Tynki maszynowe (cementowo-wapienne)

Agregat dozuje wodę cały czas tak samo, więc zaprawa ma na całej powierzchni jednakową konsystencję. Na dużych powierzchniach praca idzie szybciej, a ściana wychodzi bardziej jednolita niż przy mieszaniu w wiadrze. Zwykle wygląda to tak:

1. Sprawdzenie i przygotowanie podłoża. Tynkarz ogląda mur, usuwa kurz i resztki zaprawy, wypełnia większe szczeliny i zależnie od podłoża nakłada grunt albo mostek sczepny.
2. Osadzenie listew. Na ścianach mocuje się listwy tynkarskie, które wyznaczają płaszczyznę, a na narożnikach i ościeżach narożniki ochronne, które chronią krawędzie.
3. Ustawienie agregatu. Dopływ wody reguluje się tak, żeby zaprawa nie była ani za rzadka, ani za gęsta.
4. Natrysk. Tynk nakłada się pasami, zwykle od dołu do góry, jedną ciągłą warstwą. Grubość wynosi zazwyczaj około 10 do 20 mm, zależnie od równości muru i zaleceń producenta.
5. Ściąganie łatą. Długą aluminiową łatą ściąga się tynk po listwach. Nadmiar się zbiera, a zapadnięte miejsca uzupełnia, póki tynk jest świeży.
6. Wykończenie powierzchni. Gdy tynk lekko zwiąże, wyrównuje się go, a potem zaciera pacą z gąbką lub filcem. Powstaje drobna, równa powierzchnia, którą można malować albo pokryć cienką gładzią.
7. Dojrzewanie. Tynk schnie naturalnie, przy umiarkowanym wietrzeniu i bez mocnego grzania.

Większość kłopotów z tynkiem zaczyna się jeszcze przed natryskiem. Podłoże musi być nośne, czyste i bez wykwitów soli. Stare, odspojone warstwy, farby olejne czy resztki kleju trzeba usunąć, bo nowy tynk się na nich nie utrzyma.

Każdy materiał inaczej chłonie wodę:

• cegła ceramiczna i pustaki chłoną średnio, zwykle wystarczy grunt, który wyrówna chłonność,
• beton komórkowy chłonie mocno, dlatego stosuje się grunt i tynk, który producent wprost zaleca do takiego muru. Inaczej tynk wyschnie za szybko i popęka,
• gładki beton (stropy, nadproża, ściany w blokach z wielkiej płyty) prawie nie przyjmuje wody, więc potrzebuje mostka sczepnego z piaskiem, który tworzy szorstką warstwę.

W starych kamienicach często trafia się na wapienne tynki, zawilgocone mury i zasolenia. Tam warto najpierw ocenić stan ścian, bo nowy tynk nie naprawi wilgoci, tylko ją przykryje na jakiś czas.

Przed tynkowaniem wszystkie instalacje w ścianach muszą być gotowe. Kable i puszki montuje i sprawdza elektryk z uprawnieniami SEP, a puszki powinny siedzieć w płaszczyźnie przyszłego tynku. Rury wody i ogrzewania rozsądnie jest wcześniej zrobić próbę ciśnieniową, bo naprawa przecieku pod gotowym tynkiem to dużo więcej pracy. Bruzdy po instalacjach wypełnia się wcześniej, a szersze przykrywa siatką.

Tynk cementowo-wapienny łączy wytrzymałość cementu z paroprzepuszczalnością wapna. Jest twardy, odporny na uderzenia i ścieranie, a wilgoć znosi lepiej niż gips. Dlatego wybiera się go do łazienek, kuchni, korytarzy, piwnic, garaży, kotłowni i pod płytki.

Tynk gipsowy jest w Polsce bardzo popularny w pokojach. Po zatarciu bywa tak gładki, że można go od razu malować. Nadaje się do suchych pomieszczeń mieszkalnych. W łazience producenci dopuszczają go tylko pod warunkami, na przykład przy dobrej wentylacji i pod płytkami z hydroizolacją. Do piwnicy czy garażu się nie nadaje.

Maszynowy tynk cementowo-wapienny wewnątrz robi się zwykle jako jednowarstwowy, czyli warstwa wyrównująca i wierzchnia powstają za jednym razem i są zacierane filcem. Jeśli chcesz gładszą ścianę, na przykład pod jasną farbę przy świetle padającym z boku, po wyschnięciu nakłada się na nią cienką gładź.

Pracochłonność, a więc i końcowy koszt, zależy głównie od tego, jak ściana wygląda przed tynkowaniem:

• równy mur w nowym domu tynkuje się najszybciej, bo wystarcza cieńsza warstwa,
• krzywe ściany w starszych domach i kamienicach wymagają grubszej warstwy, czasem w dwóch podejściach, i więcej materiału,
• skuwanie starych tynków i wynoszenie gruzu to dodatkowa praca,
• dużo okien, ościeży, narożników i wnęk oznacza dużo listew i ręcznego poprawiania,
• wysokie pomieszczenia i klatki schodowe wymagają rusztowania,
• dostęp dla agregatu też ma znaczenie: maszyna potrzebuje wody, prądu i miejsca na worki, a w mieszkaniu na wyższym piętrze węże trzeba ciągnąć daleko.

Jeśli masz wybór, zaplanuj tynkowanie całego domu albo mieszkania w jednym terminie. Ekipa rozkłada i czyści agregat wtedy tylko raz.

• Tynkowanie na brudne albo słabe podłoże. Tynk przy opukiwaniu brzmi wtedy głucho i może odpadać.
• Zła konsystencja zaprawy. Zbyt rzadka traci wytrzymałość i robi plamy, zbyt gęsta źle się ściąga i powierzchnia zostaje szorstka.
• Za późne ściąganie łatą. Na ścianie zostają fale i zapadnięte miejsca.
• Złe wyczucie momentu zacierania. Zbyt wcześnie zatarty tynk się ciągnie i zamyka, zbyt późno zatartego nie da się już wyrównać.
• Za szybkie schnięcie. Przeciąg, ostre słońce albo grzanie na pełną moc powodują rysy skurczowe. Przy mrozie się nie tynkuje, większość producentów podaje minimalną temperaturę około +5 °C.
• Malowanie albo klejenie płytek na mokry tynk. Farba może się przebarwić lub łuszczyć. Orientacyjnie przyjmuje się mniej więcej dzień schnięcia na każdy milimetr grubości, ale wiążące są dane producenta.

Na odbiór weź długą łatę albo poziomicę i latarkę. Gdy poświecisz na ścianę z boku, nierówności zobaczysz dużo wyraźniej. Dopuszczalne odchyłki płaskości warto ustalić z wykonawcą wcześniej, na piśmie. Pod płytki, zwłaszcza wielkoformatowe, potrzebna jest większa dokładność. Sprawdź:

• płaskość ścian łatą w pionie, w poziomie i na całej powierzchni,
• pion narożników i ościeży oraz proste, nieuszkodzone krawędzie z narożnikami,
• jednolitą powierzchnię bez plam, rys, wykwitów i śladów narzędzi,
• opukanie, czy nigdzie nie słychać głuchego dźwięku,
• puszki i wyjścia instalacji, czy są odkryte, czyste i w płaszczyźnie tynku,
• czyste okna, ramy, podłogi i instalacje bez resztek zaprawy,
• zalecenia dotyczące schnięcia i wietrzenia oraz termin, od kiedy można malować lub kłaść płytki.