Afbraak gewapende betonplaat tot 12 cm

Beton kan goed tegen druk, staal kan goed tegen trek. Samen vormen ze een sterk geheel dat zelfs bij elkaar blijft als het beton al gebroken is. Daarom krijg je gewapend beton niet alleen met een breekhamer weg. Het beton valt in brokken uiteen, maar de staven van de wapening blijven als een net liggen en moeten stuk voor stuk worden doorgeslepen. Je houdt dus twee soorten afval over: betonpuin en staal.

Een plaat tot 12 cm geldt als dun. In de praktijk lukt het meestal met een elektrische breekhamer, zonder zware machines. Toch blijft het zwaar, lawaaierig en stoffig werk, en je moet vooraf precies weten welke rol de plaat in het gebouw speelt.

De belangrijkste vraag is: is de plaat dragend? Een garagevloer die rechtstreeks op de grond ligt, draagt meestal niets. Een verdiepingsvloer, een balkon of een vloer waarop muren staan, hoort wel bij de draagconstructie. Let op: in veel Belgische woningen, zeker in oudere rijwoningen, ligt de gelijkvloerse vloer boven een kelder of kruipruimte en is die vloer dus ook dragend. In die gevallen bepaalt een stabiliteitsingenieur of en hoe de vloer tijdelijk moet worden ondersteund met stutten, en in welke volgorde afgebroken mag worden.

• Appartementen: overleg vooraf met de syndicus en de vereniging van mede-eigenaars (VME). Vloeren en balkons zijn vaak gemeenschappelijk eigendom en de buren merken het werk meteen.
• Leidingen: zoek uit wat er in of onder de plaat loopt, bijvoorbeeld vloerverwarming, waterleiding, riolering of kabels. Stroom, water en gas moeten in de werkzone afgesloten zijn. Werk aan de elektrische installatie laat je over aan een erkend elektricien, werk aan de gasleiding aan een installateur.
• Oude lagen: op oude vloeren liggen soms tegels, vinyl of lijm met asbest. Twijfel je, laat dan eerst een staal onderzoeken. Asbest verwijderen is werk voor een erkende asbestverwijderaar.

Raak je tijdens de afbraak toch een gasleiding, stop dan meteen. Gebruik geen elektrische toestellen, schakelaars of open vuur, zet ramen en deuren open, ga naar buiten en bel 112 of de netbeheerder: Fluvius in Vlaanderen, Sibelga in Brussel, ORES of RESA in Wallonië.

1. Het af te breken vlak aftekenen en de dikte van de plaat controleren met een proefgat of boorkern.
2. Bij een dragende plaat de stutten plaatsen volgens de aanwijzingen van de stabiliteitsingenieur.
3. De werkzone afschermen met folie en ramen, deuren en ventilatieroosters afplakken.
4. De rand van het af te breken deel inzagen met een diamantschijf, zodat het breken niet doorloopt in het deel dat blijft.
5. Het beton met de breekhamer in kleine vakken wegkappen, vanaf een vrije rand naar binnen toe.
6. De vrijgekomen wapeningsstaven doorslijpen met een haakse slijper of doorknippen met een hydraulische schaar.
7. Het afval tussendoor afvoeren en scheiden: beton apart, staal apart.
8. De randen netjes bijwerken en de ondergrond klaarmaken voor de volgende laag.

Blijft een deel van de plaat liggen, bijvoorbeeld bij een uitsparing voor een trap of rioolbuis, zaag de rand dan altijd eerst in. Zonder zaagsnede lopen scheuren gemakkelijk door in de rest van de plaat.

Bij een plaat tot 12 cm wordt meestal een elektrische breekhamer gebruikt. Die past in woningen, kelders en op kleinere oppervlakken, waar geen machine bij kan en waar je nauwkeurig en met weinig trillingen wilt werken.

Machinaal afbreken met een hamer op een minigraafmachine is zinvol bij grotere oppervlakken buiten, zoals een terras of de vloer van een grote garage. Het gaat sneller, maar de machine moet erbij kunnen en de trillingen zijn flink sterker.

Diamantzagen is handig waar je een strakke rand wilt of waar weinig mag trillen, bijvoorbeeld bij een uitsparing in een verdiepingsvloer. Je kunt ook de hele plaat in blokken zagen en die in zijn geheel afvoeren. Zagen met water houdt bovendien het stof grotendeels tegen.

Hoeveel werk het is, en dus hoe lang het duurt en wat het kost, hangt vooral af van:

• Hoeveelheid wapening: een dicht net of dikke staven vertragen het werk meer dan het beton zelf.
• Kwaliteit van het beton: oud, verweerd beton breekt makkelijker, hard beton vraagt meer tijd en gereedschap.
• Bereikbaarheid: afbreken in een kelder, op een verdieping of in een krappe ruimte betekent handwerk en puin met de hand naar buiten dragen.
• Verdiepingsvloer: stutten, voorzichtig van bovenaf werken en de ruimte eronder beschermen maken de klus langer.
• Afvoer: laden, afvoeren en afgeven van het puin is een groot deel van het werk. Betonpuin gaat naar een puinbreker of het recyclagepark, staal kun je kwijt bij een schroothandelaar.
• Omgeving: een bewoonde woning, buren aan de andere kant van de muur en beperkte tijden voor lawaai zorgen voor een trager tempo.

• Afbreken zonder te weten of de plaat dragend is. Bij een verdiepingsvloer of balkon kan een deel van de constructie bezwijken.
• De wapening onderschatten. Zonder gereedschap om staal door te slijpen loopt het werk vast en scheuren de staven het omliggende beton mee.
• Geen zaagsnede langs de rand. Scheuren lopen door in het deel van de plaat dat moest blijven.
• Te veel trillingen naast andere constructies. Daardoor kunnen pleisterwerk en tegelwerk bij de buren scheuren of leidingen beschadigd raken.
• Stof zonder bescherming. Betonstof bevat kwarts, en dat is schadelijk voor je longen. Draag een FFP3-masker, een veiligheidsbril, gehoorbescherming en handschoenen.
• Gemengd afval. Beton vermengd met plastic, hout en staal is lastiger af te voeren voor recyclage.

• De plaat is verwijderd over het afgesproken oppervlak en de randen zijn recht en vast
• In het deel dat blijft, zitten geen nieuwe scheuren
• De wapening aan de randen is doorgeslepen of blijft staan zoals de stabiliteitsingenieur heeft aangegeven
• Muren, pleisterwerk en leidingen in de omgeving zijn niet beschadigd
• Bij een dragende plaat staan de stutten nog, tot de stabiliteitsingenieur zegt dat ze weg mogen
• Het afval is afgevoerd en je hebt een bewijs van afgifte
• De ruimte is vrij van puin en stof en klaar voor het volgende werk