Wandtegels verwijderen

Een goed uitgevoerde afbraakklus volgt een vaste volgorde. Sla je een stap over, dan merk je dat later aan de staat van de muur of aan veel extra opruimwerk.

1. Ruimte voorbereiden: bad, lavabo, vloer en raam- en deurkaders worden afgedekt, deuren naar andere ruimtes worden met folie afgeplakt. Spiegels, kastjes, kranen en afdekplaatjes van stopcontacten gaan eraf.
2. Water en stroom uitzetten: de waterkraan gaat dicht en de zekering van de ruimte gaat uit in de zekeringkast. Daarna wordt nagegaan waar kabels en leidingen lopen.
3. Tegels verwijderen: er wordt vanaf een rand of hoek gewerkt, steeds een klein stuk tegelijk, met hamer en beitel of met een lichte breekhamer met platte beitel.
4. Muur nabewerken: resten tegellijm of mortel gaan eraf, afhankelijk van wat er daarna op de muur komt.
5. Puin afvoeren: het puin gaat in stevige zakken en wordt afgevoerd als bouw- en sloopafval.

Waarom begin je bij de rand? De eerste tegel is altijd de lastigste. Daarna hebben de volgende tegels een vrije kant en schuif je de beitel er makkelijk onder. Zo krijgt de muur minder klappen te verduren.

Voor een klein stuk, zoals de tegelstrook achter het werkblad, volstaan vaak een hamer en een brede beitel. Handwerk gaat langzamer, maar je houdt meer controle en de muur blijft beter heel.

Voor een complete badkamer gebruikt men meestal een lichte breekhamer met een platte of brede spatelbeitel. Een zware breekhamer hoort niet in een woning thuis. Die beschadigt makkelijk het pleisterwerk, de steen en de leidingen, en in een appartement zorgt hij voor onnodig veel geluidsoverlast bij de buren.

Moet een deel van het tegelwerk blijven zitten? Dan wordt de grens eerst ingezaagd met een haakse slijper met diamantschijf. De tegel breekt dan precies waar het moet en niet twee rijen verderop.

Twee even grote muren kunnen het ene keer een uurtje werk zijn en de andere keer een hele voormiddag. Het hangt vooral af van waarop de tegels vastzitten en wat erachter zit.

• Tegels in een dunne laag tegellijm komen vrij makkelijk los, maar de lijm blijft op de muur achter en moet worden afgeschuurd of afgekapt.
• Tegels in mortel, gebruikelijk in oudere woningen, zitten in een dikke laag vast. Vaak gaat de mortel mee tot op het metselwerk en moet de muur daarna opnieuw vlak gemaakt worden.
• Tegels op gipskartonplaat vragen om voorzichtigheid. Het karton van de plaat scheurt snel en soms is een nieuwe plaat eenvoudiger dan herstellen.
• Meerdere lagen, als er ooit nieuwe tegels over oude zijn gezet, betekent meer werk en meer puin.
• Een douchehoek heeft vaak een waterdichte laag onder de tegels. Die raakt bij het afbreken beschadigd, dus onder de nieuwe tegels komt een nieuwe afdichting.
• Bereikbaarheid en afvoer: een hoge verdieping zonder lift, een smalle gang of veel sanitair in de ruimte maken de klus langer.

In badkamer- en keukenmuren lopen waterleidingen, afvoeren en elektriciteitskabels. Kabels lopen meestal recht omhoog of horizontaal vanaf stopcontacten en schakelaars, maar in oudere woningen klopt dat lang niet altijd. Een leidingzoeker helpt, net als rustig werken rond installaties. Raakt er een kabel beschadigd, laat de herstelling dan over aan een erkend elektricien en ga niet zelf aan de slag.

Bij het afkappen komt fijn stof met kwarts vrij, dat schadelijk is voor je longen. Draag een stofmasker van minimaal klasse FFP2, een veiligheidsbril, stevige handschoenen en lange mouwen, want de scherven zijn zo scherp als glas. Vermoed je dat er achter de tegels oude asbestcementplaten zitten, stop dan direct en laat het materiaal onderzoeken. Asbest mag alleen door een gespecialiseerd, erkend asbestverwijderingsbedrijf worden verwijderd.

Woon je in een appartement, kijk dan in het reglement van interne orde van de vereniging van mede-eigenaars (VME). Daarin staat vaak op welke uren lawaaierig werk mag. Laat de buren en de syndicus ook vooraf weten wanneer je gaat afbreken.

Heb je een klein oppervlak, een gemetselde muur en wat geduld, dan kun je dit prima zelf doen. Bij gipskarton, veel leidingen of een hele badkamer met tegels in mortel is het vaak verstandiger een vakman in te schakelen.

1. Water afsluiten en de zekering van de ruimte uitschakelen.
2. Sanitair, kastjes en afdekplaatjes van stopcontacten en schakelaars demonteren.
3. Bad, vloer en deuren afdekken met folie, het raam openzetten.
4. Stofmasker, veiligheidsbril en handschoenen aantrekken.
5. Met een leidingzoeker het verloop van kabels en leidingen op de tegels aftekenen.
6. Als een deel moet blijven, de grens inzagen met een haakse slijper.
7. De eerste tegel in een hoek of bij een rand kapotslaan en de scherven weghalen.
8. De beitel onder een vlakke hoek onder de volgende tegels schuiven en ze één voor één loswrikken.
9. Rond leidingen en installaties alleen met de hand en voorzichtig werken.
10. Resten lijm afkappen of afschuren en het puin tussendoor in zakken afvoeren.
11. De muur stofzuigen en controleren of er ergens hol klinkend pleisterwerk zit.

• Te zwaar gereedschap slaat pleisterwerk en metselwerk kapot, waardoor een simpele afbraakklus ineens een herstelling van de hele muur wordt.
• Blind afkappen bij leidingen eindigt met een lekke waterleiding of een doorgekapte kabel.
• Lijmresten op de muur zorgen ervoor dat de nieuwe tegels niet vlak liggen en minder goed hechten.
• Puin onderschatten: tegels zijn zwaar, je hebt vaak meer zakken nodig dan je denkt, en bij het gewone huisvuil mag het niet.
• Geen rekening houden met verrassingen: onder oude tegels zit vaak hol of vochtig pleisterwerk dat ook aangepakt moet worden.

Kleine hoeveelheden bouw- en sloopafval kun je meestal kwijt in het recyclagepark, volgens de regels van je gemeente of intercommunale. Voor grotere hoeveelheden is een afvalcontainer of big bag handiger.

• De tegels zijn over het hele afgesproken oppervlak verwijderd en de grens met het overgebleven tegelwerk is recht
• Er zitten geen lijmresten op de muur die het nieuwe tegelwerk in de weg zitten
• Het pleisterwerk klinkt bij aftikken niet hol, eventuele holle plekken zijn gemarkeerd of verwijderd
• Water- en elektriciteitsleidingen zijn onbeschadigd en na het openzetten van het water lekt er niets
• Sanitair, bad en vloer zijn vrij van krassen en barsten
• Het puin is afgevoerd en de ruimte is geveegd en gestofzuigd
• Er is afgesproken wie de ondergrond klaarmaakt voor het nieuwe tegelwerk