8 ile 10 cm kalınlığında kilitli parke taşı kesimi

Parke taşının kalınlığı, yüzeye binecek yüke göre seçilir. 8 cm taş genellikle binek araç yolları ve otoparklar için kullanılır. 10 cm taş ise daha ağır araçların girdiği ya da tekerleklerin sık sık yerinde döndüğü alanlarda tercih edilir. Bu kalınlıkta kesim yaptıran biri neredeyse her zaman araç trafiğine açık bir alan yaptırıyordur. Bu da kesime bakışı değiştirir: mesele yalnızca kenarın güzel görünmesi değildir, kesilen parçanın tekerlek baskısına dayanıp dayanmayacağıdır.

Kalın taşın kesit yüzeyi de büyüktür. 10 cm taşta disk, 5 cm taşa göre yaklaşık iki kat fazla betondan geçer. Kesim daha uzun sürer, disk daha çok ısınır ve daha çabuk aşınır, ortaya daha fazla çamur ve toz çıkar. 230 mm diskli sıradan bir büyük taşlama makinesi yaklaşık 6 ile 7 cm derinliğe kadar keser. Bu yüzden 8 cm taşı tek geçişte kesemez. Bu kalınlıkta farklı bir makine ya da farklı bir yöntem gerekir.

Türkiye'nin iç ve doğu bölgelerinde kış donu, kıyı bölgelerinde ise yoğun yağmur kenar parçalarını zorlar. Kötü kesilmiş ya da küçük kalmış bir kenar parçası, suyun ve donun etkisiyle ilk gevşeyen yerdir.

Bu iş nasıl ölçülür

Fiyat listesinde kesim metretül olarak geçer. Genellikle taşın boyunca kesildiği hattın uzunluğu ölçülür, örneğin kesik taşların dayandığı bordürün uzunluğu. Eğik kesimlerde, kavislerde ve ızgara ya da direk çevresindeki oyuklarda bir metreye düşen kesim sayısı artar ve iş uzar. Bu tür yerlerin nasıl ölçüleceğini ustayla baştan konuşun. Böylece hesaplaşma sırasında anlaşmazlık çıkmaz.

Kesim, işin sonunda ayrıca yapılan bir iş değildir. Döşemeyle birlikte ya da döşemenin hemen ardından, derzler doldurulmadan ve yüzey plaka kompaktörle sıkıştırılmadan önce yapılır.

Kesim hattının işaretlenmesi

Usta tam taşları kenara kadar, yani bordüre, duvara ya da ızgaraya kadar döşer ve son sırayı kenarın üzerine taşacak şekilde bırakır. Ardından her taşın üzerine kurşun kalem, tebeşir ya da ip yardımıyla kesim çizgisini çizer. Çizerken kesik parça ile bordür arasında bırakılacak derzi düşmek gerekir. Bu derz genellikle 3 ile 5 mm civarındadır. Taş bordüre sıkıştırılmamalıdır. Sıkıştırılırsa kompaktörle sıkıştırma sırasında yerinden fırlar ya da kenarı kopar.

Tezgahta mı, yerinde mi kesim

Sahada yaygın iki yöntem vardır ve büyük işlerde çoğu zaman ikisi birlikte kullanılır.

• sulu kesim tezgahında kesim: her taş yerinden alınır, su soğutmalı tezgahta kesilir ve yerine geri konur. Kesim düzgün ve dik olur, döşenmiş yüzey temiz kalır. Ancak her parça iki kez elden geçtiği için iş yavaş ilerler,
• yerinde kesim: tam taşlar kenarın üzerine taşacak şekilde döşenir, ip gerilir ve bütün sıra benzinli beton kesme makinesiyle tek seferde kesilir. Hat düz olur ve iş hızlı ilerler. Ancak kesim çamuru döşenmiş taşların üzerine akar ve hemen yıkanması gerekir. Diskin bordüre girmemesine de dikkat etmek gerekir.

8 ile 10 cm taşta yerinde kesim çoğunlukla iki adımda yapılır. Önce makinenin güvenle inebildiği derinliğe kadar üstten kesilir, sonra parça alınıp kesim tamamlanır. Diğer seçenek, taşın tüm kalınlığını geçebilen büyük diskli bir makine kullanmaktır.

Kesik parçaların yerleştirilmesi ve temizlik

Kesilen parçalar yerlerine konur, lastik tokmakla çevredeki taşların seviyesine indirilir ve derz genişlikleri kontrol edilir. Çamur ve toz, yüzeyden henüz ıslakken suyla yıkanır. Derz kumu ve lastik altlıklı plaka kompaktörle sıkıştırma ancak bundan sonra gelir.

Ne kadar sürer

Süreyi en çok bir metreye düşen kesim sayısı belirler. Kenara dik döşenmiş taşta bordür boyunca düz bir hat oldukça hızlı ilerler. 45 derecelik balıksırtı desen, kavisler ve engellerin çevresindeki çok sayıda oyuk, aynı uzunluktaki işi birkaç katına çıkarabilir. Kalın taşta bunlara ek olarak diskin soğumasını beklemek, diski değiştirmek ve yüzeyi daha sık temizlemek gerekir.

Su soğutmalı kesim tezgahı

Göz önünde kalacak düzgün kesimler için taş ve parke kesim tezgahı kullanılır. Bu tezgahlarda genellikle 350 mm ya da daha büyük elmas disk bulunur. Taş kayar tabla üzerinde durur, diski su soğutur ve kesim düzgün ve dik çıkar. 10 cm taş için kesim derinliği yeterli bir tezgah gerekir. Küçük şantiye tezgahlarında bu derinlik her zaman yoktur, o zaman taşın çevrilip ikinci kez kesilmesi gerekir.

Benzinli ya da elektrikli beton kesme makinesi

300 ile 400 mm diskli el tipi kesme makinesi, parke ustalarının yerinde kesim için kullandığı yaygın bir alettir. 350 mm diskle, yavaş ve sulu kesildiğinde genellikle 10 cm taşı da geçer. Ağırdır, gürültülüdür ve deneyim ister. Yanlış tutulduğunda disk sıkışabilir ve makine geri teper.

Büyük taşlama makinesi

Büyük taşlama küçük düzeltmeler, kavis rötuşları ve rögar çevresindeki oyuklar için uygundur. Ancak 8 ile 10 cm kalınlığın tamamını tek geçişte kesemez. Taşı iki taraftan kesmek gerekir ve iki kesimin tam olarak buluşması şarttır. Buluşmazsa kesit yüzeyinde basamak oluşur.

Parke taşı kırma makinesi

İnce taşta kırma makinesi hızlı bir çözümdür. 8 ile 10 cm taşta ağır hidrolik ya da kollu bir makine gerekir ve kırık yüzey yine de düzensiz, alt kısmı dişli çıkar. Bu yüzden araç yolu bordürlerindeki kesimlerde kullanılmaz. En fazla parçaları kabaca kısaltmak için kullanılır, ardından parçalar kesilerek düzeltilir.

Diskler

Beton parke taşı için betona uygun segmentli elmas disk kullanılır. Yıkanmış yüzeyli ya da granit kırmalı taşta disk daha hızlı aşınır, bu yüzden sert malzemeye uygun bir disk seçilmelidir. Körelmiş bir disk yavaş keser, ısınır, taşın kenarını yakar ve segmentin kopma riskini artırır.

Fiyat listesinde 4 ile 6 cm kilitli parke taşı kesimi ayrı bir kalem olarak da yer alır. İlk bakışta aynı iş gibi görünür, ama pratikte iki iş arasında belirgin farklar vardır.

• kullanım yeri: 4 ile 6 cm taş yaya yollarına, teraslara ve yürüme alanlarına, 8 ile 10 cm taş araçların girdiği alanlara döşenir. Garaja giden bir araç yolunuz varsa genellikle bu kalem söz konusudur,
• makine: ince taşı büyük taşlama tek geçişte keser ve taş kırılarak da bölünebilir. Kalın taş büyük diskli bir makineyle ya da iki taraftan kesilmelidir,
• metre başına süre: 10 cm taşta kesim belirgin şekilde daha uzun sürer, disk daha çok aşınır ve daha fazla çamur çıkar,
• kesik parçadan beklenen: yaya yolunda küçük bir parça dayanır. Araç tekerleği altında ise dar bir kama gevşer, kırılır ya da devrilir. Bu yüzden kalın taşta en küçük parça ölçüsüne daha sıkı uyulur,
• güvenlik: büyük makineler daha fazla geri tepme riski, gürültü ve toz demektir. İş daha deneyimli bir usta ister,
• ağırlık: 10 cm taş ağırdır. Parçaları tekrar tekrar alıp tezgaha götürmek ve geri koymak fiziksel olarak daha yorucudur.

Aynı işte iki kalınlık bir araya gelirse, örneğin girişe giden yaya yolu ile bahçe kapısına giden araç yolu, kesim genellikle ilgili bölümdeki taş kalınlığına göre fiyatlandırılır. İki alan arasına bordür konmalıdır. Böylece ince taş araç yüküne maruz kalmaz.

İşin zorluğunu yalnızca kesim uzunluğu belirlemez. Aynı metretüle sahip iki alan bambaşka bir emek gerektirebilir.

İşi kolaylaştıranlar

• düz bordürler ve dik açılı alan şekilleri,
• kenara dik ya da paralel döşeme deseni, yani yalnızca tek sıranın kesilmesi,
• alan ölçülerinin taş modülü düşünülerek planlanması, böylece kenarlarda mümkün olduğunca büyük parçaların kalması,
• makine için rahat çalışma alanı, sahada su ve elektrik bulunması,
• yüzeyinde sert agrega olmayan standart beton parke taşı.

İşi zorlaştıranlar

• balıksırtı desen ya da açılı döşeme, çünkü bu durumda her kenar taşı eğik kesilir,
• kavisler, dairesel bordürler ve yuvarlatılmış köşeler,
• çok sayıda engel: ızgaralar, rögarlar, kapaklar, kapı direkleri, drenaj kanalları, merdivenler,
• diski hızla tüketen ve çamurdan zor temizlenen yıkanmış yüzeyli, granit kırmalı ya da kaba dokulu taş,
• çamur ve tozdan korunması gereken bitmiş cephe, mantolama, çit ya da pencere yanında kesim,
• yerleşim alanında gürültülü çalışma saatlerine uyma zorunluluğu. Sitelerde ve apartman bahçelerinde çalışma saatlerini önceden apartman yönetimiyle ve komşularla konuşmakta fayda vardır.

Kesim, zemin hazırlığı ile son sıkıştırma arasında yer alır. Ondan önceki işler bitmemişse kesimler yeniden yapılır ya da düzgün çıkmaz.

• bordürler betona oturtulmuş ve betonları prizini almış olmalıdır, aksi halde sıkıştırma sırasında oynarlar ve kesik parçaların yanındaki derz açılır,
• ızgaralar, rögarlar ve kapaklar son kotlarına oturtulmuş olmalıdır. Kesimden sonra yükseltilen bir kapağın çevresindeki oyuk artık uymaz,
• garaj önündeki ızgaralı drenaj kanalları döşemeden önce yerleştirilmelidir, böylece taşlar kanalın kenarına göre kesilebilir,
• bahçe kapısı motoru, aydınlatma ya da elektrikli araç şarj ünitesi için kablo düşünülüyorsa, koruge borular önceden alt zemine döşenmelidir. Bitmiş yüzeyi sonradan kablo için kesmek ek kesim ve değiştirilen taş demektir. Elektrik bağlantısını ise yalnızca yetkili bir elektrikçi yapmalıdır,
• kesimin ardından derz dolgusu ve sıkıştırma gelir. Plaka kompaktör yüzeye ancak bütün kesik parçalar yerine konduktan sonra girmelidir, aksi halde kenar parçaları yüzeyle aynı şekilde sıkışmaz.

Sitelerde ortak otopark ya da araç yolu gibi kat maliklerinin ortak kullandığı alanlarda çalışılacaksa, iş programını ve malzeme yığma yerini önceden apartman yönetimiyle konuşun.

Kenarda dar kamalar

Araç yollarında en sık görülen hata budur. Birkaç santim genişliğindeki kesik bir parça komşu taşlardan yeterli destek alamaz, tekerlek altında devrilir, çatlar ya da köşesi kopar. Sahadaki yaygın kural, tam taşın yaklaşık üçte biri ile yarısından küçük parça bırakmamaktır. Kenarda küçük bir parça kalacaksa sondan bir önceki sıra kaydırılır ya da tek küçük parça yerine iki büyük parça kesilir.

Büyük boşluğun harçla doldurulması

Kesik parça kısa kalınca bordür yanındaki boşluğun bazen betonla ya da harçla doldurulduğu görülür. Bu dolgu çatlar, don onu ufalar ve birkaç kış sonra kenarda çukur oluşur.

Eğik ya da dişli kesim

İki taraftan yapılan kesimler buluşmazsa ya da yarım kalan kesimin geri kalanı kırılarak ayrılırsa taşın altında çıkıntı kalır. Taş yatağına tüm yüzeyiyle oturmaz, sallanır ve araç geçerken gıcırdar ya da tıkırdar.

Yüzeyde kalan çamur

Taşın üzerinde kuruyan çimentolu kesim çamuru gri lekeler ve beyazımsı bir tabaka bırakır. Renkli ve yıkanmış yüzeyli taşta çok belirgin görünür ve sonradan zor temizlenir, çoğu zaman yalnızca çimento kalıntısı temizleyicisiyle çıkar. Çözüm basittir: çamuru ıslakken hemen yıkamak.

Derzsiz sıkıştırılmış parçalar

Bordüre ya da komşu taşa sıkıca bastırılmış kesik parçanın hareket payı yoktur. Sıkıştırma sırasında ya da ilk donlarda kenarı kopar.

Kuru kesim

Beton kuvars içerir ve kesimden çıkan ince toz sağlığa zararlıdır. Su ya da toz emme olmadan yapılan kuru kesim ayrıca bütün çevreyi, pencereleri ve komşuların arabalarını tozla kaplar. Su tozu bağlar ve diski soğutur.

Parke taşını kendiniz döşüyorsanız kesimi de yapabilirsiniz. Ancak 8 ile 10 cm kalınlıkta ağır bir makineyle çalışacağınızı hesaba katın. Büyük su soğutmalı kesim tezgahını makine kiralama yerlerinden kiralayabilirsiniz. El tipi kesme makinesini ise bu makineyle deneyimi olan birine bırakmak daha doğru olur. Koruyucu ekipman olmadan tek bir taş bile kesmeyin.

1. Koruyucu ekipmanı hazırlamak: gözlük ya da yüz siperi, kulaklık, FFP3 maske, sağlam eldiven ve çelik burunlu ayakkabı.
2. Tezgahı döşenmiş taşların dışında düz ve sağlam bir zemine kurmak, suyu bağlamak ve diskin betona uygun ve hasarsız olduğunu kontrol etmek.
3. Tam taşları kenara kadar, bordürün üzerine taşacak şekilde döşemek.
4. Her taşa kesim çizgisini çizmek ve yaklaşık 3 ile 5 mm derz payını düşmek.
5. Kesik parçanın çok dar kalıp kalmadığını kontrol etmek, gerekirse sondan bir önceki sırayı kaydırmak.
6. Taşı numaralandırmak, yerinden almak ve tezgahın tablasına tüm yüzeyiyle oturacak şekilde koymak.
7. Diske bastırmadan yavaş ve düzenli kesmek, işi makineye bırakmak.
8. Kesimin dik olduğunu ve altta çıkıntı kalmadığını kontrol etmek.
9. Parçayı çamurdan durulamak ve yerine geri koymak.
10. Lastik tokmakla çevredeki taşların seviyesine indirmek.
11. Döşenmiş yüzeydeki çamuru ve tozu henüz ıslakken yıkamak.
12. Bütün kesik parçalar yerine konduktan sonra derzleri kumla doldurmak ve yüzeyi lastik altlıklı plaka kompaktörle sıkıştırmak.

Çamurlu suyu yağmur suyu ızgarasına ya da bahçeye dökmeyin. Bir kapta bekletip çökelmesini sağlayın ve dibe çöken tortuyu inşaat atığı olarak bertaraf edin.

Kesik parçaları hem sıkıştırmadan önce hem de sonra kontrol edin. Derzler doldurulduktan sonra bazı hatalar zor görünür.

• bordür boyunca kesim hattı düzdür ve kavislerde de bordürün şeklini izler,
• kesik parça ile bordür arasındaki derz eşittir ve hiçbir yerde sıkıştırılmış taş yoktur,
• kenarlarda dar kamalar ya da anlaşılandan belirgin şekilde küçük parçalar yoktur,
• kenardaki boşluklar taş yerine harçla doldurulmamıştır,
• kesit yüzeyleri diktir, alt kısımları dişli değildir ve kenarlarında kopma yoktur,
• ızgara, rögar ve kapak çevresindeki oyuklar sıkıdır ve su ızgaraya doğru akar,
• kesik parçalar sıkıştırmadan sonra sallanmaz ve çevreyle aynı seviyededir,
• yüzeyde kurumuş çamur lekesi yoktur,
• çevre temizlenmiş, kesim artıkları ve çamur alandan götürülmüştür,
• kavis ve oyukların ölçülme şekli de dahil olmak üzere kesim uzunluğu metretül olarak üzerinde anlaşılmıştır.