawcy, kiedy można malować i jakiego gruntu użyć.