Elektrische installatie appartement (3 kamers): aanleg en afwerking

Het werk bestaat uit twee fasen. Daartussen werken meestal de plafonneerder en de schilder.

Aanleg van het leidingwerk is het skelet van de installatie. De elektricien tekent de routes af, slijpt sleuven, legt buizen met draad, plaatst inbouwdozen voor stopcontacten en schakelaars en bereidt aansluitpunten voor lampen en toestellen voor. Het gaat om de gewone elektriciteit voor stopcontacten, verlichting en aparte kringen voor bijvoorbeeld kookplaat en wasmachine. Als je dat afspreekt, legt hij ook zwakstroom aan: netwerkkabels voor internet en tv, de deurbel of een alarm.

Afwerking is het zichtbare deel. Stopcontacten, schakelaars en afdekramen worden geplaatst, lampen en toestellen aangesloten, en de zekeringkast krijgt automatische zekeringen, verliesstroomschakelaars en vaak ook overspanningsbeveiliging. Elke kring krijgt een duidelijke omschrijving.

Tot slot meet en test de elektricien de installatie volgens het AREI, het Algemeen Reglement op de Elektrische Installaties. Hij controleert onder meer de isolatieweerstand, de aarding en de werking van de verliesstroomschakelaars. Daarna wordt de installatie gekeurd door een erkend keuringsorganisme, dat de resultaten vastlegt in een keuringsverslag. Bewaar dit verslag altijd goed. Bij schade of bij verkoop van de woning kan ernaar gevraagd worden.

1. Indeling bepalen: waar komen stopcontacten, schakelaars, lampen, de keuken, de tv-hoek en de bedden. Teken dit samen met de elektricien op een plattegrond.
2. Oude bedrading verwijderen en de nieuwe routes aftekenen.
3. Sleuven slijpen. Die lopen recht horizontaal of verticaal, niet schuin over de muur, zodat later niemand per ongeluk in een leiding boort.
4. Buizen en dozen plaatsen, draad invoeren en de sleuven dichtzetten met gips of mortel.
5. Pleisterwerk en schilderwerk (door andere vakmensen).
6. Afwerking: stopcontacten, schakelaars, lichtpunten en de zekeringkast aansluiten.
7. Alle kringen testen, meten, de installatie laten keuren en de documentatie overdragen.

In België gaan de draden bij inbouw meestal door buizen, zodat je later draden kunt vervangen of bijtrekken. Welke draaddoorsnede per kring nodig is, bepaalt de elektricien op basis van vermogen en lengte. Voor een inductiekookplaat komt meestal een aparte kring. Netwerkkabels lopen in eigen buizen, los van de gewone elektriciteit, zodat het signaal niet gestoord wordt.

De techniek is dezelfde als in een kleiner of groter appartement, maar een woning met drie kamers heeft een paar typische aandachtspunten:

• Twee slaapkamers betekenen extra kringen en meer stopcontacten bij bedden en bureaus
• Vaak wordt een slaapkamer deels werkplek, dus plan daar een netwerkaansluiting en voldoende stopcontacten
• Een voorbereiding voor airco in woonkamer of slaapkamer bespaart later breekwerk
• Keuken en badkamer vragen evenveel als in een groot huis, met aparte kringen voor oven, kookplaat, vaatwasser en wasmachine
• Een zekeringkast met reserveplaatsen houdt ruimte voor een droogkast, laadpunt of zonnepanelen

Hoeveel werk het is, hangt van een aantal zaken af:

• Soort muren: in betonnen muren slijpen gaat trager dan in snelbouwsteen, kalkzandsteen of gipsblokken. In dragend beton mag niet zomaar diep geslepen worden, de elektricien kiest dan andere routes
• Renovatie of nieuwbouw: bij renovatie moet eerst de oude bedrading eruit en moeten muren hersteld worden
• Aantal punten en kringen: elk extra stopcontact, lichtpunt of aparte kring kost werk en materiaal
• Afwerkingsniveau: designschakelaars, dimmers, stopcontacten met USB of slimme modules maken de afwerking bewerkelijker
• Voorbereiding: een leeg appartement en een vastgelegd meubelplan besparen veel tijd
• Wijzigingen achteraf: een stopcontact verplaatsen na het plafonneren betekent opnieuw kappen en herstellen

• Te weinig stopcontacten, vooral in de keuken, bij de tv, naast het bed en bij het bureau. Verlengsnoeren vergroten dan de kans op overbelasting
• Stopcontacten achter een kast of keukenblok, omdat het meubelplan niet is meegenomen
• Eén kring voor de hele keuken, waardoor de stroom uitvalt tijdens gewoon koken
• Een te kleine zekeringkast zonder vrije plaatsen voor latere uitbreiding
• Kringen die niet achter een verliesstroomschakelaar zitten, terwijl die je beschermt tegen een elektrische schok
• Geen eendraadschema, geen situatieschema en geen keuringsverslag

In de praktijk blijkt het slim om lege buizen in plafonds en muren mee te leggen voor dingen die je nu nog niet plant. Achteraf in afgewerkte muren kappen is veel lastiger.

Laat de installatie aanleggen door een erkend elektricien. Dit is geen klus om zelf te doen: een fout in de aansluiting kan leiden tot een elektrische schok of brand, en de verzekeraar keert dan mogelijk niet uit.

De meter en de hoofdaansluiting zijn van de netbeheerder, in Vlaanderen Fluvius en in Brussel Sibelga. Wil je een zwaardere aansluiting, bijvoorbeeld voor een kookplaat op meer fasen, dan regel je dat via de netbeheerder. In een appartementsgebouw horen stijgleidingen bij de gemeenschappelijke delen. Laat de syndicus of de vereniging van mede-eigenaars (VME) vooraf weten wanneer er gewerkt wordt, ook vanwege het lawaai van het slijpen in beton.

De installatie wordt ontworpen en aangelegd volgens het AREI, het reglement voor elektrische installaties in België. Het keuringsverslag laat zien dat de installatie daaraan voldoet.

Loop bij de oplevering het hele appartement door en controleer:

• Stopcontacten en schakelaars zitten op gelijke hoogte, recht, stevig en vlak tegen de muur
• Elk stopcontact geeft stroom en elke lamp gaat aan met de juiste schakelaar
• In de badkamer zijn de onderdelen geschikt voor de zone waarin ze zitten
• De verliesstroomschakelaars schakelen uit als je op de testknop drukt
• Elke kring heeft een duidelijke omschrijving, bijvoorbeeld "stopcontacten keuken"
• De zekeringkast heeft vrije plaatsen voor uitbreiding
• Je hebt een eendraadschema, een situatieschema en een keuringsverslag gekregen
• Je hebt foto's van de muren met leidingen, gemaakt voordat er geplafonneerd werd