Τοποθέτηση φωτιστικού τοίχου

Σε κάποιον που δεν είναι του επαγγέλματος μπορεί να μοιάζει με δυο βίδες και δυο καλώδια. Ο ηλεκτρολόγος όμως ελέγχει σε κάθε βήμα ότι όλα είναι ασφαλή. Στις παλιές εγκαταστάσεις, ειδικά σε πολυκατοικίες προηγούμενων δεκαετιών, οι εκπλήξεις δεν είναι σπάνιες.

1. Κατεβάζει την αντίστοιχη ασφάλεια στον ηλεκτρικό πίνακα. Ο διακόπτης του τοίχου δεν αρκεί. Αν είναι λάθος συνδεδεμένος, το φωτιστικό μένει στο ρεύμα ακόμη κι όταν είναι κλειστός.
2. Ελέγχει με δοκιμαστικό ή πολύμετρο ότι στα καλώδια δεν υπάρχει πραγματικά τάση.
3. Αφαιρεί το παλιό φωτιστικό και κοιτάζει την κατάσταση των καλωδίων, των κλεμών και του κουτιού. Εκεί συχνά φαίνονται κρυφά προβλήματα: ένα μισοσπασμένο καλώδιο, καμένη μόνωση ή γείωση που λείπει.
4. Ξεχωρίζει τη φάση, τον ουδέτερο και τη γείωση. Σε παλιά διαμερίσματα τα χρώματα των καλωδίων δεν ακολουθούν πάντα τη σημερινή σήμανση, γι' αυτό το επιβεβαιώνει με μέτρηση.
5. Ετοιμάζει το σημείο: σημαδεύει τις τρύπες με αλφάδι, ελέγχει ότι εκεί που θα τρυπήσει δεν περνούν άλλα καλώδια ή σωλήνες και διαλέγει βύσματα ανάλογα με τον τοίχο.
6. Συνδέει τα καλώδια στην κλέμα του φωτιστικού ή σε ποιοτικούς συνδέσμους και ελέγχει ότι κάθε σύνδεση κρατάει σφιχτά.
7. Στερεώνει το φωτιστικό στον τοίχο ώστε να μην κουνιέται. Τα καλώδια δεν πρέπει να είναι πιεσμένα ή τεντωμένα.
8. Ανεβάζει την ασφάλεια και δοκιμάζει το άναμμα, το σβήσιμο και, αν υπάρχει, τη ρύθμιση έντασης.

Η διαδικασία μοιάζει στα περισσότερα φωτιστικά, μερικά είδη όμως έχουν τις δικές τους ιδιαιτερότητες.

• Φωτιστικό με ντουί για λάμπα: είναι απλό. Τηρήστε όμως τη μέγιστη ισχύ λάμπας που γράφει ο κατασκευαστής. Μια πιο δυνατή λάμπα υπερθερμαίνει το ντουί και τα καλώδια.
• Φωτιστικό LED με ενσωματωμένη πηγή φωτός: καταναλώνει λίγο. Ορισμένα όμως έχουν εξωτερικό τροφοδοτικό (driver), που χρειάζεται χώρο στο κουτί ή πίσω από το φωτιστικό. Τα LED δεν αντέχουν την υπερθέρμανση, γι' αυτό μην τα καλύπτετε με μόνωση ή επένδυση.
• Φωτιστικό με ρύθμιση έντασης: ένας παλιός ροοστάτης για κλασικές λάμπες συχνά δεν συνεργάζεται με LED. Αυτό φαίνεται από τρεμόπαιγμα, βόμβο ή από το ότι το φως δεν χαμηλώνει τελείως. Ο ροοστάτης και το φωτιστικό πρέπει να είναι συμβατά μεταξύ τους.
• Φωτιστικό για το μπάνιο: μετράνε οι ζώνες γύρω από την μπανιέρα και το ντουζ και ο βαθμός στεγανότητας IP. Όσο πιο κοντά στο νερό, τόσο υψηλότερος βαθμός. Στην πράξη χρησιμοποιείται συνήθως τουλάχιστον IP44. Τις ακριβείς απαιτήσεις τις ορίζουν οι κανόνες για χώρους λουτρού στο πρότυπο ΕΛΟΤ HD 384 και οι οδηγίες του κατασκευαστή.
• Εξωτερικό φωτιστικό: πρέπει να είναι κατάλληλο για εξωτερικό χώρο και καλά στεγανοποιημένο απέναντι στη βροχή. Για μπαλκόνια με έντονο ήλιο και αλμύρα, κοντά στη θάλασσα, αξίζει να διαλέξετε υλικά που δεν σκουριάζουν εύκολα.

Πώς διαλέγετε το σωστό ύψος; Η απλίκα δίπλα στο κρεβάτι μπαίνει συνήθως χαμηλότερα. Στον διάδρομο ή στη σκάλα μπαίνει ψηλότερα, συνήθως γύρω στα δύο μέτρα από το δάπεδο. Το βασικό είναι το φως να μη σας θαμπώνει και το φωτιστικό να μη σας εμποδίζει.

Η πιο απλή περίπτωση είναι όταν η παροχή βρίσκεται ήδη στο σωστό σημείο, τα καλώδια είναι σε καλή κατάσταση και το φωτιστικό έχει μια ξεκάθαρη βάση στήριξης. Τότε ο ηλεκτρολόγος το τοποθετεί γρήγορα, χωρίς επέμβαση στον τοίχο.

Η δουλειά παίρνει περισσότερο χρόνο και κόπο κυρίως σε αυτές τις περιπτώσεις:

• η παροχή είναι αλλού από εκεί που θέλετε το φωτιστικό και πρέπει να μετακινηθεί ή να προεκταθεί, άρα χρειάζεται σκάψιμο αυλακιού και μετά μερεμέτισμα του σοβά,
• τα καλώδια στον τοίχο είναι πολύ παλιά, σκληρά και εύθραυστα και σπάνε όταν λυγίζουν,
• η εγκατάσταση είναι παλιά, με δύο αγωγούς χωρίς γείωση, κάτι συνηθισμένο σε παλαιότερες πολυκατοικίες, ενώ το φωτιστικό χρειάζεται γείωση,
• ο τοίχος είναι γυψοσανίδα ή ελαφροβετόν και θέλει ειδικά βύσματα, ενώ ένα βαρύ φωτιστικό ίσως πρέπει να πιαστεί σε προφίλ,
• το φωτιστικό πέφτει πάνω σε κολόνα ή δοκάρι από μπετό, όπου το τρύπημα είναι πιο απαιτητικό και ο οπλισμός μπορεί να βρίσκεται στο σημείο,
• το φωτιστικό έχει περίπλοκη βάση, εξωτερικό τροφοδοτικό, αισθητήρα κίνησης ή έξυπνο έλεγχο,
• μαζί με το φωτιστικό αλλάζει και ο διακόπτης ή ο ροοστάτης.

Αν τοποθετούνται πολλά φωτιστικά μαζί, για παράδειγμα σε όλο το διαμέρισμα, ο ηλεκτρολόγος οργανώνει καλύτερα τη δουλειά και κάθε φωτιστικό του παίρνει λιγότερο χρόνο.

Η σύνδεση ενός φωτιστικού είναι επέμβαση στην ηλεκτρική εγκατάσταση. Πρέπει να την κάνει αδειούχος ηλεκτρολόγος εγκαταστάτης. Κάποιος που δεν είναι του επαγγέλματος συχνά δεν καταλαβαίνει ότι μπέρδεψε καλώδια, ότι μια κλέμα δεν σφίγγει καλά ή ότι λείπει η γείωση. Όλα αυτά όμως μπορούν να οδηγήσουν σε ηλεκτροπληξία, υπερθέρμανση της σύνδεσης ή φωτιά. Γι' αυτό εδώ δεν υπάρχουν οδηγίες για ερασιτέχνες.

Τι μπορείτε να ετοιμάσετε μόνοι σας:

• να διαλέξετε το φωτιστικό και να ελέγξετε ότι ταιριάζει στον χώρο (βαθμός IP, συμβατότητα με ροοστάτη),
• να κρατήσετε τις οδηγίες και τα υλικά στήριξης από το κουτί,
• να αδειάσετε τον χώρο κάτω από το σημείο τοποθέτησης και να απομακρύνετε τα εύθραυστα αντικείμενα.

Αξίζει να δείξετε το φωτιστικό στον ηλεκτρολόγο πριν το αγοράσετε ή να του στείλετε τον τύπο του. Έτσι αποφεύγετε να βρεθείτε με ένα φωτιστικό που δεν συνδέεται με ασφάλεια στη δική σας εγκατάσταση.

• Φάση σε λάθος σημείο: ο διακόπτης κόβει τον ουδέτερο αντί για τη φάση και το φωτιστικό μένει στο ρεύμα ακόμη κι όταν είναι σβηστό. Όταν αλλάζετε λάμπα, υπάρχει κίνδυνος ηλεκτροπληξίας.
• Γείωση που δεν συνδέθηκε: στα μεταλλικά φωτιστικά είναι σοβαρό λάθος. Σε μια βλάβη μπορεί να βρεθεί όλο το σώμα του φωτιστικού υπό τάση.
• Αδύναμη στήριξη: ακατάλληλα βύσματα σε γυψοσανίδα ή ελαφροβετόν. Με τον καιρό το φωτιστικό χαλαρώνει ή πέφτει.
• Μικρή απόσταση από εύφλεκτα υλικά: τα ισχυρά φωτιστικά και τα αλογόνα χρειάζονται απόσταση από ξύλινες επενδύσεις ή κουρτίνες, όπως ορίζει ο κατασκευαστής.
• Φωτιστικό εσωτερικού χώρου σε υγρασία: στο μπάνιο ή έξω, χωρίς επαρκή στεγανότητα, εμφανίζονται διάβρωση και βραχυκυκλώματα.
• Λάμπα μεγαλύτερης ισχύος: μια λάμπα πιο δυνατή από όσο επιτρέπει το φωτιστικό μικραίνει τη διάρκεια ζωής του και επιβαρύνει τις συνδέσεις.

Όταν παραλαμβάνετε τη δουλειά, ελέγξτε μερικά πράγματα επί τόπου, όσο ο ηλεκτρολόγος είναι ακόμη εκεί.

• το φωτιστικό κρατιέται γερά στον τοίχο και δεν κουνιέται ούτε όταν το πιέζετε ελαφρά,
• είναι ίσιο, κάτι που φαίνεται με αλφάδι ή συγκρίνοντας με την κάσα της πόρτας ή του παραθύρου,
• ανάβει και σβήνει αξιόπιστα, χωρίς καθυστέρηση και τρεμόπαιγμα,
• η ρύθμιση έντασης δουλεύει ομαλά σε όλο το εύρος, αν το φωτιστικό την έχει,
• μετά από λίγη ώρα λειτουργίας ούτε το φωτιστικό ούτε ο τοίχος γύρω ζεσταίνονται υπερβολικά και δεν μυρίζει τίποτα,
• τα καλώδια δεν φαίνονται κάτω από το φωτιστικό και η τρύπα στον τοίχο είναι καλυμμένη,
• ο χώρος γύρω είναι καθαρός από σκόνη και υπολείμματα,
• έχετε ενημερωθεί για την κατάλληλη λάμπα, τη συντήρηση και την εγγύηση της εργασίας.