Makine sıvası (kireç-çimento esaslı)

Makine suyu hep aynı oranda verir, bu yüzden harç tüm yüzeyde aynı kıvamda olur. Geniş yüzeylerde iş hızlanır ve yüzey, kovada karıştırılan harca göre daha düzgün çıkar. Uygulama genellikle şöyle ilerler:

1. Zeminin kontrolü ve hazırlığı. Usta duvarı kontrol eder, tozu ve harç artıklarını temizler, büyük derzleri doldurur. Zemine göre astar ya da aderans köprüsü sürer.
2. Profillerin yerleştirilmesi. Duvara düzlemi belirleyen sıva profilleri, köşelere ve pencere kenarlarına da kenarları koruyan köşe profilleri takılır.
3. Makinenin ayarlanması. Su girişi, harç ne çok sulu ne çok koyu olacak şekilde ayarlanır.
4. Püskürtme. Sıva şeritler halinde, genellikle aşağıdan yukarı doğru kesintisiz bir katman olarak püskürtülür. Kalınlık duvarın düzgünlüğüne ve üreticinin talimatına göre genellikle 10 ila 20 mm arasındadır.
5. Mastarla çekme. Uzun alüminyum mastarla sıva profillerin üzerinden çekilir. Fazla malzeme alınır, çukur kalan yerler sıva tazeyken doldurulur.
6. Yüzeyin bitirilmesi. Sıva biraz sertleşince düzeltilir, sonra sünger ya da keçe malayla perdahlanır. Ortaya boyanabilen ince bir yüzey çıkar. İstenirse üzerine ince bir saten alçı ya da macun çekilebilir.
7. Kuruma. Sıva doğal yolla, hafif havalandırmayla ve sert ısıtma yapılmadan kurur.

Sıvayla ilgili sorunların çoğu daha püskürtmeden önce başlar. Zemin sağlam, temiz ve tuzsuz olmalıdır. Dağılan eski katmanlar, yağlı boyalar ya da yapıştırıcı artıkları temizlenmezse yeni sıva onların üzerinde tutunmaz.

Her malzeme suyu farklı emer:

• pişmiş tuğla orta derecede emer, emiciliği eşitleyen bir astar genellikle yeterlidir,
• gazbeton çok emer, bu yüzden astar ve üreticinin gazbeton için açıkça önerdiği sıva kullanılır, yoksa sıva erken kurur ve çatlar,
• düz beton (tavanlar, lentolar, perde duvarlar) suyu neredeyse hiç emmez, bu yüzden pürüzlü bir yüzey oluşturan kumlu aderans köprüsü gerekir.

Sıvadan önce duvarlardaki bütün tesisat bitmiş olmalıdır. Kabloları ve buatları yetkin bir elektrikçi yerleştirip kontrol etmelidir, buatlar bitmiş sıva yüzeyiyle aynı hizada durmalıdır. Su ve kalorifer tesisatını tesisatçıya sıvadan önce basınç testiyle kontrol ettirmek mantıklıdır, çünkü bitmiş sıvanın altındaki bir kaçağı onarmak çok daha zahmetlidir. Tesisattan kalan kanallar önceden doldurulur, genişse üzerine file konur.

Kireç-çimento sıva, çimentonun sağlamlığını kirecin nefes alabilme özelliğiyle birleştirir. Serttir, darbeye ve aşınmaya dayanıklıdır, nemi alçıdan daha iyi kaldırır. Bu yüzden banyolarda, mutfaklarda, koridorlarda, bodrumlarda, otoparklarda, kazan dairelerinde ve fayans altında tercih edilir.

Türkiye'de kuru yaşam alanlarında makineyle uygulanan alçı sıva da çok yaygındır. Alçı sıva daha incedir ve perdahlandıktan sonra çoğu zaman doğrudan boyanacak kadar düzgün olur. Kuru odalara uygundur. Üreticiler banyoda kullanımına ancak belirli koşullarla izin verir, örneğin iyi havalandırma ve fayans altında sürme su yalıtımı varsa. Bodrum ya da otopark için uygun değildir.

Kireç-çimento makine sıvası iç mekânda genellikle tek kat yapılır: alt katman ve yüzey aynı anda oluşur ve keçeyle perdahlanır. Duvarın daha pürüzsüz olmasını istiyorsanız, örneğin yandan ışık alan açık renkli bir boya altında, sıva iyice kuruduktan sonra üzerine ince saten alçı ya da macun çekilir. Sıva harçları için TS EN 998-1 standardı esas alınır, ürün seçerken torbadaki bilgilere bakmakta fayda var.

İşin zorluğu, dolayısıyla maliyeti, en çok duvarın sıvadan önceki durumuna bağlıdır:

• yeni binadaki düzgün duvar en hızlı sıvanır, çünkü ince bir katman yeterlidir,
• eski binalardaki eğri duvarlar daha kalın bir katman, bazen iki aşamalı uygulama ve daha fazla malzeme ister,
• eski sıvaların kırılması ve molozun taşınması ek iş demektir,
• çok sayıda pencere, kenar, köşe ve niş çok sayıda profil ve elle düzeltme gerektirir,
• yüksek tavanlar ve merdiven boşlukları iskele ister,
• makinenin erişimi de belirleyicidir: makineye su, elektrik ve torbalar için yer gerekir, apartmanın üst katlarında hortumlar uzun mesafeye çekilir.

Seçme şansınız varsa evin ya da dairenin tamamını tek seferde sıvatın. Böylece makine bir kez kurulur ve bir kez temizlenir.

• Temizlenmemiş ya da dağılan zemine sıva yapmak. Sıva tıklatıldığında boş ses verir ve kabarıp dökülebilir.
• Yanlış harç kıvamı. Sulu harç sağlamlığını kaybeder ve leke yapar, koyu harç zor çekilir ve yüzey kaba kalır.
• Mastarı geç çekmek. Duvarda dalgalar ve çukurlar kalır.
• Perdahı yanlış zamanda yapmak. Erken perdahlanan yüzey çekilir ve kapanır, geç perdahlanan yüzey artık düzelmez.
• Çok hızlı kuruma. Hava akımı, doğrudan güneş ya da sonuna kadar açılmış kombi büzülme çatlaklarına yol açar. Donda sıva yapılmaz, üreticilerin çoğu en düşük sıcaklık olarak yaklaşık +5 °C belirtir.
• Islak sıvaya boya ya da fayans uygulamak. Boya lekelenebilir ya da kabarabilir. Kaba bir ölçü olarak her milimetre kalınlık için yaklaşık bir gün kuruma süresi söylenir, ama geçerli olan üreticinin verdiği süredir.

Teslim alırken yanınıza uzun bir mastar ya da su terazisi ve bir el feneri alın. Feneri duvara yandan tutarsanız eğrilikleri çok daha iyi görürsünüz. Kabul edilebilir düzlük sapmasını önceden sözleşmede belirlemek iyi olur, fayans ve büyük ebatlı seramik altında daha yüksek hassasiyet gerekir. Şunları kontrol edin:

• duvarların düzlüğünü mastarla, dikey ve yatay yönde ve tüm yüzey boyunca,
• köşelerin ve pencere kenarlarının şakülünü, profilli kenarların düz ve hasarsız olmasını,
• yüzeyin lekesiz, çatlaksız, taşmasız ve alet izi olmadan bütün olmasını,
• tıklatma testiyle herhangi bir yerde boş ses olup olmadığını,
• buatların ve çıkışların açık, temiz ve sıva hizasında olmasını,
• pencerelerin, kasaların, zeminin ve tesisatın sıva artıklarından temizlenmiş olmasını,
• kuruma ve havalandırma talimatlarını ve boya ya da fayansa ne zaman başlanabileceğini.