Saçak oluğu montajı

Oluk tek parça bir sac değildir. Bir sistemin parçasıdır ve her parça bir sonrakine tam oturmalıdır:

• oluk kancaları: oluğu taşır ve eğimini belirler,
• oluğun kendisi: boyuna birleştirme parçalarıyla birlikte,
• yan kapaklar: oluğun uçlarını kapatır,
• çıkış ağzı: suyun iniş borusuna geçtiği parça,
• çatı basit beşik çatı değilse iç ve dış köşe parçaları.

Saçak oluğu, kiremit kaplı müstakil evlerde ve saçaklı çatılarda yaygın bir çözümdür. Gözle görülür, kolay temizlenir ve bir sorun çıktığında su kenardan taşar, gizli oluklarda olduğu gibi çatının içine sızmaz. Saçağı olan eğimli bir çatıda bu yüzden mantıklı bir tercihtir.

Adımların sırası önemlidir. Çıkış ağzının yeri ya da oluk boyu parçalar birleştirildikten sonra düşünülürse, çoğu zaman birkaç metrelik sistemi sökmek gerekir.

1. Saçak boyunu ölçmek ve iniş borusunun yerini belirlemek. Kabaca bir iniş borusu yaklaşık 10 metre oluğa yeter.
2. İlk kancayı en yüksek noktaya, genellikle iniş borusuna uzak olan uca takmak.
3. Kot farkını hesaplamak: oluk boyunu metre olarak seçilen eğimle çarpmak. Eğim genellikle metre başına 2 ile 5 mm arasındadır. 8 metrelik bir oluk ve 3 mm eğimde fark 24 mm olur.
4. Çıkış ağzının yanındaki son kancayı bu değer kadar aşağıya takmak ve iki uç kanca arasına ip germek.
5. Ara kancaları tam ipe göre yerleştirmek. Uzun kancaları çekiçle değil, kanca bükme aletiyle bükmek ki yüzey kaplaması zarar görmesin.
6. Çıkış ağzı için deliği en alçak noktada, uçtan üreticinin belirttiği mesafede kesmek, kenarlarını düzeltip hafifçe aşağı kıvırmak.
7. Oluğu en yüksek noktadan çıkış ağzına doğru kancalara oturtmak: arka kenarı içeri sokmak, ön kenarı kancanın dilinin altına sabitlemek.
8. Parçaları lastik contalı sistem birleştiricileriyle bağlamak, yan kapakları takıp sızdırmaz hale getirmek.
9. İniş borusunu bağlamak ve su testi yapmak.

Kancalar en az iki vidayla, uzun kancalarda genellikle üç vidayla sabitlenir. Vidalar paslanmaz ya da galvanizli olmalıdır. Sıradan siyah ağaç vidaları dış ortamda kısa sürede paslanır.

Oluk çapı neye göre seçilir

Çap görünüşe göre değil, oluğun suyunu topladığı çatı alanına göre seçilir. Burada önemli olan, çatıya yukarıdan bakıldığında görünen izdüşüm alanıdır, eğimli yüzey alanı değil. Her üreticinin bunun için bir tablosu vardır. Büyük müstakil evlerde sıkça 150 mm çap kullanılır. Dik çatılarda su daha hızlı aktığı için bir boy büyük oluk seçmek mantıklıdır. Karadeniz gibi sağanak yağışın sık olduğu yerlerde bu konu daha da önem kazanır.

Galvaniz sac, alüminyum, bakır ya da PVC

• Galvaniz ve boyalı sac yaygındır, sağlamdır ve kar yüküne iyi dayanır.
• Alüminyum hafiftir ve paslanmaz, ancak usta işçilik ister.
• Bakır ve titanyum çinko daha çok özel mimariye sahip ya da tarihi binalarda tercih edilir.
• PVC sessiz ve hafiftir, özellikle garaj, sundurma ve küçük evler için uygundur. Isıyla belirgin şekilde genleşir, bu yüzden genleşme birleşimleri gerekir. Doğu Anadolu gibi karın uzun süre kaldığı bölgelerde, özellikle gölgede kalan kuzey cephelerde daha kolay hasar görür.

Yarım daire mi, köşeli profil mi

Yarım daire oluk kendini daha iyi temizler, köşelerde pislik birikmez. Köşeli oluk aynı genişlikte daha fazla su alır ve modern evlere yakışır, ancak daha düzenli temizlenmesi gerekir. Kısacası şekli eve göre, çapı çatı alanına göre seçin.

Kanca tipleri

Uzun mertek kancaları kiremit döşenmeden önce mertek ya da çıtalara sabitlenir ve en sağlam taşıma bu şekilde sağlanır. Kısa alın kancaları saçak tahtasına vidalanır, bu yüzden bitmiş çatıya da takılabilir, fakat taşıma gücü tahtanın durumuna bağlıdır. Kancaları her zaman oluk ile aynı üreticiden alın. Profilde birkaç milimetrelik fark bile oluğun kancaya tam oturmamasına yeter.

En kolay durum yeni çatıdır: kancalar kiremitten önce takılır, cephe henüz bitmemiştir ve usta zaten şantiyede kurulu olan iskeleden çalışır. İşi uzatan ve maliyeti artıran durumlar ise şunlardır:

• katlı bina ve iskele ya da platform ihtiyacı,
• mahyaları, çatı pencereleri ve farklı seviyeleri olan karmaşık çatı,
• eski oluğun ve kancaların sökülmesi,
• önce onarılması gereken çürük ya da eğri saçak tahtası,
• uzun kancaların artık kullanılamadığı, kiremidi bitmiş çatıya montaj,
• komşu arsa ya da kaldırım üstü gibi kısıtlı erişim.

Oluk montajı yüksekte yapılan bir iştir. Bu yüzden uygun ekipmanı ve emniyet donanımı olan bir çatı ve oluk ustasına bırakın. Apartmanda oturuyorsanız oluk değişimi tek bir dairenin değil, apartman yönetiminin ve kat maliklerinin ortak kararıyla yapılır.

Oluk sorunlarının çoğu malzemeden değil, montaj ayrıntılarından kaynaklanır. Pratikte en sık şu hatalar görülür:

• Eğimsiz ya da ters eğimli oluk. Su içinde bekler, pislik birikir ve kışın donar.
• Kancalar arası mesafenin fazla olması. Islak karın altında oluk sarkar. Kancalar genellikle yaklaşık 50 ile 80 cm arayla takılır, PVC oluklarda ve karlı bölgelerde aralık daha kısa olmalıdır. Kesin değeri üretici belirler.
• Oluğun fazla yükseğe takılması. Sağanakta su ön kenardan atlar ve cepheden aşağı akar. Oluğun üst kenarı, kiremit yüzeyinin uzantısından biraz aşağıda olmalıdır.
• Yalnızca silikonla yapılan birleşimler. Mastik, sistemin lastik contalarına sadece yardımcıdır. Tek başına birkaç mevsim sonra sızdırmaya başlar.
• PVC olukta genleşme payı bırakılmaması. Yazın profil kabarır ve birleşimler açılır. Birleştirici parçalarda genellikle bir çizgi bulunur, montaj sıcaklığına göre boşluk bu çizgiye göre ayarlanır.
• Dondurucu soğukta montaj. Yaklaşık 5 °C altında PVC kırılganlaşır ve mastikler iyi yapışmaz.
• Farklı üreticilerin parçalarını karıştırmak. Sızıntıların sık rastlanan bir nedenidir.

İşi teslim almadan önce oluğun en uzak ucuna hortumla en az birkaç dakika su verin ve oluğa biraz uzaktan bakın. Şunları kontrol edin:

• su çıkış ağzına doğru rahatça akıyor ve olukta su birikintisi kalmıyor,
• birleşimlerden, yan kapaklardan ve çıkış ağzından damlama yok,
• tam debide su ön kenardan taşmıyor,
• oluk uzaktan bakıldığında düz, sarkma ve dalgalanma yok,
• kancalar düzenli aralıklarla, uçlarda ve çıkış ağzının iki yanında da var,
• kancalar kiremidi kaldırmıyor ve çatının havalandırma boşluğunu kapatmıyor,
• vidalar paslanmaz ya da galvanizli,
• çevre temizlenmiş, kiremit ve cephe zarar görmemiş.

Mümkünse kancaların fotoğrafını kiremit kapatılmadan önce çekin. Şikâyet durumunda ya da çatıda ileride yapılacak işlerde bu fotoğraflar işinize yarar.