Duvar tamiri ve sıva onarımı (alçı sıva, kireç-çimento sıva)

Fark büyük ölçüde hasarın ne kadar geniş ve derin olduğuna, bir de duvarın bulunduğu ortama bağlıdır.

• Küçük tamirler (alçı sıva) kuru odalardaki küçük yerler için yapılır: dübel delikleri, kırılmış köşeler, elektrik kanalları ve sığ oyuklar. Alçı sıva kolay çekilir, çabuk priz alır ve güzelce düzeltilir. Bu yüzden duvar kısa sürede saten alçıya ya da boyaya hazır olur.
• Kalın onarımlar (alçı veya kireç-çimento sıva) ise sıvanın tuğlaya kadar döküldüğü, geniş bir alanın ya da kalın bir katmanın tamamlanması gereken durumlarda yapılır. Eski kireç-çimento sıva onarılıyorsa da bu yol seçilir, çünkü alçı oraya uymaz. Burada iş birkaç kat halinde ilerler. Derin boşluklar çoğu zaman önce harç ya da tuğla parçalarıyla doldurulur.

Yükseklik de işin zorluğunu etkiler. Süpürgelik hizasındaki bir onarım ile yüksek tavanlı eski bir odada tavanın hemen altındaki onarım aynı iş sayılmaz. Tavan altında iskele ya da sağlam, tekerlekli bir çalışma platformu gerekir.

Malzeme seçerken belirleyici olan, nalburda o an ne bulunduğu değildir. Onarım malzemesi mevcut sıvaya yakın olmalı ve duvarın bulunduğu ortama dayanmalıdır.

• Alçı sıvalar iç mekânda ve kuru odalarda kullanılır: salon, yatak odası, koridor. Tek seferde oldukça kalın uygulanabilirler, kesin kalınlığı üretici ambalajda belirtir. Dış cephe, nemli duvarlar ve doğrudan su sıçrayan yerler için uygun değildirler.
• Kireç-çimento sıvalar neme karşı daha dayanıklıdır, iç ve dış mekânda kullanılabilir. Bodrumlar, teknik odalar, subasman bölgeleri ve eski kireç esaslı sıvaların onarımı için uygundurlar. Sonradan fayans yapıştırılacak her yerde de bu sıva tercih edilir. Ancak daha yavaş kururlar, kalın katmanlar aşama aşama uygulanır.

Bu neden önemli? Alçı ile çimento esaslı malzemeler her zaman iyi anlaşmaz. Uygulamada sık görülen bir durum şudur: bodrumdaki nemli bir duvar alçıyla kapatılır, birkaç ay sonra tamir edilen yer kabarır ve dökülür. Kireç-çimento katman da alçının üzerine uygulanmamalıdır. Mevcut sıvanın neyden yapıldığından emin değilseniz ustaya sorun ya da göze batmayan bir yerde küçük bir deneme yapın.

1. Duvarın incelenmesi. Duvara hafifçe vurularak sıvanın boş ses verdiği, yani zayıf tuttuğu yerler bulunur. Bu bölgeler sağlam zemine kadar kazınır. Aksi halde yeni sıva da onlarla birlikte düşer.
2. Temizlik. Toz, eski boya artıkları, yağ lekeleri ve gevşek parçacıklar temizlenir. Deliklerdeki eski dübeller ve çiviler çıkarılır.
3. Derin yerlerin doldurulması. Duvardaki büyük delikler ve oyuklar önce harç ya da tuğla parçalarıyla doldurulur. Böylece sıva boşluğun üzerinden köprü kurmak zorunda kalmaz.
4. Astar. Emici zemin, penetrasyon astarıyla güçlendirilir ve emiciliği eşitlenir. Pürüzsüz beton yüzeyler genellikle bir aderans astarı ister, yoksa sıva tutmaz. Astarın tipi sıva üreticisinin önerisine göre seçilir.
5. Sıvanın uygulanması. Malzeme mala ya da perdah malasıyla sürülür ve mastarla çevredeki duvarla aynı hizaya çekilir. Kalın onarımlarda iş kat kat yapılır, her yeni kat bir öncekinin priz almasından sonra gelir.
6. Köşeler ve geçişler. Hasarlı köşeler köşe profiliyle güçlendirilir. Tuğla ile beton gibi iki farklı malzemenin birleştiği yerde sıvanın içine cam elyaf file gömülür. Bu, çatlak riskini azaltır.
7. Perdah ve kuruma. Alçı priz aldıktan sonra pürüzsüz hale getirilebilir. Kireç-çimento sıva daha uzun süre ister. Kabaca her milimetre kalınlık için yaklaşık bir gün kuruma süresi söylenir. Kesin değerleri üretici verir, süre ayrıca sıcaklığa ve havalandırmaya bağlıdır.

Görünüşte birbirine benzeyen iki duvarda tamirin zorluğu, dolayısıyla maliyeti de epey farklı olabilir. İşi özellikle şunlar uzatır ve pahalılaştırır:

• hasarın derin olması ve birkaç kat gerekmesi,
• tek bir bütün alan yerine dağınık çok sayıda küçük yer,
• köşeler, pencere kenarları, kemerler ve kapı kasası çevresi,
• yüksekte, tavan altında ya da merdiven boşluğunda çalışmak,
• önce kazınması gereken, yıpranmış ve dökülen sıva,
• onarımdan önce kurutulması ya da nem kaynağının çözülmesi gereken nemli duvar,
• mobilyaların ve zeminin örtülmesi gereken eşyalı bir daire.

Buna karşılık boş bir oda, kuru ve sağlam bir duvar ve bir arada duran hasarlı alanlar işin hızlı ve temiz yapılmasını sağlar.

• Sağlam olmayan zemine sıva. Onarımın altında boş ses veren eski bir katman kalırsa, yeni sıva zamanla çatlar ya da onunla birlikte düşer.
• Astarın atlanması. Emici tuğla ya da gazbeton, sıvanın suyunu çok hızlı çeker ve malzeme düzgün priz alamaz.
• Nemli yere alçı. Duvarda nem ya da su sızıntısı varsa önce kaynağı giderilmelidir. Sıvayı onarmak ancak bundan sonra anlam taşır.
• Islak tamirin üzerine boya. Kurumamış bir yerde boya renk değiştirir, lekeler kalır ya da boya kalkar.
• Yapısal bir çatlağın kapatılması. Pencere ve kapı köşelerinden çıkan çapraz çatlaklar ya da tamirden sonra yeniden açılan çatlaklar yapının hareketiyle ilgili olabilir. Böyle bir çatlağı önce bir inşaat mühendisi incelemelidir. Sıva tek başına bu sorunu çözmez.

Kuru bir odadaki dübel deliklerini, küçük oyukları ya da sığ bir kanalı kendiniz de onarabilirsiniz. Geniş alanlar, kalın katmanlar ve yüksek tavan altındaki işler için bir ustaya başvurmak daha doğru olur.

1. Dübelleri ve çivileri duvardan çıkarmak, hafifçe vurarak gevşek yerleri bulmak ve sağlam zemine kadar kazımak.
2. Tamir edilecek yerin tozunu fırçayla ya da süpürgeyle almak.
3. Zemine sıva üreticisinin önerdiği astarı sürmek ve kurumasını beklemek.
4. Temiz suya, priz almaya başlamadan kullanabileceğiniz kadar alçı sıva karıştırmak.
5. Malzemeyi deliğe bastırarak doldurmak ve mala ya da mastarla duvar hizasına çekmek.
6. Derin yerlerde ilk katın priz almasını beklemek ve ikinci katı eklemek.
7. Priz aldıktan sonra yüzeyi düzeltmek, tamamen kurumasını beklemek ve ancak ondan sonra saten alçı ya da boya uygulamak.

Tamir edilen yerleri yandan gelen ışıkta kontrol edin, örneğin duvara paralel tutulan bir el feneriyle. Böylece boyanın sonradan ortaya çıkaracağı her pürüzü önceden görürsünüz.

• onarılan yerler vurulduğunda boş ses vermiyor,
• tamir çevredeki duvarla aynı hizada, mastar tutulduğunda basamak ya da çukur görünmüyor,
• köşeler düz ve kırıksız,
• onarımda kılcal çatlak ya da kabarcık yok,
• farklı malzemelerin birleştiği yerlere file gömülmüş,
• kullanılan malzeme ortama uygun, nemli ya da dış mekânlarda alçı kullanılmamış,
• usta, duvara ne zaman saten alçı ya da boya uygulanabileceğini size söylemiş.