Obróbka blacharska komina

Pod pojęciem obróbki komina rozumie się pracę blacharza lub dekarza przy montażu obróbki blacharskiej wokół komina na dachu skośnym. Zwykle są to następujące czynności:

• pomiar komina i spadku dachu, docięcie i wygięcie blachy na wymiar,
• montaż fartucha przedniego poniżej komina, który wyprowadza wodę na pokrycie pod kominem,
• montaż obróbek bocznych po obu stronach komina, połączonych z pokryciem lub wsuniętych pod nie, zależnie od rodzaju pokrycia,
• montaż obróbki tylnej powyżej komina, przy szerszych kominach z kozubkiem (siodełkiem), który rozdziela wodę na dwie strony,
• montaż listwy kominowej dociskowej, która zakrywa górną krawędź obróbki na kominie,
• uszczelnienie połączeń uszczelniaczem dekarskim i kontrola połączenia z pokryciem.

Czego praca zwykle nie obejmuje: blachy i elementów systemowych jako materiału, naprawy lub przebudowy komina ponad dachem, nowego tynku czy okładziny komina, wymiany uszkodzonego pokrycia wokół komina, naprawy łacenia i więźby, nasady kominowej ani czapy na koronie komina. Te prace ustala się i rozlicza osobno.

Obróbkę komina wykonuje się w trzech typowych sytuacjach:

• Przy nowym dachu lub wymianie pokrycia. Obróbkę wykonuje się po ułożeniu pokrycia wokół komina, w ramach prac blacharskich. Starej blachy przy wymianie dachu nie należy ponownie używać.
• Przy przeciekaniu wokół komina. To najczęstszy powód, dla którego właściciele domów szukają dekarza. W praktyce okazuje się, że stara blacha jest skorodowana, uszczelniacz popękał albo blacha nigdy nie była prawidłowo wyprofilowana.
• Przy naprawie lub nadmurowaniu komina. Jeśli komin ponad dachem jest przebudowywany, obkładany lub tynkowany, starą obróbkę trzeba zdemontować, a po naprawie zamontować nową.

Prace wykonuje się przy suchej pogodzie. Uszczelniaczy i taśm samoprzylepnych nie nakłada się na mokre ani zamarznięte podłoże, a większość taśm wymaga dodatniej temperatury. Wiosną i latem łatwiej o wolny termin u dekarza niż jesienią, gdy właściciele usuwają przecieki przed zimą.

Przed przyjazdem dekarza warto wiedzieć, czy komin ponad dachem jest w dobrym stanie. Jeśli tynk odpada, cegły pękają albo komin jest odchylony, najpierw trzeba naprawić komin. Blacha na rozpadającym się murze nie wytrzyma. Jeśli komin służy do odprowadzania dymu lub spalin, przy ingerencji w jego konstrukcję warto wezwać kominiarza, który oceni stan przewodów.

Jak rozpoznać, że obróbka jest nieszczelna

Przeciek przy kominie często ujawnia się z opóźnieniem, ponieważ woda najpierw wsiąka w drewno i izolację. Typowe objawy to:

• ciemne lub wilgotne plamy na suficie albo skosie pod kominem, zwłaszcza po deszczu z wiatrem,
• mokre lub zapleśniałe krokwie i łaty przy kominie, widoczne od strony strychu,
• przebarwiony, odpadający tynk komina na poddaszu,
• rdza i odstające blachy widoczne z ziemi,
• popękany uszczelniacz na górnej krawędzi blachy.

Trzeba pamiętać, że wilgoć na kominie na poddaszu nie zawsze pochodzi z przecieku. Może to być również kondensat ze spalin przy niewłaściwym przewodzie kominowym albo woda wchłonięta przez tynk komina ponad dachem. Jeśli obróbka wygląda na prawidłową, warto zlecić ocenę komina kominiarzowi.

Przygotowanie otoczenia komina

Dekarz usuwa starą blachę i uszczelniacz, oczyszcza mur i sprawdza łacenie oraz membranę dachową wokół komina. Membranę przy kominie wywija się do góry lub łączy z kominem tak, aby woda, która przedostanie się pod pokrycie, spływała na zewnątrz, a nie na więźbę. Przy kominach systemowych do przejścia membrany stosuje się elementy producenta komina. Membrany nie przyklejać bezpośrednio do gorącej powierzchni komina, producenci wyraźnie tego nie zalecają ze względu na ryzyko pożaru. Drewniane elementy więźby muszą zachować odstęp od komina zgodny z instrukcją producenta komina i przepisami przeciwpożarowymi.

Łacenie pomocnicze i pokrycie

Wokół komina uzupełnia się łaty lub deski, do których mocuje się obróbkę. Pokrycie układa się i docina aż do komina, ze szczeliną zgodną z wytycznymi producenta pokrycia lub systemu obróbki. Zbyt dużą szczelinę między pokryciem a kominem wypełnia się dodatkowymi łatami lub deską podpierającą.

Fartuch przedni

Fartuch przedni montuje się jako pierwszy, ponieważ obróbki układa się od dołu, zgodnie z kierunkiem spływu wody. Leży on na pokryciu poniżej komina i wyprowadza wodę na zewnątrz. Przy dachówce i pokryciach profilowanych musi odwzorowywać fale albo łączy się go z elastyczną taśmą, którą formuje się do profilu. Przy pokryciu z blachy fartuch łączy się z blachą zgodnie z systemem pokrycia.

Obróbki boczne

Obróbki boczne prowadzi się po bokach komina. Przy dachówce najczęściej wykonuje się rynienkę boczną, która leży pod dachówką i odprowadza w dół połaci wodę, która dostanie się pod pokrycie. Blachę wywija się na ścianę komina na wysokość podaną przez producenta pokrycia, w praktyce zwykle około 15 cm ponad pokrycie. Przy pokryciu z blachy obróbki boczne łączy się z rąbkiem lub falą blachy.

Obróbka tylna i kozubek

Powyżej komina woda spływająca z dachu zatrzymuje się i gromadzi. Przy wąskim kominie wystarczy obróbka tylna z wyprowadzeniem wody na rynienki boczne. Przy szerszym kominie wykonuje się za nim kozubek, nazywany też siodełkiem lub kołyską, czyli mały pochyły daszek z blachy lub na podkładzie z desek, który rozdziela wodę na boki. Bez kozubka za szerokim kominem zalega woda, liście, a zimą śnieg, który podczas topnienia przecieka pod blachę.

Listwa kominowa dociskowa

Górnej krawędzi obróbki na kominie nie należy jedynie posmarować uszczelniaczem. Prawidłowe rozwiązanie jest dwuczęściowe. Na murze montuje się listwę kominową z kapinosem, którą wsuwa się w nacięcie wykonane w murze, nazywane wydrą, albo mocuje się do ściany jako listwę dociskową i uszczelnia. Listwa przykrywa obróbkę, która pod nią może pracować przy zmianach temperatury. Sama spoina silikonowa na górnej krawędzi zwykle wytrzymuje tylko kilka lat.

Uszczelnienie i kontrola

Połączenia uszczelnia się uszczelniaczem przeznaczonym do dachów, odpornym na promieniowanie UV, a przy kominach także na podwyższoną temperaturę. Na koniec dekarz sprawdza zakłady, mocowanie i połączenie z pokryciem. Jeśli jest taka możliwość, warto sprawdzić szczelność wodą z węża.

Blacha ocynkowana i powlekana

Najczęstszy wybór przy typowych dachach. Blacha stalowa ocynkowana z powłoką poliestrową jest produkowana w kolorach pokryć dachowych, dzięki czemu obróbka nie wygląda jak obcy element. Blacha ocynkowana bez powłoki jest tańsza, ale bez malowania z czasem koroduje.

Tytan-cynk i miedź

Trwalsze materiały o długiej żywotności. Tytan-cynk z czasem pokrywa się ochronną patyną, miedź jest najbardziej odporna i najdroższa. Stosuje się je głównie na dachach o wyższym standardzie i w budynkach zabytkowych.

Aluminium i blacha powlekana tworzywem

Aluminium jest lekkie i łatwo się formuje. W kontakcie z innymi metalami, na przykład z miedzią, grozi korozja elektrochemiczna. Blacha stalowa z powłoką z tworzywa łączy odporność tworzywa na korozję ze sztywnością stali.

Elastyczne taśmy samoprzylepne i obróbki systemowe

Przy dachówce i pokryciach profilowanych stosuje się także elastyczne taśmy kominowe z siatką aluminiową, popularne w Polsce na przykład pod marką Wakaflex, lub taśmy ołowiane, które formuje się do profilu pokrycia. Producenci kominów systemowych oferują gotowe przejścia przez dach z kołnierzem i czapą, w których połączenie obróbki z kominem jest osłonięte przed deszczem. Takie rozwiązanie montuje się szybciej, ale jest przeznaczone do konkretnego komina.

Przy wyborze materiału trzeba pamiętać, aby obróbka nie była z metalu, który reaguje z pokryciem lub rynnami. Miedź powyżej blachy ocynkowanej powoduje korozję blachy poniżej.

Różnice w zależności od pokrycia

Przy dachówce ceramicznej lub betonowej obróbka jest najbardziej pracochłonna, ponieważ blacha lub elastyczna taśma musi odwzorować kształt dachówki, a pod obróbkami bocznymi zwykle znajduje się rynienka. Przy pokryciu na rąbek stojący obróbkę łączy się bezpośrednio z rąbkami i wykonuje razem z pokryciem. Przy blasze trapezowej i blachodachówce obróbkę dopasowuje się do fal, a pod połączenia daje się uszczelkę, aby woda nie podciekała kapilarnie. Przy łupku i gontach stosuje się blachy podkładowe wkładane między kolejne rzędy.

• Tylko jeden fartuch i silikon. W praktyce zdarza się, że montuje się tylko jeden element, a połączenie z kominem zamazuje się silikonem. Po kilku latach silikon pęka i woda przecieka.
• Blacha sztywno wpuszczona w mur bez listwy kominowej. Blacha nie może pracować, tynk wokół niej pęka i woda dostaje się za blachę.
• Brak kozubka za szerokim kominem. Woda, liście i śnieg zalegają za kominem i przy ulewie przelewają się przez krawędź blachy.
• Zbyt nisko wywinięta blacha. Przy ulewnym deszczu lub śniegu woda przelewa się ponad krawędź obróbki.
• Membrana dachowa niewykończona przy kominie. Woda, która przedostanie się pod pokrycie, spływa po membranie prosto do komina i na więźbę.
• Niewłaściwe połączenie metali. Na przykład miedziana obróbka powyżej ocynkowanej rynny, która potem szybko koroduje.
• Obróbka na uszkodzonym kominie. Blachę mocuje się w rozpadającym się tynku, który po kilku zimach odpada razem z nią.
• Uszczelniacz na mokrą lub zapyloną powierzchnię. Uszczelniacz nie przylega i połączenie przecieka od pierwszego deszczu.

Obróbkę komina wykonuje dekarz lub blacharz-dekarz. Prace na dachu powyżej 1 m nad poziomem terenu są pracami na wysokości, dlatego musi być zapewniona ochrona przed upadkiem, na przykład rusztowanie, balustrady lub szelki bezpieczeństwa z liną asekuracyjną. Za przestrzeganie zasad BHP odpowiada wykonawca.

Sama wymiana obróbki przy istniejącym kominie zwykle nie wymaga formalności, a w przypadku budynku zabytkowego lub położonego na obszarze objętym ochroną konserwatorską warto sprawdzić w lokalnym urzędzie lub u konserwatora zabytków, czy potrzebna jest zgoda.

Przewody kominowe podlegają okresowej kontroli co najmniej raz w roku, którą wykonuje mistrz kominiarski lub osoba z odpowiednimi uprawnieniami budowlanymi. Jeśli przy naprawie ingeruje się w komin odprowadzający dym lub spaliny, na przykład przez nadmurowanie lub wymianę czapy, warto zlecić kominiarzowi ocenę jego stanu. Sama obróbka blacharska nie wymaga odbioru kominiarskiego.

Gotową pracę można obejrzeć z dachu, z rusztowania albo przynajmniej przez lornetkę z ziemi oraz od wewnątrz z poddasza. Warto przejść przez następujące punkty:

• sprawdzić, czy fartuch przedni leży na pokryciu i wyprowadza wodę na zewnątrz, a nie pod pokrycie,
• sprawdzić, czy blacha na kominie jest wywinięta wystarczająco wysoko i równo ze wszystkich stron,
• upewnić się, że górną krawędź zakrywa listwa kominowa z kapinosem, a nie tylko pas uszczelniacza,
• przy szerszym kominie sprawdzić kozubek za kominem i jego spadek na boki,
• obejrzeć połączenia blach, czy nie są otwarte i czy zakłady są ułożone zgodnie z kierunkiem spływu wody,
• po pierwszym silnym deszczu sprawdzić od strony poddasza, czy krokwie i łaty przy kominie są suche,
• sprawdzić, czy blacha na pokryciu nie jest zagięta ani uszkodzona przez chodzenie,
• upewnić się, że kolor i materiał obróbki pasują do pokrycia i rynien.

Przy odbiorze warto poprosić o informację o użytym materiale i uszczelniaczu. Raz w roku, najlepiej jesienią, dobrze jest sprawdzić obróbkę przy czyszczeniu rynien. Uszczelniacz z czasem się zużywa, a jego wczesne odnowienie jest tańsze niż naprawa zawilgoconej więźby.

Cena robocizny w cenniku NUMIQ wynosi około 95 zł za metr bieżący obróbki komina. Cena obejmuje pracę dekarza lub blacharza oraz drobne materiały pomocnicze, bez blachy i elementów systemowych, które rozlicza się jako materiał. Ceny różnią się w zależności od regionu i miasta, zwykle mieszczą się w przedziale około 85 do 110 zł za metr bieżący. Metr bieżący liczy się według obwodu komina. Komin o wymiarach 60 × 60 cm ma więc obwód 2,4 m.

Na ostateczną kwotę najbardziej wpływają:

• wymiary komina i liczba kominów na dachu,
• kąt nachylenia i wysokość dachu oraz związana z tym potrzeba rusztowania lub asekuracji,
• rodzaj pokrycia, ponieważ dachówka i blacha profilowana są trudniejsze w obróbce niż blacha gładka,
• potrzeba wykonania kozubka za kominem i listwy kominowej osadzanej w wydrze,
• demontaż starej obróbki i naprawa podłoża, łacenia i membrany,
• materiał, ponieważ miedź i tytan-cynk są znacznie droższe niż powlekana blacha ocynkowana.

Jeśli wymieniany jest cały dach, proszę zapoznać się z artykułem wymiana dachu. Przy budowie nowego komina pomocny będzie artykuł o murowaniu komina systemowego typu Schiedel. Jeśli dach jest w dobrym stanie i potrzebuje jedynie ochrony powierzchni, warto przeczytać artykuł czyszczenie i malowanie dachu. Kolejne pozycje znajdą Państwo w dziale prace blacharskie.

Ile trwa obróbka komina?

Przy typowym kominie i dobrym dostępie dekarz wykonuje obróbkę zwykle w ciągu jednego dnia. Jeśli trzeba zdemontować starą obróbkę, naprawić membranę, łacenie lub wykonać kozubek, może to potrwać dłużej. Przy rusztowaniu trzeba doliczyć także czas jego postawienia.

Czy przeciek przy kominie można usunąć samym nowym uszczelniaczem?

Na krótko czasem tak, jeśli blacha jest w dobrym stanie, a zawiódł tylko uszczelniacz. Jeśli jednak obróbka jest skorodowana, zbyt niska lub brakuje listwy kominowej, nowy uszczelniacz jedynie odsunie problem w czasie. Trwałym rozwiązaniem jest nowa obróbka.

Jaka blacha jest najlepsza do obróbki komina?

Przy typowym dachu najczęściej stosuje się powlekaną blachę ocynkowaną w kolorze pokrycia. Dłuższą żywotność mają tytan-cynk i miedź. Ważne, aby materiał nie stykał się z metalem, z którym reaguje.

Co to jest kozubek za kominem?

To mały pochyły daszek z blachy powyżej komina, nazywany też siodełkiem. Rozdziela wodę spływającą z dachu na boki, aby za kominem nie zalegała woda, liście i śnieg. Wykonuje się go głównie przy szerszych kominach.

Czy przy obróbce komina potrzebny jest kominiarz?

Do samej obróbki nie. Jeśli jednak naprawia się lub przebudowuje komin ponad dachem, warto, aby stan komina ocenił mistrz kominiarski. Niezależnie od tego przewody kominowe podlegają kontroli co najmniej raz w roku.