Τοποθέτηση κρεμαστού φωτιστικού

Όταν το νέο φωτιστικό μπαίνει στη θέση του παλιού, η δουλειά έχει συνήθως σταθερή σειρά. Ο ηλεκτρολόγος κάνει τα εξής:

1. Κατεβάζει τον σωστό μικροαυτόματο στον πίνακα και ελέγχει με δοκιμαστικό ότι δεν υπάρχει τάση στα καλώδια.
2. Ξεμοντάρει το παλιό φωτιστικό: καπέλα, λάμπες, ροζέτα, κλέμες και την παλιά βάση στήριξης.
3. Ελέγχει τα καλώδια της παροχής: σε τι κατάσταση είναι η μόνωση και αν υπάρχει αγωγός γείωσης.
4. Εξετάζει τον παλιό γάντζο ή τη βάση. Τον κρατά μόνο αν είναι σταθερός και σηκώνει το βάρος του νέου φωτιστικού. Αλλιώς βάζει νέο στήριγμα κατάλληλο για την οροφή.
5. Ρυθμίζει το μήκος του συρματόσχοινου, της αλυσίδας ή της ράβδου στο ύψος που έχετε συμφωνήσει.
6. Συνδέει φάση, ουδέτερο και γείωση στις κλέμες και ελέγχει ότι οι συνδέσεις είναι σφιχτές. Αν το φωτιστικό έχει τηλεχειριστήριο, τοποθετεί και τον δέκτη, στο κουτί της οροφής ή μέσα στο σώμα του φωτιστικού.
7. Βάζει τη ροζέτα, ισιώνει το φωτιστικό και τοποθετεί λάμπες και καπέλα.
8. Ανεβάζει τον μικροαυτόματο και δοκιμάζει όλες τις λειτουργίες: διακόπτη, ξεχωριστά κυκλώματα αν υπάρχουν, ρύθμιση έντασης και τηλεχειριστήριο.

Αν το φωτιστικό πρέπει να μπει σε άλλο σημείο από το παλιό, χρειάζεται νέα παροχή. Αυτό σημαίνει καλώδιο σε αυλάκι μέσα στον σοβά, πάνω από ψευδοροφή ή σε κανάλι και μερικές φορές αλλαγή στον διακόπτη.

Πλάκα από οπλισμένο σκυρόδεμα

Στις περισσότερες πολυκατοικίες η οροφή είναι μπετονένια πλάκα, που σηκώνει άνετα και βαρύτερο πολυέλαιο. Εδώ χρησιμοποιούνται μεταλλικά εκτονούμενα βύσματα ή ούπα για μπετό, όχι τα λεπτά πλαστικά ούπα που έρχονται μέσα στο κουτί του φωτιστικού. Προσοχή σε ένα σημείο: μέσα στην πλάκα περνούν συχνά σωλήνες με καλώδια προς άλλα φωτιστικά. Γι' αυτό ο ηλεκτρολόγος ψάχνει τις γραμμές με ανιχνευτή πριν τρυπήσει και αποφεύγει το σίδερο του οπλισμού.

Ψευδοροφή από γυψοσανίδα

Τα περισσότερα προβλήματα εμφανίζονται στη γυψοσανίδα. Η πλάκα της γυψοσανίδας μόνη της δεν σηκώνει βαρύ φωτιστικό, ειδικά όταν αυτό ταλαντεύεται την ώρα που το καθαρίζετε. Τα ελαφριά φωτιστικά στερεώνονται με ούπα πεταλούδας ή ειδικά ούπα για κοίλα υλικά, με το φορτίο που δίνει ο κατασκευαστής. Ο βαρύτερος πολυέλαιος πρέπει να πιάσει σε φέρον προφίλ της ψευδοροφής, σε ενίσχυση πάνω από τη γυψοσανίδα ή απευθείας στην πλάκα από πάνω με ντίζα. Αν η ψευδοροφή φτιάχνεται τώρα, ζητήστε από τον γυψοσανιδά να προβλέψει ενίσχυση στο σημείο του φωτιστικού.

Ξύλινη οροφή και δοκάρια

Σε παλιά σπίτια, σε σοφίτες ή σε σπίτια στα νησιά συναντάτε συχνά ξύλινη οροφή. Αν το φωτιστικό πέφτει ακριβώς κάτω από δοκάρι, αρκεί μια γερή βίδα σε μασίφ ξύλο. Αν δεν υπάρχει δοκάρι στο σημείο, βοηθά ένα εγκάρσιο ξύλο ανάμεσα σε δύο δοκάρια. Στις ξύλινες οροφές ο ηλεκτρολόγος φροντίζει επίσης να μην ακουμπούν καλώδιο και κουτί ελεύθερα πάνω σε εύφλεκτο υλικό.

Γιατί το φωτιστικό πάνω από το τραπέζι κρέμεται χαμηλότερα από αυτό του σαλονιού; Πάνω από το τραπέζι δεν περπατά κανείς. Έτσι το φωτιστικό μπορεί να είναι πιο κοντά στην επιφάνεια, να φωτίζει εκεί που χρειάζεται και να μη θαμπώνει. Ενδεικτικά, η κάτω άκρη του φωτιστικού μπαίνει περίπου 75 έως 90 εκατοστά πάνω από το τραπέζι. Σε σημείο όπου περνάει κόσμος, καλό είναι να βρίσκεται περίπου στα 2,10 μέτρα από το δάπεδο ή ψηλότερα, για να μη χτυπά κανείς το κεφάλι του.

Σε μακρύ τραπέζι, δύο ή τρία μικρότερα φωτιστικά στη σειρά συχνά δείχνουν καλύτερα και φωτίζουν πιο ομοιόμορφα από έναν μεγάλο πολυέλαιο. Πριν την τοποθέτηση μετρήστε το ύψος του χώρου, το ύψος του τραπεζιού και πού βρίσκεται το τραπέζι σε σχέση με την παροχή. Αν η παροχή δεν είναι ακριβώς πάνω από το κέντρο του τραπεζιού, το φωτιστικό μετακινείται με διακοσμητικό γάντζο στην οροφή ή με νέα παροχή.

Η πιο απλή περίπτωση είναι η αλλαγή φωτιστικού στην υπάρχουσα παροχή, σε μπετονένια πλάκα, με κανονικό ύψος χώρου και σε καλή κατάσταση ηλεκτρολογική εγκατάσταση. Ο κόπος και ο χρόνος αυξάνονται σε αυτές τις περιπτώσεις:

• ψηλή οροφή, για παράδειγμα σε κλιμακοστάσιο, σε σπίτι με πατάρι ή σε παλιό νεοκλασικό, όπου χρειάζεται σκαλωσιά ή ψηλή σκάλα,
• βαρύς ή μεγάλος πολυέλαιος, για παράδειγμα κρυστάλλινος, που συναρμολογείται επί τόπου από πολλά κομμάτια,
• ψευδοροφή από γυψοσανίδα που χρειάζεται ενίσχυση,
• απουσία παροχής ή ανάγκη να μετακινηθεί σε άλλο σημείο,
• παλιά εγκατάσταση με ξεραμένη μόνωση ή χωρίς αγωγό γείωσης, κάτι συχνό σε παλιές πολυκατοικίες,
• φωτιστικά με τηλεχειριστήριο, ρύθμιση έντασης ή σύνδεση με εφαρμογή στο κινητό, που πρέπει να ρυθμιστούν και να συνδεθούν.

Πολλοί πιστεύουν ότι ένα νέο φωτιστικό θα υπερφορτώσει την παλιά εγκατάσταση. Τα σύγχρονα φωτιστικά LED έχουν συνήθως μικρότερη κατανάλωση από τους παλιούς πολυελαίους με λάμπες πυρακτώσεως. Στα παλαιότερα διαμερίσματα το πρόβλημα είναι συνήθως η κατάσταση των καλωδίων και των συνδέσεων, όχι το φορτίο.

• Το φωτιστικό στερεώνεται σε ακατάλληλο ούπα, που με τον καιρό ξεκολλά, κυρίως από γυψοσανίδα.
• Ο παλιός γάντζος μένει στη θέση του χωρίς έλεγχο αν αντέχει βαρύτερο φωτιστικό.
• Η γείωση δεν συνδέεται σε φωτιστικό που τη χρειάζεται ή τα καλώδια μπερδεύονται μεταξύ τους.
• Οι συνδέσεις μένουν χαλαρές, χωρίς κάλυψη και στριμωγμένες μέσα στη ροζέτα.
• Ο παλιός ροοστάτης δεν συνεργάζεται με λάμπες LED και το φως τρεμοπαίζει ή βουίζει.
• Το φωτιστικό κρέμεται πολύ χαμηλά ή πολύ ψηλά ή δεν είναι στο κέντρο του τραπεζιού.
• Το τρυπάνι πετυχαίνει σωλήνα με καλώδιο μέσα στην πλάκα, επειδή δεν έγινε έλεγχος πριν.

Τα τέσσερα πρώτα λάθη δεν είναι θέμα εμφάνισης. Μπορεί να οδηγήσουν σε πτώση του φωτιστικού, σε ηλεκτροπληξία ή σε φωτιά. Γι' αυτό ο κανόνας είναι απλός: τη σύνδεση την κάνει αδειούχος ηλεκτρολόγος, σύμφωνα με τα ισχύοντα πρότυπα ΕΛΟΤ για ηλεκτρικές εγκαταστάσεις. Σε περίπτωση ζημιάς, η ασφαλιστική εταιρεία μπορεί να ρωτήσει ποιος έκανε την εγκατάσταση.

Όταν φύγει ο ηλεκτρολόγος, δείτε με την ησυχία σας μερικά πράγματα:

• το φωτιστικό μένει σταθερό όταν το τραβάτε απαλά και η ροζέτα εφαρμόζει χωρίς κενά,
• κρέμεται ίσια και στο ύψος που συμφωνήσατε,
• δεν βγαίνουν καλώδια ή μόνωση από τη ροζέτα,
• ο διακόπτης ανάβει και σβήνει σωστά και, αν υπάρχουν περισσότερα κυκλώματα, το καθένα λειτουργεί χωριστά,
• η ρύθμιση έντασης και το τηλεχειριστήριο δουλεύουν ομαλά, χωρίς τρεμόπαιγμα ή βουητό,
• ο σοβάς γύρω από το στήριγμα δεν έχει ραγίσει και η ψευδοροφή δεν έχει κάνει κοιλιά,
• ο ηλεκτρολόγος σας έδωσε τις οδηγίες και την εγγύηση του φωτιστικού και σας είπε ποιες λάμπες ταιριάζουν.