Instalacja elektryczna w mieszkaniu 3-pokojowym: montaż i osprzęt

Praca dzieli się na dwa etapy. Pomiędzy nimi zwykle wchodzą tynkarze, gładź i malowanie.

Rozprowadzenie instalacji to jej „szkielet”. Elektryk wyznacza trasy, wycina bruzdy, układa przewody, osadza puszki pod gniazdka i łączniki oraz przygotowuje wypusty pod oświetlenie i urządzenia. Prowadzi się obwody siłowe i oświetleniowe, czyli gniazdka, światło i zasilanie kuchenki czy bojlera. Jeśli tak ustalisz, dochodzi też instalacja niskoprądowa: przewody sieciowe pod internet, antena TV, dzwonek czy alarm.

Montaż osprzętu to część, którą widać. Elektryk montuje gniazdka, łączniki i ramki, podłącza oprawy i urządzenia, a w rozdzielnicy instaluje wyłączniki nadprądowe, wyłącznik różnicowoprądowy i często ogranicznik przepięć. Każdy obwód dostaje opis.

Na koniec wykonuje się pomiary odbiorcze. Osoba z odpowiednimi uprawnieniami sprawdza rezystancję izolacji, skuteczność ochrony przeciwporażeniowej i działanie wyłączników różnicowoprądowych, a potem wystawia protokół z pomiarów. Bez niego instalacja nie jest porządnie oddana, a przy szkodzie ubezpieczyciel albo przy sprzedaży mieszkania kupujący często o niego pytają.

1. Projekt rozmieszczenia: gdzie będą gniazdka, łączniki, światła, zabudowa kuchenna, ściana z telewizorem i łóżka. Najlepiej rozrysować to na rzucie mieszkania razem z planem mebli.
2. Demontaż starej instalacji i wyznaczenie nowych tras.
3. Wycinanie bruzd. Prowadzi się je poziomo lub pionowo w wyznaczonych strefach instalacyjnych, nigdy na skos przez ścianę, żeby później nikt nie wwiercił się w przewód.
4. Ułożenie przewodów, osadzenie puszek i zatarcie bruzd gipsem lub zaprawą.
5. Tynki, gładź i malowanie (praca innych ekip).
6. Montaż osprzętu: gniazdka, łączniki, oprawy, podłączenie urządzeń i rozdzielnicy.
7. Sprawdzenie wszystkich obwodów, pomiary i przekazanie dokumentacji.

Zwykle stosuje się przewody miedziane, w mieszkaniach najczęściej YDYp: do obwodów oświetleniowych 3×1,5 mm², do gniazdkowych 3×2,5 mm², a do trójfazowej płyty indukcyjnej zazwyczaj 5×2,5 mm². Konkretny przekrój dobiera jednak elektryk do mocy i długości obwodu. Przewody sieciowe i antenowe prowadzi się z dala od przewodów siłowych, żeby nie było zakłóceń. W blokach z betonowymi stropami część przewodów często układa się w podłodze, pod wylewką, albo nad sufitem podwieszanym z płyt g-k.

Trzy pokoje to zazwyczaj salon, sypialnia i pokój dziecięcy albo gabinet. Kuchnia i łazienka mają takie same wymagania jak w dużym domu, a różnica w porównaniu z kawalerką to głównie więcej punktów, obwodów i metrów przewodu.

• osobne obwody dla piekarnika, płyty, zmywarki, pralki i bojlera, każdy z własnym zabezpieczeniem,
• co najmniej dwa obwody gniazdkowe w kuchni, bo tam pracuje najwięcej urządzeń naraz,
• kącik do pracy z kilkoma gniazdkami i gniazdem sieciowym, coraz częściej w trzecim pokoju,
• przygotowanie pod klimatyzację, nawet jeśli dziś jej nie planujesz,
• zapas miejsca w rozdzielnicy na przyszłe obwody.

Zakres i pracochłonność zależą od kilku rzeczy:

• rodzaj ścian: w blokach z wielkiej płyty bruzdy tnie się w betonie, co idzie wolniej. W kamienicach i budynkach z cegły bruzdowanie jest łatwiejsze, ale jest więcej pyłu, a stare tynki lubią odpadać,
• nowe mieszkanie czy remont: przy remoncie trzeba najpierw usunąć starą instalację i naprawić ściany,
• liczba punktów i obwodów: każde dodatkowe gniazdko, światło czy osobny obwód to więcej pracy i materiału,
• standard osprzętu: designerskie łączniki, ściemniacze, gniazdka z USB czy moduły smart wydłużają montaż,
• przygotowanie mieszkania: puste, niezamieszkane wnętrze i gotowy plan mebli oszczędzają czas,
• zmiany w trakcie: przeniesienie gniazdka po tynkach oznacza nowe kucie i naprawę ściany.

• za mało gniazdek, zwłaszcza w kuchni, przy telewizorze, przy łóżku i przy biurku. Przedłużacze zwiększają potem ryzyko przeciążenia,
• gniazdka za szafą albo za zabudową kuchenną, bo nikt nie rozrysował mebli,
• jeden obwód na całą kuchnię. Wtedy „wywala korki” przy zwykłym gotowaniu,
• za mała rozdzielnica bez wolnych miejsc. Gdy dojdzie klimatyzacja albo suszarka, nie ma gdzie dołożyć zabezpieczenia,
• brak wyłącznika różnicowoprądowego, który chroni przed porażeniem,
• brak schematu instalacji i protokołu z pomiarów.

W praktyce dobrze sprawdza się układanie pustych rurek osłonowych w ścianach i stropach także na rzeczy, których dziś nie planujesz. Późniejsze kucie w gotowych ścianach jest dużo bardziej uciążliwe.

Instalację elektryczną może wykonywać tylko elektryk z uprawnieniami SEP, a pomiary osoba z uprawnieniami do pomiarów. To nie jest praca dla majsterkowiczów: błąd w podłączeniu może skończyć się porażeniem lub pożarem, a ubezpieczyciel może odmówić wypłaty odszkodowania.

W bloku pamiętaj, że pion, licznik i główne zasilanie nie należą tylko do ciebie. Tego elektryk mieszkaniowy nie rusza, a jeśli trzeba na chwilę wyłączyć prąd przed licznikiem, warto wcześniej dać znać zarządcy, wspólnocie lub spółdzielni.

Instalację projektuje się i wykonuje według obowiązujących norm dla instalacji niskiego napięcia (seria PN-HD 60364 i powiązane normy PN-EN). Ich spełnienie potwierdza właśnie protokół z pomiarów.

Przy odbiorze przejdź przez całe mieszkanie i sprawdź, czy:

• gniazdka i łączniki są na jednej wysokości, prosto, solidnie osadzone i równo ze ścianą,
• każde gniazdko ma napięcie, a każde światło włącza się właściwym łącznikiem,
• w łazience osprzęt ma stopień ochrony IP odpowiedni do strefy,
• rozdzielnica ma wyłącznik różnicowoprądowy, a jego przycisk testowy go wyłącza,
• każde zabezpieczenie ma czytelny opis, na przykład „gniazdka kuchnia”,
• w rozdzielnicy zostały wolne miejsca na rozbudowę,
• dostałeś schemat instalacji i protokół z wynikami pomiarów,
• masz zdjęcia ścian z przewodami zrobione przed tynkowaniem.