Park bordürü döşenmesi

Bordürler parke taşından önce döşenir, çünkü parkenin içine yerleşeceği çerçeveyi oluştururlar. Yöntem aslında basittir, ama sonucu her adımdaki dikkat belirler.

• Aplikasyon: kazık ve gergin bir iple bordürün güzergâhı ve en önemlisi üst kenarın yüksekliği işaretlenir. Bu aşamada parkenin son kotu ve suyun akacağı eğim de düşünülür. Su genellikle evden uzağa yönlendirilir.
• Kazı: bordürden biraz daha geniş bir kanal açılır. Derinlik, alt dolgu, beton yatak ve bordürün kendisi sığacak kadar olmalıdır. Sıradan park bordürlerinde bu, üst kenarın yaklaşık 25 ila 35 cm altına denk gelir. Araç girecek alanlarda daha derin kazılır.
• Alt zemin: kanalın tabanı sıkıştırılır, gerekirse sıkıştırılmış çakıl ya da kırma taş eklenir.
• Beton yatak: alt zeminin üzerine kuru kıvamlı beton serilir. Bu beton avuçta sıkınca topak olur ama akmaz. Kalınlığı genellikle 10 cm civarındadır.
• Yerleştirme: bordür betonun içine bastırılır ve lastik tokmakla ip hizasına kadar vurulur. Düzlük sürekli su terazisiyle kontrol edilir.
• Yan destek: bordürün bir ya da iki yanına, yüksekliğinin kabaca üçte biri ile yarısı arasına çıkan bir beton takoz yapılır. Bordürün zamanla yana yatmasını asıl bu takoz önler.

Kazıya başlamadan önce güzergâhta yeraltı hatları (su, doğalgaz, elektrik, telefon ve internet) olup olmadığını öğrenin. Bunun için ilgili su, gaz ve elektrik dağıtım şirketlerine danışabilirsiniz. Kazı sırasında bir gaz borusuna zarar verirseniz alanı hemen terk edin ve 187 doğalgaz acil hattını arayın. Elektrik kablosuna rastlarsanız dokunmayın, işi bir elektrikçiye bırakın.

En yaygın olanı beton park bordürüdür. Kalınlığı genellikle yaklaşık 5 ila 10 cm, yüksekliği 20 ila 25 cm civarındadır. Yürüme yollarına, teraslara ve ev çevresindeki alanlara uygundur. Araç park edilecek yerlerde daha kalın parçalar ve daha sağlam bir yatak seçilir. Yol bordürleri ise çok daha iridir ve yollar ile yoğun kullanılan otoparklar için yapılır.

Doğal taş bordürler, örneğin granit, çok dayanıklıdır ve şık görünür. Ancak daha ağırdır, ölçüleri daha az düzgündür ve hem döşemesi hem kesimi daha uzun sürer. Plastik bahçe bordürleri yalnızca çimi çakıldan ya da malçtan ayırmak için kullanılır. Üzerinde yürünen veya araç geçen parkeyi tutamazlar.

Peki yatak ne olmalı? Parke taşı söz konusuysa neredeyse her zaman beton. Sadece çakıla oturtmak, bahçedeki tamamen süs amaçlı kenarlarda olabilir, fakat bu durumda bordür zamanla kolayca kayar ya da devrilir.

En kolay iş, düz ve sağlam bir zeminde düz bir hattır. El arabasıyla rahatça ulaşılabiliyorsa ve beton ya da çakıl yakına dökülebiliyorsa iş hızlı ilerler. Şunlar ise işi uzatır ve maliyetini artırır:

• bordürlerin kesilmesini ya da kavisli parçalar kullanılmasını gerektiren çok sayıda kavis ve köşe,
• bordür yüksekliğinin yavaş yavaş değişmesi gereken eğimli arazi ve kot farkları,
• çakılla değiştirilmesi gereken kötü zemin (killi toprak ya da dolgu toprak),
• eski bordürlerin ve betonun sökülmesi,
• malzemenin evin içinden ya da bahçeden elle taşındığı zor erişim,
• beton yerine doğal taş bordür kullanılması.

Hava da önemlidir. Beton kabaca 5 °C altındaki sıcaklıklarda ve donmuş zemine dökülmemelidir. Yaz sıcağında ise beton çok çabuk kurur. Üzerini örtmek ya da arada bir nemlendirmek iyi olur.

Döşendiği gün düzgün görünen bir bordür, ilk kıştan sonra yana yatabilir. Sebep genellikle şu hatalardan biridir:

• sıkıştırılmamış alt zemin: bordür yavaş yavaş oturur ve hat dalgalanır,
• yan destek eksikliği: parkenin baskısıyla ve araç geçtikçe bordür dışa doğru yatar,
• fazla sulu beton: bordür betonun içinde "yüzer", yüksekliği tutturmak zorlaşır,
• parkeye göre yanlış yükseklik: ev önünde su birikintileri oluşur ya da su cepheye doğru akar,
• suyun hesaba katılmaması: ıslanan zemin taşıma gücünü kaybeder, kışın don onu oynatır,
• erken yükleme: taze betonun hemen yanında parkeyi kompaktörle sıkıştırmak.

Uygulamada sık görülen bir durum, çim tarafındaki beton takozdan tasarruf edilmesidir. Bu, işin en az göze çarpan ama en önemli kısımlarından biridir.

Araç girmeyen bir bahçe yolu ya da teras söz konusuysa bordürü kendiniz de döşeyebilirsiniz. Kürek, ip, kazık, su terazisi, lastik tokmak, el tokmağı ya da küçük bir kompaktör ve beton için betoniyer veya kova gerekir. Bordürler ağırdır, kaldırırken sırtınızı düz tutun ve mümkünse iki kişi çalışın. Avuç taşlama ile keserken gözlük, kulaklık ve toz maskesi takın. Islak kesim en az tozu çıkarır.

1. Güzergâhtaki yeraltı hatlarını önceden öğrenmek.
2. Hattın uçlarına kazık çakmak ve ipi eğimi de hesaba katarak bordürün üst kenarı hizasında germek.
3. Kanalı gereken derinlikte ve bordürden biraz geniş kazmak.
4. Kanal tabanını sıkıştırmak, gerekirse çakıl ekleyip onu da sıkıştırmak.
5. Kuru kıvamlı betonu hazır karışımın üreticisinin talimatına göre hazırlamak.
6. Beton yatağı iki üç bordür boyu kadar sermek.
7. Bordürü yerleştirmek ve tokmakla ip hizasına kadar vurmak.
8. Su terazisiyle düzlüğü ve önceki parçayla uyumu kontrol etmek.
9. Parçalar arasında küçük ve eşit bir derz bırakmak.
10. Yan beton desteği yapmak ve malayla düzeltmek.
11. Betonun sertleşmesini beklemek ve üretici izin verene kadar yüklememek.
12. Çim tarafındaki kanalı toprakla doldurmak ve parke döşemeye geçmek.

Teslim alırken bütün hattı yavaşça yürüyün ve bir de yandan, alçak bir açıdan bakın. Bozukluklar en iyi bu şekilde görünür. Şunları kontrol edin:

• hat düz mü, kavisler yumuşak mı, diş ya da sıçrama var mı,
• komşu parçaların üst kenarları basamak oluşturmadan birleşiyor mu,
• bordür yüksekliği planlanan parke ve arazi kotuna uyuyor mu,
• eğim suyu evden uzağa yönlendiriyor mu, hiçbir yerde su birikiyor mu,
• parçalar arasındaki derzler eşit mi,
• yan beton destek kesintisiz mi, bordür bastırınca kımıldıyor mu,
• kesimler temiz mi, köşeler büyük boşluk kalmadan birleşmiş mi,
• çevre temizlenmiş mi, parke ve bordürlerde beton artığı kalmış mı.