Orijinal masif parkelerin yeniden döşenmesi ve yapıştırılması (restorasyon)

Meşe, kayın ya da dişbudaktan yapılmış masif parkeler onlarca yıl dayanır ve birkaç kez zımparalanabilir. Çubuklar sağlamsa ve lamba zıvanaları duruyorsa, yeniden döşemek akıllıca bir seçimdir. Böylece zeminin eski görünümünü, patinasını ve kapılarla, kasalarla uyumlu desenini korursunuz. Gereksiz atık da oluşmaz.

Restorasyon özellikle şu durumlarda anlamlıdır:

• parkeler masif ahşapsa ve çoğunun birleşim yerleri hasarsızsa,
• zeminin tarihi ya da estetik bir değeri varsa,
• diğer odalarla aynı görünümü korumak istiyorsanız,
• parkenin altındaki zemin onarılmalı ama ahşap iyi durumdaysa.

Parkeler çürümüşse, ahşap kurdu yemişse, uzun süre su almışsa ya da önceki zımparalamalardan sonra çok incelmişse, zeminin en azından bir kısmını yenilemek genellikle daha mantıklı olur.

Restorasyonun kalitesini büyük ölçüde hazırlık belirler. Yapıştırma işin ancak ikinci yarısıdır.

1. Dikkatli söküm: parkeler elle ve hassas aletlerle sökülür ki lamba ve zıvana kırılmasın.
2. Alt yüzün temizlenmesi: çubukların altından ve kenarlarından eski yapıştırıcı, zift ya da macun kalıntıları alınır. Böylece yeni yapıştırıcı iyi tutar ve parke düz oturur.
3. Ayıklama: her parçanın ölçüsü, kalınlığı ve hasarı kontrol edilir. Çatlak ve eksik parçalar ayrılır ya da duvar diplerinde, süpürgeliğin örteceği yerlerde kullanılır.
4. Ortama alıştırma: parkeler döşenecekleri odada, normal oda sıcaklığı ve neminde birkaç gün, genellikle en az 48 saat bekletilir.
5. Döşeme planı ve kuru deneme: parke ustası desenin eksenini, odalar arasındaki geçişleri ve işe nereden başlayacağını belirler. Parçaların birbirine oturduğunu görmek için bir kısmını yapıştırıcısız dizer.
6. Yapıştırma: yapıştırıcı dişli malayla zemine sürülür, parkeler desene göre yerleştirilir, bastırılır ve lastik tokmakla oturtulur. Bu sırada düzlük ve desenin yönü sürekli kontrol edilir.
7. Kuruma: yapıştırıcı sertleşene kadar zemine dokunulmaz. Bu süre genellikle 12 ile 24 saat arasındadır, bazı yapıştırıcılarda daha uzun sürer. Kesin süreyi üretici belirtir.

Kuruduktan sonra zımpara, derz macunu ve yüzey işlemi (vernik ya da yağ) gelir. Bunları çoğu zaman aynı usta yapar, ancak fiyat listesinde genellikle ayrı kalemler olarak yer alırlar.

Neden herhangi bir ahşap tutkalı yetmez? Masif parke nem değiştikçe çalışır, yani biraz genleşip büzülür. Yapıştırıcının bu hareketlere dayanması gerekir. Bugün masif parkede en çok solvent ve su içermeyen silan bazlı (MS ya da SMP polimer) yapıştırıcılar ile poliüretan yapıştırıcılar kullanılır. Su bazlı (dispersiyon) yapıştırıcılardaki su ahşabı şişirebilir. Bu yüzden yalnızca üreticinin o ölçü ve ahşap türü için açıkça izin verdiği yerlerde kullanılırlar.

Zemin sağlam, düz, temiz ve kuru olmalıdır:

• Beton ya da çimento esaslı şap yapıştırmadan önce tozdan arındırılır ve kalan nemi ölçülür. Astar, kullanılan yapıştırıcı sistemine göre sürülür.
• Anhidrit (alçı esaslı) şap genellikle hafifçe zımparalanıp süpürülür, neme karşı hassastır.
• OSB ve alçı lifli levhalar sıkıca sabitlenmiş, esnemeyen ve ek yerleri düzeltilmiş olmalıdır.

Eski zemin belirgin şekilde bozuksa, tesviye şapı dökülür ya da alçı lifli levhalarla kuru bir zemin kurulur. Apartman dairelerinde zeminin katmanlarına dokunuyorsanız alt kata geçen adım sesini de düşünün. Uygun bir ses yalıtım altlığı hem sizin hem de komşularınızın konforunu artırır.

Restorasyonda işçilik, yeni parke döşemeye göre çok daha fazla değişir. İş şu durumlarda daha hızlı ilerler:

• parkeler kolay ayrılan bir yapıştırıcıyla döşenmişse,
• parçaların çoğu sağlam ve aynı ölçüdeyse,
• desen basitse, örneğin düz şeritler,
• oda dik açılıysa ve çok fazla girinti yoksa.

Altında kalın bir zift tabakası varsa, eksik parçaların aynı ahşaptan ve aynı profille tamamlanması gerekiyorsa ya da desen balıksırtı, çapraz veya çerçeveliyse iş daha uzun sürer. Nişli, kapı kasası çok olan girintili çıkıntılı odalar da çok sayıda hassas kesim demektir.

Eski zeminlerde yapıştırıcıya dikkat edin. Eski zift ve katran esaslı yapıştırıcılar sağlığa zararlı maddeler içerebilir, nadiren de eski zemin katmanlarında asbest bulunabilir. Şüpheniz varsa bir numuneyi test ettirin. Asbest sökümünü yalnızca bu işte uzmanlaşmış yetkili bir firma yapmalıdır.

• Özensiz söküm. Keskiyle kaldırırken lamba sık sık kırılır ve sağlam bir parke çöpe gider.
• İyi temizlenmemiş alt yüz. Zift kalıntıları tümsek yapar, parke esner ya da zamanla yerinden oynar.
• Ortama alıştırmanın atlanması. Bodrumda ya da garajda bekleyen parkeler yapıştırıldıktan sonra kurur ve aralarında derzler açılır.
• Yanlış ya da az yapıştırıcı. Boşluklar oluşur, üzerinde yürürken tıkırdar ya da gıcırdar.
• Duvar diplerinde genleşme payı bırakılmaması. Ahşap genleşecek yer bulamaz ve zemin kabarabilir.
• Kaymış desen ekseni. Balıksırtında başta yapılan küçük bir sapma büyür ve odanın ortasında artık sırayı sökmeden düzeltilemez.

Zımparadan önce ya da işi teslim alırken zeminin üzerinde yavaş ve dikkatli yürüyün. Şunlara bakmakta fayda var:

• parkeler üzerine basınca tıkırdamıyor, esnemiyor, gıcırdamıyor,
• desen yönünü koruyor ve ekseni kapıya ya da ana duvara uygun,
• odalar arasındaki geçişler düzgün ve kot farkı yok,
• duvar diplerinde süpürgeliğin örteceği genleşme payı bırakılmış,
• derzlerden yapıştırıcı taşmamış ve yüzey yapıştırıcıyla kirlenmemiş,
• tamamlanan parçalar orijinallerle aynı ölçü ve profilde,
• usta hangi yapıştırıcıyı kullandığını ve zımparaya ne zaman başlanabileceğini size söylemiş.