Asbest en asbestcement verwijderen

Het verwijderen van asbestcement is specialistisch werk. Bij een gangbaar dak met golfplaten of een gevel met asbestleien omvat het doorgaans:

• het afbakenen en signaleren van de werkzone en het weren van onbevoegden,
• het nat houden van het oppervlak of het aanbrengen van een fixeermiddel dat de vezels bindt,
• het voorzichtig losmaken van de platen zonder breuk, bijvoorbeeld door schroeven los te draaien of nagels door te knippen,
• het laten zakken van de platen zonder te gooien, meestal met een lift of over een glijgoot,
• het verpakken van de platen in stevige folie of bigbags en het labelen als asbesthoudend afval,
• het reinigen van de werkzone, ook gordingen, goten en omgeving,
• bij werken binnen een luchtmeting na afloop voordat de ruimte opnieuw wordt gebruikt.

De afvoer en verwerking op een vergunde stortplaats is een aparte post. In de NUMIQ-prijslijst wordt die per gewicht berekend, per ton. Een nieuwe dakbedekking, nieuwe panlatten of zinkwerk vallen er niet onder. Die worden apart geraamd.

Meestal bij een dakrenovatie, als de eigenaar de golfplaten wil vervangen door sandwichpanelen, staal of pannen. Verder bij verbouwing of sloop van een ouder gebouw en bij renovatie van badkamers en technische installaties, waar asbesthoudende buizen kunnen zitten. Verwijderen is ook nodig als het dak zwaar beschadigd is, bijvoorbeeld na hagel, storm of brand. Gebroken platen moeten dan zo snel mogelijk worden afgedekt zodat vezels zich niet verspreiden.

In Vlaanderen is het beleid erop gericht om tegen 2040 tot een asbestveilig gebouwenpark te komen, met eerdere termijnen voor bepaalde risicovolle toepassingen zoals verweerde daken en gevels. Bovendien is bij de verkoop van een gebouw van vóór 2001 in Vlaanderen een asbestinventarisattest verplicht. Wie verbouwt of sloopt, moet in elk geval vooraf nagaan of er asbest aanwezig is. In Wallonië en Brussel gelden deels andere regels.

Het golfplatendak van het tuinhuis is het bekendst, maar zeker niet de enige plek. Bij renovatie van woningen van vóór 2001 kan asbest opduiken op plekken waar niemand het verwacht:

• golfplaten en leien op tuinhuizen, garages, stallen en bergingen,
• gevelbekleding van asbestcementleien of vlakke platen,
• dakgoten, regenpijpen en afvoerbuizen van grijs asbestcement,
• schouwbuizen en dakdoorvoeren en platen rond kachels en ketels,
• vensterbanken en plaatmateriaal in kelders en zolders,
• vinyltegels en vloerlijmen, waarin asbest als vulmiddel zat,
• isolatie van leidingen en ketels in oudere stookplaatsen.

Asbestcement is met het blote oog moeilijk te onderscheiden van asbestvrij vezelcement. Het bouwjaar geeft een indicatie, maar zekerheid krijgt u alleen via een labo-analyse van een staal. Laat een deskundige het staal nemen en breek zelf geen stukjes af.

Het werk verloopt vlot bij een laag, eenvoudig dak met hele, geschroefde platen en een oprit waar een vrachtwagen met paletten kan komen. Het werk duurt langer en kost meer bij:

• verweerde of gebroken platen die stuk voor stuk moeten worden opgeraapt,
• genagelde leien die niet heel loskomen,
• een steil of hoog dak waarvoor stellingen en een lift nodig zijn,
• werken binnen, waar een afgesloten zone met onderdruk nodig is,
• een slecht bereikbaar perceel, bijvoorbeeld in een rijwoning zonder achteringang,
• platen die onder andere lagen zitten, zoals isolatie of bekleding.

De regels voor asbest komen uit de welzijnsregels voor werknemers, de regionale milieu- en afvalregels en, in Vlaanderen, het asbestafbouwbeleid. Details veranderen geregeld, dus controleer vooraf de actuele situatie bij uw gewest en uw afvalintercommunale.

Erkende asbestverwijderaar

Werken die niet onder de eenvoudige handelingen vallen, zoals het verwijderen van niet-hechtgebonden asbest of het werken binnen in een hermetische zone, mogen alleen door een erkende asbestverwijderaar worden uitgevoerd. Voor hechtgebonden asbestcement dat heel kan worden weggenomen, mogen aannemers met de juiste opleiding werken volgens de methode van de eenvoudige handelingen. Vraag voor u tekent welke methode het bedrijf toepast en welke opleiding of erkenning de werknemers hebben.

Melding en werkplan

Een bedrijf dat asbestwerken uitvoert, maakt een werkplan op en meldt de werken vooraf aan de bevoegde inspectiedienst, met de termijn die voor dat type werk geldt. Reken daarom vanaf de offerte op enkele weken voorbereiding. Ga ook na bij uw gemeente of er voor de vervanging van het dak of de sloop van een bijgebouw een vergunning of melding nodig is.

Zelf verwijderen als particulier

In Vlaanderen mag een particulier hechtgebonden asbestcement in goede staat zelf verwijderen, op voorwaarde dat het heel kan worden weggenomen, bijvoorbeeld door het los te schroeven met een traag draaiende schroevendraaier, en dat de platen veilig naar beneden kunnen. Verweerde, beschadigde of niet-hechtgebonden materialen laat u altijd over aan een erkende asbestverwijderaar. Het afval moet dubbel verpakt naar het recyclagepark, in de verpakkingen die het park aanvaardt, zoals buisfolie of minibags. Veel intercommunales hanteren een jaarlijks maximum per gezin en sommige halen asbestcement ook aan huis op. Controleer de actuele voorwaarden en eventuele premies op de website van uw intercommunale of op het officiële portaal van uw gewest.

Plaatsbezoek en werkplan

De aannemer beoordeelt het type materiaal, de oppervlakte, de staat van de platen, de bereikbaarheid en de manier om de platen te laten zakken. Hij stelt een werkplan op en doet de melding. Bij twijfel of het materiaal asbest bevat, wordt een staal geanalyseerd.

Voorbereiding van de werkzone

De werkzone wordt afgebakend en gesignaleerd. Ramen en ventilatieopeningen van het huis worden gesloten en afgeplakt, de grond rond het gebouw wordt afgedekt met folie. De werknemers dragen wegwerpoveralls en adembescherming met een P3-filter. Bij werken binnen wordt een afgesloten zone met onderdruk ingericht.

Nat houden en fixeren

De platen worden bevochtigd met water of ingespoten met een fixeermiddel. Zonder deze stap komt bij het hanteren veel meer stof vrij.

Demontage van de platen

De platen worden één voor één losgemaakt, zonder breuk en nooit met een slijpschijf. Schroeven worden losgedraaid, nagels doorgeknipt. Hele platen gaan met een lift of glijgoot naar beneden en worden nooit gegooid. Breukstukken worden met de hand verzameld en apart verpakt.

Verpakken en labelen

De platen worden op paletten gestapeld en dubbel in stevige folie verpakt of in bigbags gedaan. De verpakking krijgt een asbestlabel. Volgens de Europese afvallijst valt asbesthoudend bouwmateriaal onder gevaarlijk afval met code 17 06 05.

Reinigen en afvoer

Na de demontage worden gordingen, goten en omgeving gereinigd en binnenruimtes gezogen met een stofzuiger met absoluutfilter. Bij werken binnen volgt een luchtmeting. Het afval gaat via een erkende inzamelaar naar een vergunde stortplaats. Vraag een bewijs van afvoer.

• Platen breken en van het dak gooien. Klussers slaan golfplaten soms kapot en gooien ze in een container. Dat geeft de meeste vezels.
• Zagen, boren of slijpen. Elektrisch gereedschap maakt fijn stof dat zich ver verspreidt.
• Het dak reinigen met een hogedrukreiniger. Water onder hoge druk spoelt vezels van het oppervlak in de tuin en naar de buren.
• Asbest bij het gewone bouwpuin. Een recyclagepark of stortplaats weigert dat, en de ontdoener riskeert een boete.
• Verkeerde verpakking. Recyclageparken aanvaarden enkel de voorgeschreven verpakkingen. Losse of slecht verpakte platen worden geweigerd.
• Verweerde platen zelf weghalen. De uitzondering voor particulieren geldt alleen voor materiaal in goede staat.
• Kleinere onderdelen vergeten. Regenpijpen, schouwbuizen, vensterbanken of gevelplaten worden over het hoofd gezien en blijven achter.
• Besmette kleding in huis. Vezels gaan mee op kleding en schoenen. Daarom worden wegwerpoveralls gebruikt.

Een afgeronde asbestverwijdering ziet u niet zoals bezetwerk of tegelwerk. U controleert vooral de documenten en de werkwijze. Let bij de oplevering op:

• het bedrijf heeft de juiste opleiding of erkenning voor het type werk,
• er is een werkplan en de werken zijn vooraf gemeld,
• de werknemers droegen wegwerpoveralls en adembescherming met P3-filter,
• de platen werden nat gehouden of gefixeerd en heel verwijderd,
• het afval was verpakt, gelabeld en lag niet los op het perceel,
• er liggen geen stukjes plaat op gordingen, in goten of in de tuin,
• bij werken binnen is er een verslag van de luchtmeting,
• u hebt een bewijs van afvoer met het gewicht van het afval.

Bewaar de documenten. Ze zijn nuttig bij de verkoop van de woning, voor een volgend asbestattest en bij twijfel over waar het afval terechtkwam.

Het verwijderen zelf doet een aannemer, tenzij u als particulier zelf hechtgebonden materiaal in goede staat wegneemt. Als eigenaar kunt u de voorbereiding wel sterk beïnvloeden:

1. Nagaan waar in en om het huis asbestverdacht materiaal zit, bijvoorbeeld aan de hand van een bestaand asbestattest.
2. De oppervlakte van dak, gevel en andere onderdelen opmeten of schatten.
3. Laten beoordelen of het materiaal hechtgebonden en in goede staat is.
4. Offertes opvragen en nagaan welke methode en erkenning het bedrijf heeft.
5. Bij de gemeente nagaan of voor de werken een vergunning of melding nodig is.
6. Bij de intercommunale de voorwaarden voor afvoer, ophaling en premies controleren.
7. De nieuwe dakbedekking en dakwerker zo plannen dat het dak niet lang open ligt.
8. De buren op de hoogte brengen van de datum.
9. De omgeving vrijmaken en plaats voorzien voor paletten met afval en een vrachtwagen.
10. Na afloop het bewijs van afvoer in ontvangst nemen en het perceel nakijken.

De arbeidsprijs in de NUMIQ-prijslijst voor het demonteren en verwijderen van asbest of asbestcementplaten is ongeveer € 36,80 per m². Klein verbruiksmateriaal is inbegrepen, het hoofdmateriaal zoals folie, fixeermiddel en beschermingsmiddelen niet. Dat wordt apart aangerekend. Prijzen verschillen per regio en stad, rond Brussel en Antwerpen liggen ze meestal hoger dan in landelijke gemeenten.

Afvoer en verwerking van asbesthoudend afval is in de NUMIQ-prijslijst een aparte post van ongeveer € 451 per ton. Het gewicht wordt bij aanlevering gewogen.

De totaalprijs hangt vooral af van:

• de oppervlakte en het soort materiaal, zoals golfplaten, leien, gevelplaten of buizen,
• de helling en hoogte van het dak en de noodzaak van stellingen en een lift,
• de staat van de platen, verweerde of gebroken platen vragen meer tijd,
• werken buiten of binnen, met een afgesloten zone, onderdruk en luchtmeting,
• de afstand tot de stortplaats of het verwerkingscentrum.

Na het verwijderen van de golfplaten volgt een nieuw dak. Dat kunt u bijvoorbeeld ramen via dakpannen leggen of een felsdak met staande naad. Meer posten vindt u bij sloopwerk.