Murowanie ścian zewnętrznych do grubości 30 cm

Ściany zewnętrzne niosą stropy i dach, a jednocześnie chronią dom przed zimnem, wilgocią i hałasem. Dlatego nie muruje się ich „na oko”, tylko według projektu. Projektant określa materiał, grubość ściany, położenie otworów, nadproży i wieńca. Konstruktor sprawdza, czy ściana przeniesie obciążenia, które na nią spadną.

Przy grubości do 30 cm trzeba pamiętać o jednym: taka ściana sama z siebie zwykle nie spełnia dzisiejszych wymagań cieplnych. W praktyce prawie zawsze przewiduje się do niej docieplenie w systemie ETICS, czyli styropian lub wełnę mineralną przyklejoną do muru i pokrytą tynkiem. Ściany jednowarstwowe, bez docieplenia, buduje się z wyraźnie grubszych pustaków.

Na tej stronie spotykają się trzy warianty murowania. Kolejność prac jest podobna, różnią się materiał, spoina i tempo pracy. W Polsce popularne są też bloczki silikatowe, ale zasady ich murowania są zbliżone do systemów cienkowarstwowych opisanych niżej.

Klasyczna cegła pełna

Mały format, murowanie na tradycyjną zaprawę w spoinach poziomych i pionowych. Praca idzie wolniej, bo na metr kwadratowy przypada dużo sztuk. Dziś cegłę stosuje się raczej przy remontach kamienic i starszych domów, przy uzupełnianiu dawnego muru, na kominy i drobne elementy, rzadziej na całe ściany zewnętrzne nowego domu.

Pustaki ceramiczne typu Porotherm

Wielkoformatowe pustaki z otworami, łączone na pióro i wpust, więc spoin pionowych się nie wypełnia. Są dwie grupy:

• pustaki nieszlifowane muruje się na zwykłą lub ciepłochronną zaprawę, przy spoinie grubości mniej więcej jednego centymetra,
• pustaki szlifowane mają dokładnie wyrównaną wysokość i muruje się je na zaprawę cienkowarstwową albo systemową piankę do murowania, zgodnie z zaleceniami producenta.

Ceramika dobrze akumuluje ciepło, jest wytrzymała i dobrze trzyma kotwy.

Beton komórkowy, na przykład Ytong

Lekkie, bardzo dokładne wymiarowo bloczki, które klei się zaprawą cienkowarstwową. Łatwo się je tnie i szlifuje, więc narożniki i otwory powstają szybko. Na ściany zewnętrzne używa się bloczków o wytrzymałości wskazanej w projekcie, a nie cienkich elementów działowych. Beton komórkowy chłonie wodę, dlatego mur trzeba chronić przed długotrwałym deszczem, a do ciężkich mocowań dobrać odpowiednie kołki.

O wyborze materiału decyduje przede wszystkim projekt: obciążenia, wymagana izolacyjność, akustyka i połączenia z innymi elementami budynku. Mieszanie różnych systemów w jednej ścianie bez zgody projektanta to zły pomysł.

1. Sprawdzenie podłoża. Płyta lub strop muszą być nośne, czyste i w miarę poziome. Murarz mierzy różnice wysokości i wyznacza obrys ścian według projektu.
2. Izolacja pozioma. Pod ścianami zewnętrznymi układa się izolację przeciwwilgociową, żeby wilgoć nie podciągała w górę muru.
3. Pierwsza warstwa. Pierwszy rząd układa się na zaprawie cementowej, która wyrównuje nierówności podłoża. Przy systemach cienkowarstwowych używa się zaprawy do pierwszej warstwy i zestawu do poziomowania. Tu liczy się każdy milimetr, bo błędu z pierwszego rzędu później nikt już nie poprawi.
4. Kolejne warstwy. Elementy układa się z przewiązaniem, czyli ze spoinami pionowymi przesuniętymi względem rzędu poniżej. Narożniki i połączenia ścian muruje się w przewidzianym wiązaniu. Murarz na bieżąco sprawdza pion, płaskość i wysokość warstw.
5. Otwory i nadproża. Otwory okienne i drzwiowe zostawia się dokładnie według projektu, a nad nimi osadza nadproża z odpowiednim oparciem na murze. Pamiętaj, że późniejsze wykucie otworu w ścianie nośnej to ingerencja w konstrukcję.
6. Docinki. Elementy przy otworach i pod stropem docina się piłą, a nie rozbija młotkiem. Drobne uzupełnienia i spoiny poprawia się od razu w trakcie murowania.
7. Wieniec. Na gotowym murze wykonuje się wieniec, który spina ściany i rozkłada obciążenie od stropu. Jego zewnętrzną stronę zwykle się ociepla, żeby nie powstał mostek termiczny.
8. Dojrzewanie i ochrona. Mur chroni się przed deszczem, mrozem i ostrym słońcem, dopóki spoina nie nabierze wytrzymałości. Czas zależy od zaprawy i pogody, dlatego warto trzymać się zaleceń producenta.

Pracochłonność, a więc i koszt murowania, mocno różni się między budowami. Pracę ułatwiają:

• równe, dokładnie wylane podłoże,
• prosty rzut domu z długimi, prostymi ścianami,
• elementy wielkoformatowe i zaprawa cienkowarstwowa,
• dobry dojazd dla dźwigu lub wózka i miejsce na składowanie materiału.

Pracę wydłużają natomiast:

• dużo narożników, łuków, skośnych ścian i małych otworów,
• nierówna płyta, którą trzeba wyrównywać w pierwszej warstwie,
• wysokie ściany, przy których potrzebne jest rusztowanie,
• mały format cegieł, czyli więcej sztuk i więcej zaprawy,
• łączenie ze starym murem przy remoncie,
• niekorzystna pogoda, gdy trzeba przerywać pracę i przykrywać mur.

Samodzielnego murowania nośnych ścian zewnętrznych nie warto się podejmować. To element konstrukcji, a błędy w nim trudno naprawić.

• Niedbała pierwsza warstwa. Nierówności nadrabia się potem grubszą zaprawą wyżej, co przy systemach cienkowarstwowych przekreśla zaletę dokładnych elementów.
• Brak lub uszkodzenie izolacji poziomej. Zawilgocony dół ściany naprawia się później bardzo trudno.
• Niezachowane przewiązanie. Spoiny pionowe jedna nad drugą osłabiają ścianę i mogą prowadzić do rys.
• Zła zaprawa. Tradycyjna zaprawa na pustakach szlifowanych albo klej nałożony tylko paskami pogarszają wytrzymałość i izolacyjność.
• Za krótkie oparcie nadproży. Nad oknami pojawiają się wtedy pęknięcia.
• Docinki rozbijane młotkiem. Powstają duże szczeliny wypełnione zaprawą, czyli mostki termiczne.
• Mur zostawiony na zimę bez osłony. Zawilgocone elementy i przemarznięta zaprawa obniżają jakość ściany.

Zanim budowa ruszy dalej ze stropem i wieńcem, obejrzyj mur razem z murarzem albo osobą, która nadzoruje budowę:

• obrys ścian, grubości i położenie otworów zgadzają się z projektem,
• pod ścianami zewnętrznymi leży nieuszkodzona izolacja pozioma,
• ściany są pionowe i płaskie, sprawdź to poziomicą i długą łatą,
• warstwy są poziome, a spoiny pionowe prawidłowo przesunięte,
• narożniki i połączenia ścian są przewiązane zgodnie z systemem,
• nadproża są dobrze osadzone i mają wystarczające oparcie na murze,
• w murze nie ma dużych szczelin, rozbitych elementów ani pustych miejsc,
• zaprawa jest zgodna z systemem producenta, a spoiny pełne,
• mur jest zabezpieczony przed deszczem i mrozem,
• masz karty techniczne użytych materiałów i systemów.