Çatı arası ve boşluklu duvarlara üflemeli yalıtım

Cam yünü ile üflemeli yalıtım kalemi, yalıtım malzemesinin makineyle hazırlanmış bir yüzeye ya da kapalı bir boşluğa üflenmesini ifade eder. Makinenin öngörülen yoğunluğa ayarlanması, hortumun serilmesi, tabaka kalınlığının ölçü çubuklarında işaretlenmesi, malzemenin düzgün dağıtılması ve boşluklarda dolum deliklerinin açılıp kapatılması da buna dahildir. İş bitince uygulayıcının kalınlık, alan ve kullanılan torba sayısı bilgisini teslim etmesi gerekir, gerçek yoğunluk bu verilerden kontrol edilebilir.

Tavan onarımı, buhar kesici serilmesi, yürüme yolları, eski dolgu malzemesinin sökülmesi ve iskele genellikle bu kaleme dahil değildir. Bunlar ayrıca ele alınır ve keşif sırasında kimin yapacağını netleştirmek faydalıdır.

Isıtılmayan çatı arasının altındaki tavan döşemesi

En verimli uygulama budur. Çatı arası yaşam alanı olarak kullanılmaz, ısı tavan döşemesinden kaçar ve parçacıklar açık yüzeye istenen kalınlıkta kolayca yayılır. Dizlerinizin üzerinde bile ilerleyemeyeceğiniz alçak bir eğimli çatının altında, yalıtımı oraya ulaştırmanın çoğu zaman tek makul yolu budur. Ahşap kirişli döşemelerde eski dolgu kuru ve sağlamsa her zaman sökülmesi gerekmez. Düzlenmesi ve yalıtımın üzerine üflenmesi yeterlidir.

Eğimli çatı ve çatı katı

Alçıpan ya da lambri ile kaplanmış bir çatı katında yalıtım, mertekler arasındaki kapalı bölmelere üflenir. Hacim net olarak sınırlanmış olmalıdır: altta buhar kesici ve kaplama, üstte su buharı geçirgen membran ve onun üzerinde çatı örtüsünün altında havalandırılan bir boşluk. Bu katman düzeni yoksa üfleme önerilmez.

Çift cidarlı duvarlar ve ahşap evler

Bazı binalarda dış duvar, aralarında hava boşluğu bulunan iki tuğla katmanından oluşur. Üflemeli yün bu boşluğa derzlerde açılan deliklerden, kırıp dökmeden girer. Ahşap karkas evlerin duvar ve döşemeleri de aynı şekilde doldurulur, kapatmadan önce bir file ya da örtü gerilir ve yalıtım her bölmeye üflenir. Boşluklu duvarlarda belirleyici olan boşluğun durumudur: kesintisiz, kuru olmalı ve parçacıkları durduracak kadar çok harç ve moloz içermemelidir.

Üflemeli yalıtımın uygun olmadığı yerler

• nemli yapı elemanlarında ve su alan bir çatının altında, sebep giderilene kadar,
• çatı örtüsünün altında havalandırma boşluğu olmayan eğimli çatılarda, örneğin havalandırmasız tam ahşap kaplama üzerindeki shingle altında,
• yağmuru dış katmandan içeri alan, yağmura açık cephedeki boşluklu duvarlarda, bir uzmanın değerlendirmesi olmadan,
• yürüme yolu ya da taşıyıcı ızgara olmayan, üzerinde yürünen yüzeylerde, çünkü parçacıklar basıldıkça sıkışır.

Piyasada genellikle üç tür üflemeli yalıtım malzemesiyle karşılaşırsınız. Cam yünü, örneğin Knauf Insulation Supafil, Isover InsulSafe veya Ursa PureFloc, hafiftir, A1 yangına tepki sınıfında yanmazdır ve üreticilere göre neredeyse hiç oturma yapmaz. Isover teknik föyünde serbest üflemede yaklaşık 15 kg/m³ yoğunluk, 0,041 W/(m·K) ısıl iletkenlik ve S1 oturma sınıfı, yani yüzde 1’in altında oturma belirtir. Kemirgenlerin ve böceklerin sevmemesi de bir avantajdır.

Taş yünü daha ağırdır ve yüksek sıcaklıklara biraz daha dayanıklıdır, bu yüzden bazen baca çevresinde veya yangın güvenliği gereksinimlerinin yüksek olduğu yerlerde tercih edilir. Geri dönüştürülmüş kağıttan üretilen selüloz ısıyı iyi depolar, ancak yangına ve küfe karşı katkılar içerir ve mineral yün üreticilerinin verilerine göre daha fazla oturur. Bu nedenle onda daha yüksek yoğunluk ya da daha fazla kalınlık payı hesaba katılır. Hangi malzemenin seçileceği yapıya, yangın dayanımı gereksinimlerine ve proje müellifinin veya deneyimli bir firmanın önerisine bağlıdır.

Kalınlık tahminle belirlenmemeli, bir hesaba ya da en azından üretici tablolarına dayanmalıdır. Isıtılmayan çatı arasının altındaki döşemeye bugün genellikle 20 ila 40 cm cam yünü üflenir, soğuk iklim bölgelerinde daha kalın tabaka tercih edilir. Fikir vermesi için, Isover InsulSafe teknik föyü 15 kg/m³ yoğunlukta 7,5 m²K/W ısıl direnç için yaklaşık 31 cm, 10 m²K/W için yaklaşık 41 cm kalınlık verir. Bu kalınlıkta 100 m² için yaklaşık 29 ila 38 torba harcanır.

Kapalı boşluklara, parçacıkların tüm hacmi doldurması ve zamanla sıkışmaması için açık döşemeye göre daha yüksek yoğunlukta üfleme yapılır. Kesin değer ilgili ürünün teknik föyünde yer alır. İyi bir firma torba sayısından ve boşluğun hacminden gerçekte hangi yoğunluğa ulaştığını geriye doğru hesaplayabilir.

Pratikte ekibin göz kararı üflediği ve bir yıl sonra tabakanın kararlaştırılandan ince göründüğü olur. Bu yüzden tüm yüzeye dağıtılmış ölçü çubuklarında ve torba sayısını gösteren bir kayıtta ısrar etmek faydalıdır.

• saçak hizasına kadar ulaşılabilmesi için çatı arasını eski eşyalardan boşaltmak,
• çatının hiçbir yerden su almadığını kontrol etmek, hasarlı kiremit ve dere, baca etekleri gibi sac detayları onartmak,
• saçakta ve mahyada çatı havalandırmasının açık kalacağından emin olmak,
• elektrik kablolarının, buatların ve tavana gömülü spotların nereden geçtiğini öğrenmek,
• üflemeden önce tesisata, bacaya ve antene giden yürüme yollarına karar vermek,
• genellikle evin yanında dışarıda ya da bir aracın üzerinde duran makine için erişim ve firmanın istediği şekilde bir priz sağlamak.

Isıtılmayan çatı arasının altındaki döşeme

1. Döşemeyi ve çatıyı incelemek, alanı ölçmek ve kalınlığı hesaba veya üretici tablosuna göre seçmek.
2. Tavanın hava sızdırmazlığını kontrol etmek. Altında kesintisiz bir katman olmayan ahşap döşemelerde buhar kesici eklemek ya da en azından geçişleri yalıtmak.
3. Baca, çatı kapağı ve ısınabilen aydınlatma armatürlerinin çevresini üreticinin talimatlarına ve yangın kurallarına göre çevirmek.
4. Saçakta, parçacıkların çatı örtüsünün altındaki havalandırma boşluğuna girmesini önleyen engeller yerleştirmek.
5. Tabaka kalınlığı işaretlenmiş ölçü çubuklarını yaklaşık birkaç metrekarede bir yerleştirmek.
6. Makineyi teknik föydeki yoğunluğa ayarlamak ve en uzak noktadan çatı kapağına doğru üflemek.
7. Bitmiş yüzeye basmadan tabakayı çubuklardaki işaretlere kadar düzgün şekilde yaymak.
8. Isı kaçmaması için çatı kapağını yalıtmak ve sızdırmaz hale getirmek.
9. Alanı, kalınlığı ve torba sayısını kaydetmek ve bu bilgileri mal sahibine teslim etmek.

Duvarda veya eğimli çatıda kapalı boşluk

1. Endoskop veya sondayla boşluğun ne kadar derin, kesintisiz ve kuru olduğunu kontrol etmek.
2. Yalıtımın tüm yüzeye ulaşması için dolum deliklerinin yerleşimini planlamak.
3. Delikleri, kagir duvarlarda genellikle derzlerden açmak.
4. Yalıtımı daha yüksek yoğunlukta, delik delik, makine direnç hissedene kadar üflemek.
5. İç ve dış ortam arasında sıcaklık farkı varken dolumu yeni bir sondayla ya da termal kamerayla kontrol etmek.
6. Delikleri kapatmak ve yüzeyi onarmak.

Odalardaki sıcak hava nem taşır. Tavandan geçerek soğuk yalıtıma ulaştığında içinde yoğuşabilir. Bu nedenle basit bir kural geçerlidir: altta, sıcak tarafta yapı mümkün olduğunca sızdırmaz olmalı, üstte ise yalıtım serbestçe nefes alabilmelidir. Sıvalı betonarme döşemede sızdırmazlık genellikle yeterlidir. Ahşap kirişli döşemelerde, tahta veya alçıpan asma tavanlarda ise çoğunlukla ek yerleri bantlanmış bir buhar kesici eklenir.

Yalıtımın üzerinde havalandırılan bir hacim kalmalıdır. Saçak ve mahyadaki havalandırma açıklıkları asla kapatılmamalıdır, aksi halde çatı arasında nem birikir ve merteklerde küf oluşur. Kablolar, spotlar, havalandırma kanalları ve bacalar gibi tavan geçişleri üflemeden önce yalıtılmalıdır. Sonradan kimse onlara ulaşamaz.

• üreticinin öngördüğünden düşük yoğunluk: tabaka kalın görünür ama daha kötü yalıtır ve zamanla oturabilir,
• düzensiz tabaka: kenarlarda ve kirişlerin arkasında daha az yalıtım kalır, soğuk şeritler oluşur,
• saçaktaki havalandırmanın kapatılması: çatı arası nefes alamaz, su yoğuşur, ahşap nemlenir,
• alttan sızdıran tavan: nemli hava yalıtıma geçer ve etkisini azaltır,
• yürüme yollarının olmaması: anten veya baca her kontrol edildiğinde yalıtım ezilir,
• su alan çatının altına üfleme: ıslak yün yalıtmaz ve sorun gizli kalır,
• harç ve molozla dolu boşluk: parçacıklar takılır ve duvarda boş yerler kalır,
• tüketim kaydının olmaması: sonradan kalınlık ve yoğunluğa uyulup uyulmadığı anlaşılamaz.

Pratikte mal sahibinin teklifleri yalnızca metrekare fiyatına göre karşılaştırdığı görülür. Fark bu durumda ilk bakışta görünmeyen kalınlıkta ya da yoğunluktadır. Karşılaştırırken bu yüzden kalınlığı, yoğunluğu, ürünü ve 100 m² başına torba sayısını sormakta fayda vardır.

Üflemeli yalıtım makine ve deneyimli bir operatör gerektirir, bu nedenle işi vergi mükellefi olan, kendi makinesine sahip ve kullanılacak üründe deneyimli bir yalıtım ya da inşaat firmasına vermek yerinde olur. Ürün adı, kalınlık ve yoğunluk yazılı bir teklif ve iş bitince fatura isteyin. Yapacağınız işlem için bir izin veya bildirim gerekip gerekmediğini, özellikle binanın dış görünüşü değişecekse, bağlı olduğunuz belediyeye danışın. Apartmanlarda çatı ve dış duvarlarla ilgili işlere kat malikleri kurulu ve yönetim karar verir.

Konutlarda enerji verimliliğine yönelik destek veya uygun koşullu kredi programları dönem dönem açılabilir, ancak koşullar sık değişir. Güncel bir program olup olmadığını ve koşullarını sözleşme imzalamadan önce resmi portallardan kontrol edin. Bu tür programlar genellikle işin bir firma tarafından yapılmasını ve faturalandırılmasını şart koşar.

Üfleme işi makineye ve deneyimli bir operatöre aittir. Çatı arasının hazırlığını ise mal sahibi de yapabilir, böylece ekibe zaman, kendisine de ek saat ücreti kazandırır.

1. Çatı arasını boşaltmak ve eski eşyaları, tahtaları, kutuları çatı kapağına kadar taşımak.
2. Döşemeyi süpürmek veya elektrikli süpürgeyle temizlemek ve inşaat molozu kalıntılarını almak.
3. Şiddetli yağmurda çatıyı içeriden bir el feneriyle kontrol etmek ve ışık sızan ya da su damlayan yerleri not etmek.
4. Tavandan geçen buatları, armatürleri ve kabloları renkli bantla işaretlemek.
5. Sıcak hava geçmemesi için geçişlerin ve çatı kapağının çevresindeki aralıkları bantlamak veya mastikle doldurmak.
6. Bacaya ve antene, gelecekteki tabakadan daha yüksekte kalacak şekilde, kadron ve tahtadan basit yürüme yolları yapmak.
7. Hazırlanan durumun fotoğrafını çekmek, fotoğraflar teslimde ve olası bir destek başvurusunda işe yarar.

Açık döşemede kontrol basittir. Tabakanın her yerde işarete ulaşıp ulaşmadığını görmek için ölçü çubuklarına bakmak ve birkaç noktada katlanır metreyle ölçmek yeterlidir. Yüzey kirişlerin ve kenarların yanında çukurlar olmadan düzgün olmalıdır. Saçaktaki havalandırma açıklıkları açık, çatı kapağı yalıtılmış olmalıdır.

Yoğunluğu bir hesapla kontrol edebilirsiniz. Bir torbanın ağırlığı torba sayısıyla çarpılıp tabaka hacmine bölündüğünde teknik föydeki değere yaklaşık olarak karşılık gelmelidir. Duvar boşluklarında ve eğimli çatılarda en iyi kontrol, ilk ısıtma sezonunda yapılan termal kamera incelemesidir. Soğuk lekeler yalıtımın eksik olduğu yerleri gösterir ve firma oraları tamamlayabilir.

Teslim kontrol listesi

• tabaka kalınlığı tüm yüzeyde anlaşmaya uygundur,
• firma ürün adını, alanı, kalınlığı ve torba sayısını teslim etmiştir,
• saçak ve mahyadaki havalandırma açıktır,
• baca ve armatürlerin çevresinde üreticinin belirttiği mesafeye uyulmuştur,
• çatı kapağı yalıtılmıştır ve sıkı kapanır,
• antene ve bacaya giden yürüme yolları yalıtım seviyesinin üzerindedir,
• duvarlardaki dolum delikleri kapatılmış ve onarılmıştır,
• hiçbir yerde su alma izi veya nemli bölge yoktur.

NUMIQ fiyat listesinde cam yünü ile üflemeli yalıtım, küçük sarf malzemeleri dahil m² başına işçilik olarak yer alır. Yalıtım malzemesinin kendisi, yani yün torbaları, ayrıca malzeme olarak hesaplanır. İşçiliğin yaklaşık fiyatı m² başına 540 TL civarındadır. Fiyatlar bölgeye ve şehre göre değişir, İstanbul, Ankara ve İzmir gibi büyük şehirlerde genellikle küçük yerleşimlere göre daha yüksektir. Kur dalgalandığı için güncel teklif almak önemlidir.

İşçilik fiyatını en çok, açık bir döşeme mi yoksa kapalı bir boşluk mu söz konusu olduğu belirler. Boşluklarda delme, kontrol ve deliklerin kapatılması eklenir. Ayrıca çatı arasına erişim, üfleme yüksekliği, makinenin çalışma noktasına uzaklığı, yürüme yolları ve tavan sızdırmazlığı ihtiyacı da önemlidir. Malzeme kalınlığa ve yoğunluğa bağlıdır, tabaka ne kadar kalınsa o kadar çok torba gerekir. Teklifleri karşılaştırırken bu nedenle aynı kalınlığı ve aynı ürünü karşılaştırmak önemlidir.

Aynı anda çatıda da çalışılacaksa Teneke ve oluk işleri yazısına göz atmakta fayda var. Yaşam alanı olarak kullanılan çatı katlarında üfleme yerine çoğu zaman püskürtme yalıtım seçilir, bu konuyu Püskürtme poliüretan köpük yalıtım, kapalı hücreli yazısı anlatıyor. Cephe yalıtımı da planlıyorsanız Mantolama ve cephe işleri sayfasına bakın.