Betona drenaj kanalı montajı

İş, güzergâhın ve kotların belirlenmesiyle başlar. Usta bir ip gerer ya da lazer kullanır. Böylece ızgaranın üst kenarının nerede olacağını ve suyun nereye akacağını baştan bilir. Kazıya ancak bundan sonra başlanır.

Kanalın etrafına beton geleceği için kazı, kanalın kendisinden daha geniş ve daha derin açılır. Taban sıkıştırılır. Zemine ve yüke göre üzerine sıkıştırılmış bir mıcır tabakası serilir. Bunun üstüne bir beton katmanı dökülür ve kanal parçaları bu betona tek tek oturtulur.

Parçalar en alçak noktadan, yani çıkıştan ya da rögardan başlanarak suyun akışının tersine doğru döşenir. Her parça ipe göre hizalanır, birleşim yerleri birbirine geçer ve başlangıç ucuna bir uç kapağı takılır. Ardından kanalın iki yanı betonla sarılır. Plastik kanallarda beton dökülürken ızgaralar yerinde kalır. Çıkarılırsa betonun basıncı kanalın yan duvarlarını içe doğru bükebilir.

Son olarak kanal çıkışa bağlanır ve çevresindeki zemin tamamlanır, örneğin kilitli parke taşı ya da beton ile. Üzerinden araba geçmeden önce betonun yeterince kürünü alması gerekir. Bu süre havaya ve karışıma göre genellikle birkaç gündür.

Seçimi belirleyen asıl şey, kanalın üzerinden neyin geçeceğidir. Kanallar ve ızgaralar TS EN 1433 standardına göre yük sınıflarına ayrılır. Yaya alanı ve teras için en düşük sınıf yeterlidir. Otomobil girişi için otopark alanlarına uygun bir sınıf, daha ağır araçlar için ise daha yüksek bir sınıf seçilir. Sınıfı üreticinin teknik belgelerinde bulabilirsiniz.

• plastik kanallar hafiftir, kolay kesilir. Teras, yürüme yolu ve üretici o sınıf için izin veriyorsa otomobil girişi için uygundur,
• polimer beton ve beton kanallar daha ağır ve daha rijittir, yükü daha iyi taşır. Araç girişlerinde, park alanlarında ve araç giren avlularda kullanılır,
• galvanizli çelik ızgaralar yaya alanlarında ve teraslarda yaygındır,
• döküm ızgaralar araç geçen yerlerde tercih edilir, çünkü sağlamdır ve sıkıca sabitlenir.

Kural basittir: kanal da ızgara da zemindeki yükle aynı ya da daha yüksek sınıfta olmalıdır. Zayıf bir kanalın üstüne sağlam bir ızgara koymak sorunu çözmez.

Kanaldaki suyun gidecek bir yeri olmalı. Bazı kanalların tabanında eğim hazır gelir. Bazıları ise yatay döşenir, su kanalın derinliği ve çıkış sayesinde akar. Eğim döşemeyle veriliyorsa uygulamada genellikle üreticinin önerisine göre yaklaşık %0,5 ile %1 arası seçilir. Bu, metre başına kabaca 5 ila 10 mm demektir. Beş metrelik bir kanalda %1 eğimle iki uç arasındaki kot farkı yaklaşık beş santimetredir.

Zeminin kendisi de en az kanal kadar önemlidir. Parke taşı ya da beton kanala doğru eğimli olmalıdır. Aksi halde su kanalın yanından geçip gider.

Çıkış, arsanın durumuna göre çözülür:

• yağmur suyu hattına ya da ortak kanalizasyon hattına bağlanarak,
• zemin uygunsa bir sızdırma bloğuna ya da sızdırma kuyusuna verilerek,
• bir yağmur suyu deposuna yönlendirilerek.

Yağmur suyunu kendi arsanızda tutmak, hem bahçe sulaması hem de hatların yükünü azaltmak açısından çoğu zaman mantıklı bir yoldur.

En kolay durum, yeni yapılan bir zemindir. Kanal, parke taşı döşenmeden önce yerleştirilir, rögar ya da sızdırma kuyusu da hemen yanındadır. İş hızlı ve düzenli ilerler.

Şu durumlar daha fazla emek ister:

• hazır zemine sonradan montaj, çünkü parke taşı ya da beton kesilip kırılır, sonra yeniden tamamlanır,
• köşeli, ek bağlantılı ya da çıkışı kanaldan uzakta olan uzun güzergâhlar,
• yüksek yük sınıfı, çünkü daha kalın bir beton sargısı ve daha ağır parçalar gerektirir,
• killi ya da dolgu toprak gibi zayıf zemin, bunun değiştirilmesi ya da güçlendirilmesi gerekir,
• toprak altındaki tesisat hatları, dar erişim ya da makine girmeyen yerde elle kazı.

Uygulamada en çok görülen hata, kanalın fazla yüksek oturtulmasıdır. Izgara parke taşının üstüne taşar, su yanında birikir ve tekerlekler ızgarayı zamanla kırar. Izgaranın üst kenarı genellikle çevredeki zeminden birkaç milimetre aşağıda olmalıdır. Üreticiler bunu yaklaşık 3 ila 5 mm olarak verir.

• yanlarda yetersiz beton, kanal zamanla oynar ve çevresindeki taşlar açılır,
• plastik kanalda ızgarasız beton dökmek, yan duvarlar bükülür ve ızgara sonra oturmaz,
• sıkıştırılmamış taban, kanal oturur ve içinde su tutan bir çukur oluşur,
• uzun beton yüzeylerde derz bırakmamak, beton kanalın yanında çatlar,
• unutulan uç kapağı ya da sızdıran çıkış, su kanalın altına kaçar ve dolguyu oyar,
• kanaldan ters yöne eğimli zemin, kanal kuru kalır, su eve doğru akar.

Teras ya da yürüme yolu kenarındaki kısa bir plastik kanalı su terazisi, ip ve biraz sabırla kendiniz de döşeyebilirsiniz. Araç girişi ve kanalizasyon bağlantısı söz konusuysa işi bir ustaya bırakmak daha akıllıcadır.

1. Suyun nereye gideceğini netleştirmek ve çıkışı, rögarı ya da sızdırma kuyusunu hazırlamak.
2. Güzergâhı işaretlemek ve ipi ızgaranın üst kenarının olacağı yüksekliğe germek.
3. Üreticinin talimatına göre kanaldan daha geniş ve daha derin bir hendek kazmak.
4. Tabanı sıkıştırmak, mıcır sermek ve yeniden sıkıştırmak.
5. Toprak nemi kıvamında bir beton katmanı yaymak.
6. İlk parçayı çıkışın yanına koymak ve suyun akışının tersine doğru ilerlemek.
7. Her parçayı ipe göre hizalamak ve su terazisiyle kontrol etmek.
8. Uç kapağını takmak ve çıkış bağlantısını sızdırmaz hale getirmek.
9. Izgaraları yerine koymak ve kanalın iki yanını betonla sarmak.
10. Betonun kürünü almasını beklemek, parke taşını ancak sonra tamamlamak.
11. Kanala bir kova su dökmek ve suyun tamamen akıp akmadığını izlemek.

• ızgara tüm boyunca çevredeki zeminden hafifçe aşağıda ve hiçbir yerde taşmıyor,
• kanal tek bir hat halinde, birleşim yerlerinde basamak yok,
• ızgaralar sıkı oturuyor, takırdamıyor ve araç girişinde sabitlenmiş,
• su döküldükten sonra kanalda birikinti kalmıyor,
• su çıkışa akıyor ve hiçbir yerden kanalın altına kaçmıyor,
• yanlardaki beton bütün, çatlak ve boşluk yok,
• çevredeki zemin kanala doğru eğimli,
• kanalın ve ızgaranın yük sınıfı zeminden geçen araçlara uygun,
• kanala temizlik için kolayca ulaşılıyor ve ızgaralar çıkarılabiliyor.