Montaż okablowania sieci komputerowej (FTP)

Dobra sieć zaczyna się na kartce, a nie w ścianie. Elektryk przejdzie z tobą przez mieszkanie i ustali, gdzie stanie komputer, telewizor, router czy kamery. Na tej podstawie dobiera liczbę gniazd i trasy kabli.

1. Projekt sieci: ustala się miejsce na szafę rack lub małą skrzynkę teleinformatyczną, rozmieszczenie gniazd RJ45 i trasy kabli. Warto dodać zapas, na przykład drugie gniazdo przy telewizorze albo przewód na sufit pod przyszły punkt dostępowy Wi-Fi.
2. Przygotowanie tras: przed tynkowaniem wykuwa się bruzdy i układa peszle, w ścianach z płyt g-k kable prowadzi się w przestrzeni za płytami, a przy montażu w gotowym mieszkaniu używa się listew lub korytek instalacyjnych.
3. Układanie kabli: każde gniazdo dostaje osobny kabel poprowadzony aż do szafy. Na obu końcach zostawia się zapas, zwykle kilkadziesiąt centymetrów.
4. Zakańczanie: kable podłącza się do gniazd i do patch panelu według jednego schematu, T568A albo T568B. Przy FTP ekran musi być połączony z metalową częścią gniazda i panelu.
5. Uziemienie: patch panel i szafę rack podłącza się do połączeń wyrównawczych budynku. To zadanie dla elektryka z uprawnieniami SEP.
6. Pomiary i opis: każdy tor sprawdza się miernikiem, oznacza tym samym numerem na gnieździe i w panelu, a wyniki zapisuje w protokole.

Nieekranowana skrętka UTP sprawdza się w spokojnym otoczeniu, na przykład przy krótkiej instalacji w mieszkaniu, gdzie kable danych nie biegną tuż obok przewodów elektrycznych. FTP opłaca się wszędzie tam, gdzie dane idą równolegle z instalacją elektryczną: w blokach z gęstym okablowaniem, w biurach i pomieszczeniach technicznych. Ekran pomaga jednak tylko wtedy, gdy cały tor jest ekranowany i prawidłowo uziemiony. Kabel ekranowany zakończony w gnieździe nieekranowanym zachowuje się jak zwykły UTP.

Przy wyborze kategorii obowiązuje prosta zasada: kabla w ścianie praktycznie nie da się łatwo wymienić, więc nie warto oszczędzać tam, gdzie później nic się nie poprawi.

• Cat 5e obsłuży łącze gigabitowe, ale do nowej instalacji wybiera się ją dziś raczej wyjątkowo.
• Cat 6 to typowy wybór do mieszkań, domów i biur, z zapasem na przyszłość.
• Cat 6a ma sens, jeśli chcesz prędkości około 10 Gbit/s także na dłuższych trasach albo budujesz sieć na wiele lat.

Wszystkie elementy toru, czyli kabel, gniazda, wtyki i patch panel, powinny być tej samej kategorii. Wyższe kategorie są grubsze i sztywniejsze, więc potrzebują szerszych listew i większego promienia gięcia, zgodnie z danymi producenta.

W praktyce kable sieciowe prawie zawsze układa się razem z elektrycznymi, dlatego obie instalacje warto zaplanować jednocześnie. Przewody danych i zasilania nie powinny leżeć tuż obok siebie w jednej bruździe. Najlepiej prowadzić je osobną trasą albo w oddzielnej komorze korytka z przegrodą. Potrzebny odstęp zależy od rodzaju kabla i od tego, czy między przewodami jest przegroda. Zasady prowadzenia tras i okablowania strukturalnego opisują normy PN-EN 50174 i PN-EN 50173.

Szafa rack lub skrzynka teleinformatyczna potrzebuje dostępu do serwisu, wentylacji i własnego gniazda 230 V, ewentualnie zasilacza awaryjnego UPS. Gniazdo, zabezpieczenie i uziemienie szafy musi wykonać elektryk z uprawnieniami SEP, a po wykonaniu nowej instalacji należą się też pomiary elektryczne z protokołem. Jeśli chcesz zasilać kamery albo punkty dostępowe przez kabel sieciowy (PoE), uwzględnij to już przy wyborze kabla i switcha.

Najprościej jest w stanie surowym, gdy ściany nie mają jeszcze tynku, a kable można ułożyć w peszlach razem z resztą instalacji. Pracę ułatwiają też ściany z płyt g-k, dostępny sufit podwieszany i krótkie trasy do szafy.

Pracę utrudniają natomiast:

• montaż w wykończonym mieszkaniu, gdzie trzeba kuć bruzdy w tynku albo szukać drogi przez istniejące peszle,
• ściany i stropy z betonu lub cegły, w których trzeba wiercić przepusty, typowe zwłaszcza w blokach z wielkiej płyty,
• długie trasy przez kilka kondygnacji i duża liczba gniazd,
• wyższa kategoria kabla, która jest sztywniejsza i wolniej się z nią pracuje,
• wymóg pomiaru każdego toru z protokołem.

W praktyce powtarzają się te same problemy, które później dają o sobie znać jako zrywanie połączenia albo wolny internet.

• Nieuziemiony ekran: folia bez podłączenia nie chroni, a czasem może nawet nasilić zakłócenia.
• Przerwana folia: przy zdejmowaniu izolacji lub podłączaniu folia się rozrywa i ekran przestaje być ciągły.
• Mieszanie elementów ekranowanych i nieekranowanych: kabel FTP w zwykłym gnieździe traci zaletę ekranowania.
• Złe zakończenie: zamienione pary, łączenie schematów T568A i T568B albo zbyt długie rozkręcone odcinki żył przy złączu.
• Uszkodzenie przy układaniu: zbyt ostre zagięcia, zgniecenie kabla uchwytem albo załamanie w narożniku.
• Brak opisu i protokołu: po latach nikt nie wie, który kabel dokąd prowadzi, a szukanie usterki trwa długo.

Przy odbiorze poproś o wyniki pomiarów i sprawdź kilka rzeczy samodzielnie:

• każde gniazdo i port w patch panelu ma takie samo, czytelne oznaczenie,
• istnieje schemat, na którym zaznaczono, dokąd prowadzi każdy kabel,
• do każdego toru dołączono wynik pomiaru połączeń i jakości toru,
• kabel, gniazda i panel są tej samej kategorii i wszystkie są ekranowane,
• szafa rack lub patch panel jest podłączona do uziemienia,
• kable w szafie są ułożone przejrzyście i nigdzie nie są ostro zagięte,
• gniazda są solidnie osadzone, a po podłączeniu urządzenia sieć działa bez przerw.