Montaż zaworów końcowych

Pod nazwą „zawór końcowy” kryje się w praktyce kilka podobnych elementów. Różnią się głównie tym, co się do nich podłącza:

• zawór kątowy pod umywalką, zlewem lub przy WC, do którego podłącza się wężyk baterii albo spłuczki,
• zawór do pralki lub zmywarki z gwintem zewnętrznym na wąż, często z zaworem zwrotnym,
• zawór kulowy na końcu odcinka instalacji, który zamyka się obrotem dźwigni o ćwierć obrotu,
• zawory grzejnikowe: na zasilaniu zwykle jest zawór termostatyczny, na powrocie zawór odcinający, którym grzejnik można odciąć i wyregulować.

Jeśli zawór ma napęd elektryczny i jest podłączony do sterownika albo systemu inteligentnego domu, część elektryczną powinien wykonać elektryk z uprawnieniami SEP.

Hydraulik najpierw zakręca zawór główny wody albo odcina obieg grzewczy i spuszcza ciśnienie, odkręcając najbliższy kran. Potem demontuje stary zawór. Jeśli ten mocno zarósł, używa drugiego klucza do kontrowania, żeby nie uszkodzić rury w ścianie.

Następnie czyści gwint z resztek starego uszczelnienia. Gwint uszczelnia się taśmą teflonową, nicią uszczelniającą albo pakułami lnianymi z pastą. Niektóre zawory mają uszczelnienie naniesione fabrycznie i wtedy niczego się nie dokłada. Zawór wkręca się i dokręca tak, żeby wylot był skierowany we właściwą stronę, na przykład do wężyka baterii.

Na koniec woda jest powoli odkręcana, połączenie sprawdza się suchą szmatką, a zawór kilka razy otwiera się i zamyka. Przy nowej instalacji lub większych przeróbkach robi się próbę ciśnieniową całego odcinka zgodnie z zaleceniami producenta rur.

Zawór musi pasować i do rury, i do tego, co w niej płynie. Przy zakupie sprawdź:

• rozmiar gwintu, w mieszkaniach zwykle ½", a na głównych odcinkach ¾",
• medium, do wody pitnej potrzebny jest zawór dopuszczony do wody pitnej, do centralnego ogrzewania zawór przeznaczony do wody grzewczej i jej temperatury,
• klasę ciśnienia oznaczoną PN, która powinna mieć zapas ponad ciśnienie robocze twojej instalacji,
• materiał, standardem jest niklowany mosiądz, przy twardej wodzie warto dopłacić do solidniejszego wykonania,
• sposób zamykania, zawór kulowy zamyka szybko i pewnie, zawór grzybkowy pozwala delikatniej regulować przepływ, ale przy twardej wodzie szybciej zarasta kamieniem.

Po co przy pralce zawór zwrotny? Chroni przed tym, żeby woda z urządzenia cofnęła się do instalacji wody pitnej.

Szybko idzie wymiana zaworu na łatwo dostępnym gwincie pod umywalką, gdy zawór główny dobrze trzyma. Pracę wydłużają i komplikują przede wszystkim:

• zarośnięty albo skorodowany stary zawór, którego nie da się odkręcić,
• uszkodzony gwint w ścianie, gdy trzeba przerobić kawałek rury, a czasem naruszyć płytki,
• nieszczelny zawór główny, który trzeba najpierw wymienić,
• zawór w ciasnym miejscu za szafką lub za wanną,
• zawory grzejnikowe w bloku, gdzie trzeba spuścić wodę z pionu.

W bloku z centralnym ogrzewaniem nie spuścisz pionu samodzielnie. Spuszczaniem i ponownym napełnianiem zajmuje się zwykle firma wskazana przez zarządcę, spółdzielnię lub wspólnotę mieszkaniową, najczęściej poza sezonem grzewczym. Dlatego termin wymiany zaworów grzejnikowych warto ustalić z zarządcą z wyprzedzeniem.

W praktyce często się zdarza, że problem nie wychodzi od razu, tylko po kilku dniach albo tygodniach. Zwykle chodzi o te błędy:

• taśma nawinięta w złą stronę, przy wkręcaniu się zsuwa i połączenie przecieka,
• za mocne dokręcenie, które może rozsadzić korpus zaworu albo zniszczyć gwint w ścianie,
• cofanie po dokręceniu, żeby ustawić wylot, co narusza uszczelnienie,
• zawór zamontowany odwrotnie do strzałki przy zaworach z określonym kierunkiem przepływu, typowo termostatycznych i zwrotnych,
• dodatkowe uszczelnienie na połączeniach z uszczelką gumową, które jest zbędne i szkodzi połączeniu,
• zawór nieodpowiedni do temperatury lub ciśnienia, na przykład tani zawór wodny założony na instalację grzewczą.

Przy połączeniu gwintowanym obowiązuje prosta zasada: wylot ustawia się tylko dokręcaniem, nigdy cofaniem. Jeśli zawór minie właściwą pozycję, lepiej go wykręcić i uszczelnić od nowa.

Jeśli masz sprawny zawór główny, a zawór kątowy jest wkręcony w łatwo dostępny gwint, poradzisz sobie sam. Przy grzejnikach, skorodowanej instalacji albo uszkodzonym gwincie w ścianie lepiej zadzwonić po hydraulika.

1. Zakręcić zawór główny wody i odkręcić baterię, żeby spuścić ciśnienie.
2. Podstawić pod zawór wiadro i położyć szmatę.
3. Odłączyć wężyk baterii od starego zaworu.
4. Wykręcić stary zawór przeciwnie do ruchu wskazówek zegara, a jeśli kręci się rura w ścianie, przytrzymać ją drugim kluczem.
5. Oczyścić gwint z resztek taśmy, pakuł i kamienia.
6. Nawinąć taśmę teflonową lub nić uszczelniającą zgodnie z kierunkiem gwintu, czyli zgodnie z ruchem wskazówek zegara, patrząc na koniec gwintu.
7. Wkręcić nowy zawór ręką, a potem dokręcić kluczem tak, żeby wylot był skierowany do wężyka.
8. Podłączyć wężyk, nakrętkę z uszczelką gumową dokręcić z wyczuciem i bez taśmy.
9. Zamknąć nowy zawór i powoli odkręcić zawór główny.
10. Otworzyć nowy zawór i kilka razy przetrzeć połączenia suchym papierem, sprawdzając, czy nic nie przecieka.

Przy odbiorze poproś, żeby wszystko zostało pokazane na miejscu. Sprawdź, czy:

• połączenie przy ścianie i połączenie z wężykiem są suche także po kilku godzinach pracy,
• zawór obraca się lekko, a po zamknięciu woda naprawdę przestaje płynąć,
• wylot jest skierowany prosto do urządzenia, a wężyk nie jest zagięty ani naprężony,
• przy grzejniku zawór na powrocie daje się zamknąć, a po otwarciu grzejnik nagrzewa się równomiernie,
• strzałka na zaworach z kierunkiem przepływu zgadza się z kierunkiem wody,
• wokół jest czysto, a przy nowej instalacji masz zapis z próby ciśnieniowej.