Τοποθέτηση και σύνδεση θερμοστάτη χώρου

Η εργασία στον τιμοκατάλογο χρεώνεται ανά τεμάχιο, δηλαδή ανά θερμοστάτη. Συνήθως περιλαμβάνει:

• επιλογή θέσης στον τοίχο σύμφωνα με τις οδηγίες του κατασκευαστή και τη διάταξη του χώρου,
• στερέωση του θερμοστάτη ή της βάσης του σε έτοιμο κουτί ή απευθείας στον τοίχο,
• σύνδεση των καλωδίων στους ακροδέκτες του θερμοστάτη και στους ακροδέκτες του λέβητα ή του δέκτη,
• στον ασύρματο θερμοστάτη, τοποθέτηση του δέκτη δίπλα στον λέβητα και ζεύξη με τον θερμοστάτη,
• τοποθέτηση μπαταριών και βασική ρύθμιση θερμοκρασίας, λειτουργίας και ώρας,
• έλεγχο ότι ο λέβητας ανάβει και σβήνει με εντολή του θερμοστάτη,
• επεξήγηση του χειρισμού και, στον έξυπνο θερμοστάτη, σύνδεση με την εφαρμογή.

Η εργασία δεν περιλαμβάνει τον ίδιο τον θερμοστάτη, την πέραση νέου καλωδίου σε αυλάκι μέσα από πολλούς χώρους, το άνοιγμα και το κλείσιμο αυλακιών, επεμβάσεις στο τμήμα αερίου ή στον καυστήρα του λέβητα, ούτε τη ρύθμιση του λέβητα από τεχνικό. Αυτά κοστολογούνται χωριστά. Αν χρειάζεται νέο καλώδιο, καλό είναι να περαστεί κατά την ανακαίνιση, πριν από τους σοβάδες.

Σε νέα κατασκευή ή ανακαίνιση το καλώδιο του θερμοστάτη περνιέται μαζί με την υπόλοιπη ηλεκτρολογική εγκατάσταση, ενώ ο θερμοστάτης τοποθετείται μετά το βάψιμο, όταν η θέρμανση είναι έτοιμη και ο λέβητας σε λειτουργία. Σε υπάρχον διαμέρισμα ο θερμοστάτης προστίθεται συνήθως όταν αλλάζει ο λέβητας, όταν γίνεται αυτονομία θέρμανσης ή όταν ο παλιός θερμοστάτης χαλάσει. Αν δεν υπάρχει καλώδιο από τον λέβητα ως το σαλόνι, η λύση είναι ένας ασύρματος θερμοστάτης, που δεν χρειάζεται σκάψιμο.

Πριν έρθει ο ηλεκτρολόγος, καλό είναι να έχετε:

• Θερμοστάτη συμβατό με τον λέβητα. Ελέγξτε στο εγχειρίδιο του λέβητα αν υποστηρίζει απλό θερμοστάτη ON/OFF, το πρωτόκολλο OpenTherm ή δικό του δίαυλο επικοινωνίας του κατασκευαστή.
• Επιλεγμένη θέση. Κατά κανόνα το σαλόνι ή ο χώρος όπου περνάτε τις περισσότερες ώρες, ο λεγόμενος χώρος αναφοράς.
• Καλώδιο ή σχέδιο για ασύρματη σύνδεση. Για ενσύρματο θερμοστάτη, καλώδιο από τον λέβητα ως τη θέση του θερμοστάτη. Για ασύρματο, πρίζα ή τροφοδοσία για τον δέκτη κοντά στον λέβητα.
• Πρόσβαση στον λέβητα. Οι ακροδέκτες του θερμοστάτη βρίσκονται κάτω από το κάλυμμα του λέβητα ή στην πλακέτα του.
• Wi-Fi για έξυπνο θερμοστάτη. Επαρκές σήμα στη θέση του δέκτη ή της πύλης.

Η θέση καθορίζει αν ο θερμοστάτης μετρά την πραγματική θερμοκρασία του χώρου. Οι κατασκευαστές επαναλαμβάνουν στα εγχειρίδιά τους τους ίδιους κανόνες. Η Honeywell για τον θερμοστάτη T4 προτείνει ύψος 1,2 έως 1,5 m από το δάπεδο, μακριά από ρεύματα αέρα, άμεση ηλιακή ακτινοβολία και πηγές θερμότητας, ενώ η Legrand συστήνει ύψος 1,5 m και απόσταση άνω του 1 m από πόρτες και παράθυρα.

• σε εσωτερικό τοίχο, όχι σε εξωτερικό, που τον χειμώνα είναι κρύος,
• σε ύψος περίπου 1,2 έως 1,5 m από το δάπεδο,
• μακριά από τον ήλιο, που ζεσταίνει τον θερμοστάτη και σβήνει τη θέρμανση,
• μακριά από καλοριφέρ, τζάκι, τηλεόραση, ψυγείο και φωτιστικά,
• μακριά από ρεύματα αέρα κοντά σε πόρτες, παράθυρα και μπαλκονόπορτες,
• όχι πίσω από κουρτίνα, μέσα σε ντουλάπι ή πίσω από έπιπλο, όπου ο αέρας δεν ανανεώνεται,
• όχι στην κουζίνα, όπου το μαγείρεμα ανεβάζει τη θερμοκρασία.

Στην πράξη ο θερμοστάτης συχνά μπαίνει στη θέση ενός παλιού διακόπτη ή εκεί που βγήκε το καλώδιο, και όχι εκεί που θα έπρεπε. Το αποτέλεσμα είναι ότι η θέρμανση αντιδρά στον ήλιο ή στο τζάκι και το υπόλοιπο σπίτι μένει κρύο.

Διακοπή ρεύματος

Πριν από κάθε επέμβαση ο λέβητας σβήνει και αποσυνδέεται από το ρεύμα, συνήθως από τον διακόπτη του ή από την ασφάλεια στον πίνακα. Ελέγχεται ότι δεν υπάρχει τάση στους ακροδέκτες. Οι κατασκευαστές θερμοστατών και λεβήτων το αναφέρουν ως πρώτο βήμα.

Εντοπισμός του τρόπου σύνδεσης

Οι περισσότεροι κοινοί θερμοστάτες έχουν ελεύθερη επαφή, δηλαδή διακόπτη χωρίς δική του τάση που απλώς ενώνει δύο ακροδέκτες, συνήθως με σήμανση COM και NO για τη θέρμανση. Ο λέβητας έχει ειδικούς ακροδέκτες για θερμοστάτη χώρου, σε πολλούς επίτοιχους λέβητες με σήμανση TA, που συχνά είναι γεφυρωμένοι και η γέφυρα αφαιρείται όταν συνδέεται ο θερμοστάτης. Ορισμένοι λέβητες έχουν δική τους επικοινωνία, όπως το OpenTherm, και τότε στα ίδια δύο καλώδια συνδέεται θερμοστάτης που ρυθμίζει τον λέβητα προοδευτικά. Θερμοστάτης συνδεδεμένος σε λάθος ακροδέκτες μπορεί να καταστρέψει την πλακέτα του λέβητα.

Στερέωση του θερμοστάτη στον τοίχο

Η βάση του θερμοστάτη βιδώνεται σε κουτί χωνευτό ή απευθείας στον τοίχο. Τα καλώδια συνδέονται στους ακροδέκτες και το κάλυμμα κλείνει αμέσως. Αν ο θερμοστάτης χρειάζεται τροφοδοσία 230 V, τη σύνδεση κάνει ηλεκτρολόγος σύμφωνα με το σχέδιο του εγχειριδίου.

Ασύρματος δέκτης

Στον ασύρματο θερμοστάτη ο δέκτης τοποθετείται δίπλα στον λέβητα και συνδέεται στους ακροδέκτες του. Τροφοδοτείται από το δίκτυο. Στη συνέχεια ο θερμοστάτης ζευγαρώνεται με τον δέκτη σύμφωνα με τις οδηγίες και ελέγχεται η εμβέλεια του σήματος από τη θέση του θερμοστάτη. Οι χοντροί τοίχοι και οι πλάκες από οπλισμένο σκυρόδεμα εξασθενούν το σήμα, κάτι συνηθισμένο όταν ο λέβητας βρίσκεται σε μπαλκόνι ή σε βοηθητικό χώρο.

Ρύθμιση και δοκιμή

Τοποθετούνται οι μπαταρίες και ρυθμίζονται η ώρα, η λειτουργία θέρμανσης και η επιθυμητή θερμοκρασία. Στη συνέχεια η θερμοκρασία στον θερμοστάτη ανεβαίνει πάνω από την τρέχουσα θερμοκρασία του χώρου και ελέγχεται ότι ο λέβητας ανάβει. Όταν η θερμοκρασία μειωθεί, ο λέβητας πρέπει να σβήσει. Στον προγραμματιζόμενο θερμοστάτη ορίζεται ημερήσιο και εβδομαδιαίο πρόγραμμα.

Την αντικατάσταση ενσύρματου θερμοστάτη με ελεύθερη επαφή από παρόμοιο μοντέλο μπορεί να την κάνει και ένας επιδέξιος ιδιώτης, εφόσον δεν γίνεται επέμβαση στον λέβητα και δεν υπάρχει τάση δικτύου στα καλώδια. Διαδικασία:

1. Σβήστε τον λέβητα και αποσυνδέστε τον από το ρεύμα.
2. Φωτογραφίστε τη σύνδεση των καλωδίων στον παλιό θερμοστάτη.
3. Αποσυνδέστε τα καλώδια και ξεβιδώστε τον παλιό θερμοστάτη από τον τοίχο.
4. Ελέγξτε στο εγχειρίδιο του νέου θερμοστάτη σε ποιους ακροδέκτες μπαίνουν τα καλώδια της θέρμανσης.
5. Βιδώστε τη βάση του νέου θερμοστάτη στον τοίχο.
6. Συνδέστε τα καλώδια στους σωστούς ακροδέκτες και κλείστε το κάλυμμα.
7. Τοποθετήστε τις μπαταρίες και ρυθμίστε ώρα και θερμοκρασία.
8. Ανάψτε τον λέβητα και ελέγξτε ότι αντιδρά στην αύξηση και στη μείωση της θερμοκρασίας.

Αν ο παλιός θερμοστάτης έχει τρία ή περισσότερα καλώδια, αν υπάρχει τάση 230 V στους ακροδέκτες ή αν ο θερμοστάτης πρέπει να συνδεθεί απευθείας μέσα στον λέβητα, αφήστε την εργασία σε ηλεκτρολόγο ή σε τεχνικό λεβήτων.

Απλός θερμοστάτης

Ρυθμίζεται μόνο η επιθυμητή θερμοκρασία. Είναι φθηνός και αξιόπιστος, αλλά δεν μπορεί να χαμηλώσει αυτόματα τη θερμοκρασία τη νύχτα.

Προγραμματιζόμενος θερμοστάτης

Επιτρέπει διαφορετικές θερμοκρασίες για διαφορετικές ώρες της ημέρας και ημέρες της εβδομάδας, για παράδειγμα χαμηλότερη θερμοκρασία τη νύχτα και τις ώρες που όλοι λείπουν στη δουλειά. Αυτός είναι ο πιο συνηθισμένος λόγος που ένας θερμοστάτης εξοικονομεί ενέργεια.

Έξυπνος θερμοστάτης

Ελέγχεται από εφαρμογή στο κινητό, μπορεί να αντιδρά στο αν υπάρχει κάποιος στο σπίτι και ορισμένα μοντέλα μαθαίνουν τις συνήθειες του νοικοκυριού. Χρειάζεται Wi-Fi και συχνά πύλη ή δέκτη. Όταν σχεδιάζεται έξυπνη ρύθμιση για όλο το σπίτι, αξίζει να εξεταστούν και οι θερμοστατικές κεφαλές στα καλοριφέρ.

ON/OFF ή OpenTherm

Ο κοινός θερμοστάτης απλώς ανάβει και σβήνει τον λέβητα. Ο θερμοστάτης με επικοινωνία OpenTherm στέλνει στον λέβητα την πληροφορία για τη θερμοκρασία νερού που χρειάζεται και ο λέβητας προσαρμόζει την ισχύ του. Έτσι ο λέβητας ανάβει λιγότερο συχνά και λειτουργεί πιο ομαλά. Αυτό ισχύει μόνο αν το πρωτόκολλο το υποστηρίζουν και ο λέβητας και ο θερμοστάτης.

Θερμοστάτης και θερμοστατικές κεφαλές

Αν τα καλοριφέρ έχουν θερμοστατικές κεφαλές, στον χώρο αναφοράς όπου βρίσκεται ο θερμοστάτης χώρου η κεφαλή πρέπει να είναι τελείως ανοιχτή. Διαφορετικά ο θερμοστάτης και η κεφαλή ανταγωνίζονται και ο λέβητας δουλεύει, ενώ στο καλοριφέρ δεν περνά πια νερό.

Το τι ακριβώς ελέγχει ο θερμοστάτης εξαρτάται από την πηγή θέρμανσης. Η ίδια αρχή εφαρμόζεται λίγο διαφορετικά σε κάθε σύστημα.

Λέβητας φυσικού αερίου

Η πιο συνηθισμένη περίπτωση σε διαμερίσματα με ατομική θέρμανση. Ο θερμοστάτης συνδέεται στους ακροδέκτες του λέβητα που προορίζονται για θερμοστάτη χώρου. Στους λέβητες συμπύκνωσης αξίζει θερμοστάτης με επικοινωνία διαμόρφωσης ισχύος, αν ο λέβητας την υποστηρίζει, γιατί ο λέβητας τότε δουλεύει με χαμηλότερη θερμοκρασία νερού και συμπυκνώνει καλύτερα.

Λέβητας πετρελαίου

Σε μονοκατοικίες και σε πολλά παλαιότερα κτίρια ο θερμοστάτης ελέγχει τον καυστήρα και τον κυκλοφορητή, συχνά μέσω ρελέ ή πίνακα λεβητοστασίου στα 230 V, οπότε η σύνδεση είναι δουλειά ηλεκτρολόγου. Ο καυστήρας πετρελαίου δεν πρέπει να ανάβει και να σβήνει πολύ συχνά. Γι' αυτό ορισμένοι κατασκευαστές, όπως η Honeywell στον T4, προβλέπουν ξεχωριστή ρύθμιση κύκλων λειτουργίας και ελάχιστου χρόνου λειτουργίας για λέβητα πετρελαίου.

Κεντρική θέρμανση πολυκατοικίας με αυτονομία

Σε πολυκατοικίες με κεντρικό λέβητα και σύστημα αυτονομίας, ο θερμοστάτης κάθε διαμερίσματος ενεργοποιεί τη θέρμανση του διαμερίσματος και ταυτόχρονα τον κεντρικό λέβητα, μέσω ηλεκτροβανών ή κεφαλών στα σώματα και πίνακα αυτονομίας, ενώ ωρομετρητής ή θερμιδομετρητές καταγράφουν την κατανάλωση. Εδώ ο θερμοστάτης πρέπει να είναι συμβατός με το σύστημα που έχει εγκαταστήσει η πολυκατοικία, οπότε η αντικατάστασή του γίνεται καλύτερα σε συνεννόηση με τη διαχείριση ή τον τεχνικό του συστήματος.

Ηλεκτρικός λέβητας και άμεση ηλεκτρική θέρμανση

Στον ηλεκτρικό λέβητα ο θερμοστάτης συνδέεται στην αντίστοιχη είσοδο, όπως και στον λέβητα αερίου. Στην ηλεκτρική ενδοδαπέδια θέρμανση ή στα ηλεκτρικά θερμαντικά πάνελ χρησιμοποιούνται άλλοι θερμοστάτες, που διακόπτουν απευθείας το κύκλωμα θέρμανσης και συχνά έχουν και αισθητήρα δαπέδου. Αυτοί επιλέγονται ανάλογα με την ισχύ του κυκλώματος και συνδέονται στην ηλεκτρική εγκατάσταση 230 V, άρα είναι πάντα δουλειά ηλεκτρολόγου.

Αντλία θερμότητας

Οι αντλίες θερμότητας έχουν συνήθως δικό τους αντισταθμιστικό αυτοματισμό και χειριστήριο χώρου από τον κατασκευαστή. Ένας γενικός θερμοστάτης συνδέεται μόνο στην είσοδο που έχει ορίσει ο κατασκευαστής. Λάθος συνδεδεμένος θερμοστάτης μπορεί να σβήνει την αντλία πολύ συχνά, κάτι που τη φθείρει. Πριν αγοράσετε θερμοστάτη, συμβουλευτείτε τον τεχνικό που εγκατέστησε την αντλία.

Περισσότερες ζώνες

Σε μεγαλύτερο σπίτι ή με ενδοδαπέδια θέρμανση σε κάθε χώρο χρησιμοποιείται ρύθμιση ανά ζώνη. Κάθε χώρος έχει δικό του θερμοστάτη, που ελέγχει θερμοηλεκτρική κεφαλή στον συλλέκτη ή κεφαλή στο καλοριφέρ, και μια κεντρική μονάδα ανάβει τον λέβητα όταν τουλάχιστον μία ζώνη ζητά θέρμανση. Ένα τέτοιο σύστημα κοστολογείται ως σύνολο και όχι ως ένας θερμοστάτης.

• Θερμοστάτης σε λάθος θέση. Συμβαίνει ο θερμοστάτης να κρέμεται πάνω από καλοριφέρ ή απέναντι από παράθυρο με ήλιο και η θέρμανση να σβήνει ενώ οι άλλοι χώροι είναι ακόμη κρύοι.
• Θερμοστάτης σε εξωτερικό τοίχο. Ο κρύος τοίχος ψύχει τον θερμοστάτη και ο λέβητας δουλεύει άσκοπα πολλή ώρα.
• Λάθος ακροδέκτες στον λέβητα. Ο θερμοστάτης συνδέεται σε ακροδέκτες με τάση δικτύου ή σε ακροδέκτες άλλης συσκευής.
• Μη συμβατός θερμοστάτης. Αγοράζεται έξυπνος θερμοστάτης που δεν μπορεί να επικοινωνήσει με τον συγκεκριμένο λέβητα.
• Κλειστή κεφαλή στον χώρο αναφοράς. Ο χώρος με τον θερμοστάτη δεν ζεσταίνεται και ο λέβητας δουλεύει συνεχώς.
• Αδύναμο σήμα ασύρματου θερμοστάτη. Ο λέβητας κατά διαστήματα δεν λαμβάνει εντολή και σταματά να θερμαίνει.
• Άδειες μπαταρίες. Ορισμένοι θερμοστάτες σταματούν να λειτουργούν με άδειες μπαταρίες. Η αλλαγή μία φορά τον χρόνο, πριν από τη χειμερινή περίοδο, το προλαμβάνει.

Η σύνδεση του θερμοστάτη στον λέβητα και κάθε εργασία με τάση δικτύου 230 V ανήκουν σε αδειούχο ηλεκτρολόγο εγκαταστάτη. Οι κατασκευαστές θερμοστατών αναφέρουν ότι η εγκατάσταση πρέπει να γίνεται από εκπαιδευμένο τεχνικό. Στον λέβητα αερίου ή πετρελαίου δεν επιτρέπεται επέμβαση στο τμήμα καυσίμου ή στον καυστήρα. Τη ρύθμιση και τη συντήρηση του λέβητα κάνει τεχνικός με την απαιτούμενη άδεια για το συγκεκριμένο είδος λέβητα. Ορισμένοι κατασκευαστές λεβήτων συνδέουν την εγγύηση με την προϋπόθεση ότι οι επεμβάσεις στον λέβητα γίνονται από εξουσιοδοτημένο συνεργείο. Αν κατά την εργασία δημιουργηθεί νέα γραμμή 230 V, ο ηλεκτρολόγος την ελέγχει και, όπου απαιτείται, ενημερώνει τα έγγραφα της ηλεκτρικής εγκατάστασης. Για την τοποθέτηση θερμοστάτη χώρου συνήθως δεν χρειάζεται άδεια, σε περίπτωση αμφιβολίας ελέγξτε με την αρμόδια υπηρεσία δόμησης.

• ο θερμοστάτης βρίσκεται σε εσωτερικό τοίχο σε ύψος περίπου 1,2 έως 1,5 m, μακριά από ήλιο και πηγές θερμότητας,
• όταν ανεβαίνει η θερμοκρασία στον θερμοστάτη, ο λέβητας ανάβει μέσα σε λίγα λεπτά,
• όταν χαμηλώνει η θερμοκρασία, ο λέβητας σβήνει ή μειώνει την ισχύ του,
• η οθόνη δείχνει θερμοκρασία που αντιστοιχεί σε ένα θερμόμετρο του χώρου,
• στον ασύρματο θερμοστάτη ο δέκτης δείχνει σύνδεση και από τη θέση του θερμοστάτη,
• τα καλύμματα του θερμοστάτη και του λέβητα είναι κλειστά και τα καλώδια δεν κρέμονται ελεύθερα,
• το πρόγραμμα έχει ρυθμιστεί και ξέρετε πώς να το αλλάξετε,
• έχετε το εγχειρίδιο και, στον έξυπνο θερμοστάτη, πρόσβαση στην εφαρμογή.

Αν ο θερμοστάτης δείχνει διαφορετική θερμοκρασία από ένα κοινό θερμόμετρο του χώρου, τα περισσότερα μοντέλα επιτρέπουν διόρθωση της ένδειξης από μερικά δέκατα έως λίγους βαθμούς. Το εύρος της διόρθωσης αναφέρεται στο εγχειρίδιο κάθε μοντέλου.

Η τιμή εργασίας στον τιμοκατάλογο NUMIQ είναι 41 € ανά τεμάχιο για τη σύνδεση και τοποθέτηση θερμοστάτη χώρου, συμπεριλαμβανομένων των μικροϋλικών, για τα οποία προστίθεται περίπου 1 €. Η τιμή δεν περιλαμβάνει τον ίδιο τον θερμοστάτη. Η τιμή εργασίας διαφέρει ανάλογα με την περιοχή και την πόλη.

Το τελικό κόστος επηρεάζουν:

• αν υπάρχει ήδη καλώδιο από τον λέβητα ως τη θέση του θερμοστάτη,
• ενσύρματος, ασύρματος ή έξυπνος θερμοστάτης και ο αριθμός των συσκευών για ζεύξη,
• ο τύπος του λέβητα και η πρόσβαση στους ακροδέκτες του,
• η ανάγκη για νέο καλώδιο, άνοιγμα αυλακιών και αποκατάσταση,
• η ρύθμιση περισσότερων ζωνών ή κυκλωμάτων,
• η ρύθμιση του λέβητα από τεχνικό.

Τις σχετικές εργασίες μπορείτε να τις κοστολογήσετε χωριστά, για παράδειγμα την προετοιμασία για σύνδεση έξυπνου θερμοστάτη, την αλλαγή θερμοστατικής βαλβίδας ή το άνοιγμα αυλακιού για καλώδιο. Περισσότερες εργασίες θα βρείτε στην ενότητα ηλεκτρολογικές εργασίες.