Montaż żyrandola wiszącego

Gdy nowy żyrandol wisi w tym samym miejscu co stary, praca ma zwykle jasny porządek. Elektryk działa mniej więcej tak:

1. Wyłącza odpowiedni bezpiecznik i próbnikiem sprawdza, że na wypuście nie ma napięcia.
2. Demontuje starą lampę: klosze, żarówki, osłonę, zaciski i dotychczasowy uchwyt.
3. Sprawdza przewody w wypuście: stan izolacji, materiał żył i to, czy jest przewód ochronny.
4. Ocenia stary hak lub uchwyt. Zostawia go tylko wtedy, gdy siedzi mocno i utrzyma ciężar nowego żyrandola. W przeciwnym razie montuje nowe mocowanie dobrane do rodzaju sufitu.
5. Skraca linkę, łańcuch lub pręt do ustalonej wysokości zawieszenia.
6. Podłącza przewód fazowy, neutralny i ochronny do zacisków i sprawdza, czy połączenia trzymają. Przy lampie na pilota umieszcza też odbiornik, w puszce sufitowej albo w korpusie lampy.
7. Zakłada osłonę sufitową, poziomuje lampę, wkręca źródła światła i zakłada klosze.
8. Włącza bezpiecznik i testuje wszystkie funkcje: włącznik, osobne obwody, ściemnianie i pilota.

Jeśli żyrandol ma wisieć w innym miejscu niż dotychczasowe światło, dochodzi nowy wypust. Oznacza to poprowadzenie przewodu w bruździe, nad sufitem podwieszanym lub w listwie, a czasem też przeróbkę włącznika.

Strop betonowy i z wielkiej płyty

Beton utrzyma nawet cięższy żyrandol. Stosuje się metalowe kotwy rozporowe lub kołki przeznaczone do betonu, a nie cienkie plastikowe kołki z pudełka. W blokach z wielkiej płyty trzeba uważać na jedno: płyty stropowe często mają kanały, a w stropie biegną przewody. Elektryk przed wierceniem szuka instalacji wykrywaczem i wierci tak, żeby kotwa nie trafiła w pustkę. Do stropów z kanałami są też specjalne kołki, które rozpierają się w środku pustej przestrzeni.

Sufit podwieszany z płyt g-k

Z płytą g-k bywa najwięcej kłopotów. Sama płyta nie utrzyma ciężkiej lampy, zwłaszcza gdy żyrandol rozkołysze się podczas sprzątania. Lekkie lampy da się zamocować na kołkach uchylnych lub do pustych przestrzeni, o nośności podanej przez producenta. Cięższy żyrandol mocuje się do profilu nośnego, do wzmocnienia ułożonego nad płytą albo bezpośrednio do stropu nad sufitem podwieszanym na pręcie gwintowanym. Jeśli sufit dopiero powstaje, warto od razu przygotować wzmocnienie pod żyrandol.

Strop drewniany i belki

W kamienicach i starszych domach jednorodzinnych często spotyka się stropy drewniane. Gdy żyrandol wypada dokładnie pod belką, wystarczy porządny wkręt w lite drewno. Jeśli belki w tym miejscu nie ma, pomaga poprzeczna deska wstawiona między dwie belki. W stropach drewnianych elektryk pilnuje też, żeby przewód i puszka nie leżały luzem przy palnym materiale.

Dlaczego żyrandol nad stołem wisi niżej niż w salonie? Pod stołem nikt nie chodzi, więc lampa może być bliżej blatu, świeci tam, gdzie trzeba, i nie oślepia. Orientacyjnie dolna krawędź lampy nad stołem wisi około 75 do 90 cm nad blatem. Tam, gdzie się chodzi, powinna być mniej więcej na wysokości 210 cm od podłogi lub wyżej, żeby nikt nie uderzał w nią głową.

Nad długim stołem często lepiej wyglądają i równiej świecą dwie lub trzy mniejsze lampy w rzędzie niż jeden duży żyrandol. Przed montażem zmierz wysokość pomieszczenia, wysokość stołu i położenie stołu względem wypustu. Jeśli wypust nie wypada nad środkiem stołu, lampę da się przesunąć dekoracyjnym hakiem w suficie albo nowym wypustem.

Najprościej jest przy wymianie lampy na istniejącym wypuście w betonowym stropie, w pomieszczeniu o zwykłej wysokości i ze sprawną instalacją. Pracy i czasu przybywa w takich sytuacjach:

• wysoki sufit, na przykład na klatce schodowej albo w domu z antresolą, gdzie potrzebne jest rusztowanie lub wysoka drabina,
• ciężki lub duży żyrandol, na przykład kryształowy, składany na miejscu z wielu części,
• sufit z płyt g-k, w który trzeba dołożyć wzmocnienie,
• brak wypustu albo konieczność przeniesienia go w inne miejsce,
• stara instalacja z przewodami aluminiowymi, kruchą izolacją lub bez przewodu ochronnego, co w starszych blokach i kamienicach zdarza się dość często,
• lampy z pilotem, ściemnianiem lub sterowaniem z aplikacji, które trzeba skonfigurować i sparować.

Popularny mit mówi, że nowy żyrandol przeciąży starą instalację. Nowoczesne lampy LED mają zwykle mniejszy pobór mocy niż dawne żyrandole na żarówki. W starszych mieszkaniach problemem jest więc raczej stan przewodów i połączeń niż samo obciążenie.

• Lampa wisi na nieodpowiednim kołku, który z czasem się wysuwa, zwłaszcza z płyty g-k.
• Stary hak został na miejscu bez sprawdzenia, czy utrzyma cięższy żyrandol.
• Przewód ochronny nie jest podłączony w lampie, która go wymaga, albo przewody są zamienione.
• Połączenia są luźne, niedokręcone lub nieosłonięte i upchnięte byle jak pod osłoną sufitową.
• Stary ściemniacz nie współpracuje ze źródłami LED, więc światło miga albo brzęczy.
• Żyrandol wisi za nisko lub za wysoko albo nie jest wycentrowany nad stołem.
• Przy wierceniu w płycie stropowej trafia się w przewód, którego wcześniej nie wyszukano.

Pierwsze cztery błędy to nie tylko kwestia wyglądu. Mogą skończyć się upadkiem lampy, porażeniem prądem albo pożarem. Przy pracy z instalacją elektryczną obowiązuje prosta zasada: podłączenie należy do elektryka z uprawnieniami SEP, który pracuje zgodnie z normami PN-EN. W razie szkody ubezpieczyciel może też zapytać, kto wykonywał instalację.

Po wyjściu elektryka spokojnie sprawdź kilka rzeczy:

• żyrandol przy lekkim pociągnięciu trzyma się mocno, a osłona przylega do sufitu bez szpar,
• lampa wisi prosto i na wysokości, którą ustaliliście,
• spod osłony nie wystają żadne przewody ani izolacja,
• włącznik poprawnie włącza i wyłącza światło, a przy kilku obwodach każdy działa osobno,
• ściemnianie i pilot działają płynnie, światło nie miga i nie brzęczy,
• sufit wokół mocowania nie jest popękany, a płyta g-k się nie ugina,
• elektryk przekazał ci instrukcję i warunki gwarancji lampy oraz powiedział, jakie źródła światła do niej pasują.