Τοποθέτηση κεραμοσκεπής με κεραμίδια πηλού ή τσιμέντου

Το κεραμίδι πηλού φτιάχνεται από άργιλο που ψήνεται σε φούρνο. Αν τοποθετηθεί σωστά, κρατάει δεκαετίες και διατηρεί το χρώμα του για πολλά χρόνια. Η εφυαλωμένη εκδοχή έχει πιο λεία επιφάνεια, το νερό φεύγει γρηγορότερα και τα βρύα πιάνουν πιο δύσκολα. Για παλαιότερες ή πιο αδύναμες ξύλινες στέγες υπάρχουν και ελαφρύτερα κεραμίδια πηλού.

Το τσιμεντοκεραμίδι έχει πολύ ακριβείς διαστάσεις, γι' αυτό στρώνεται γρήγορα και ομοιόμορφα. Είναι ανθεκτικό, αλλά συνήθως βαρύτερο, οπότε ο σκελετός της στέγης πρέπει να σηκώνει άνετα το βάρος του. Σε σύγχρονα σπίτια επιλέγονται συχνά επίπεδα μοντέλα με απλό προφίλ.

Όταν συγκρίνετε, κοιτάξτε κυρίως τρία πράγματα:

• το βάρος των κεραμιδιών και αν το σηκώνει η ξύλινη κατασκευή (σε ανακαίνιση αξίζει να τη δει πολιτικός μηχανικός, ειδικά επειδή στην Ελλάδα ένα βαρύ φορτίο στη στέγη έχει σημασία και σε σεισμό),
• την ελάχιστη κλίση στέγης που δίνει ο κατασκευαστής για το συγκεκριμένο μοντέλο,
• την εμφάνιση και πώς δένει το σπίτι με τα γύρω κτίρια, για παράδειγμα με τις παραδοσιακές κεραμοσκεπές ενός χωριού.

Κάποιοι σκέφτονται ως εναλλακτική τη μεταλλική επικάλυψη με λαμαρίνα. Είναι ελαφρύτερη και αντέχει και μικρότερες κλίσεις, όμως κάνει περισσότερο θόρυβο στη βροχή και δεν μοιάζει με κλασική κεραμοσκεπή.

Το κεραμίδι είναι μόνο η πάνω στρώση της στέγης. Αν κάτι από κάτω δεν είναι σωστό, ούτε το καλύτερης ποιότητας κεραμίδι δεν θα σώσει τη στέγη. Πριν από την τοποθέτηση πρέπει να είναι έτοιμα:

• ο ξύλινος σκελετός της στέγης, περασμένος με συντηρητικό ξύλου απέναντι σε έντομα, μύκητες και υγρασία,
• η αδιάβροχη διαπνέουσα μεμβράνη, που πιάνει το νερό που μπαίνει κάτω από τα κεραμίδια με τον αέρα και το οδηγεί στις υδρορροές,
• τα κόντρα πηχάκια, που αφήνουν ένα κενό αερισμού ανάμεσα στη μεμβράνη και στα κεραμίδια,
• τα πηχάκια των κεραμιδιών, σε απόσταση σύμφωνα με το τεχνικό φυλλάδιο του συγκεκριμένου κεραμιδιού,
• σε κατοικήσιμη σοφίτα, και θερμομόνωση ανάμεσα στα δοκάρια με φράγμα υδρατμών από την πλευρά του εσωτερικού χώρου.

Γιατί δίνεται τόση σημασία στην απόσταση των πηχακιών; Κάθε μοντέλο κεραμιδιού έχει συγκεκριμένη απόσταση. Μια απόκλιση λίγων χιλιοστών αρκεί για να μην κουμπώνουν τα κεραμίδια μεταξύ τους, να μένουν κενά και η στέγη να αρχίσει να μπάζει νερά. Γι' αυτό η απόσταση μετριέται πάντα με βάση τον κατασκευαστή, ποτέ με το μάτι.

Εξίσου σημαντικός είναι ο αερισμός. Ο αέρας που κινείται κάτω από τα κεραμίδια, από τις υδρορροές προς τον κορφιά, παίρνει μαζί του την υγρασία. Στην ελληνική ζέστη βοηθά επίσης να μη ζεσταίνεται υπερβολικά η σοφίτα το καλοκαίρι. Αν το κενό λείπει ή είναι πολύ μικρό, η υγρασία συμπυκνώνεται, το ξύλο νοτίζει και η μόνωση χάνει την απόδοσή της.

Αν μαζί με τα κεραμίδια σχεδιάζετε και θερμομόνωση στέγης, αξίζει να ελέγξετε αν η εργασία μπορεί να ενταχθεί σε πρόγραμμα ενεργειακής αναβάθμισης όπως το Εξοικονομώ, ανάλογα με τους όρους που ισχύουν κάθε φορά.

Τα κλασικά κουμπωτά κεραμίδια μπαίνουν συνήθως σε στέγες με κλίση περίπου πάνω από 22°. Για μικρότερες κλίσεις υπάρχουν μοντέλα και λύσεις με πρόσθετη στεγάνωση. Το ακριβές όριο όμως το ορίζει πάντα ο κατασκευαστής του κεραμιδιού.

Ένας καλός τεχνίτης δεν ξεκινά από το κεραμίδι, αλλά από τη μέτρηση. Μοιράζει όλη την επιφάνεια ώστε να χρειαστούν όσο το δυνατόν λιγότερα κοψίματα και οι σειρές να κάθονται σωστά στις άκρες και στον κορφιά.

1. Μέτρηση της στέγης και υπολογισμός των σειρών και των στηλών κεραμιδιών.
2. Τοποθέτηση των στηριγμάτων και των υδρορροών πριν από τα κεραμίδια.
3. Στρώσιμο της πρώτης σειράς στο κάτω άκρο, που δίνει το επίπεδο όλης της στέγης.
4. Τοποθέτηση των κεραμιδιών από κάτω προς τα πάνω, με σωστή επικάλυψη στις σειρές.
5. Στερέωση με κλιπ ή βίδες, κυρίως στις άκρες, στον κορφιά και στα σημεία που χτυπά ο αέρας, σύμφωνα με τις οδηγίες του κατασκευαστή.
6. Λεπτομέρειες: άκρες στα αετώματα, λούκια ανάμεσα σε δύο κλίσεις, κορφιάς με καπάκια και ταινία αερισμού.
7. Στεγάνωση με λαμαρίνα γύρω από την καμινάδα, τα παράθυρα στέγης και τα άλλα ανοίγματα.
8. Έλεγχος στεγανότητας και καθαρισμός της στέγης από κομμάτια και σκόνη από το κόψιμο.

Οι εργασίες με λαμαρίνα γύρω από καμινάδα, παράθυρα και λούκια είναι τα σημεία από όπου μπάζει πιο συχνά νερό μια στέγη. Γι' αυτό είναι καλό ο τεχνίτης της λαμαρίνας να δουλεύει παράλληλα με το συνεργείο στεγών και να λύνουν τις λεπτομέρειες μαζί, όχι ως διόρθωση αργότερα.

Πρόκειται για εργασία σε ύψος. Ανήκει σε έμπειρο συνεργείο με σκαλωσιά ή άλλη προστασία από πτώση. Η αυτοτοποθέτηση δεν συνιστάται.

Η πιο απλή περίπτωση είναι μια μεγάλη δίριχτη στέγη χωρίς ανοίγματα. Εκεί ο τεχνίτης στρώνει ολόκληρα κεραμίδια σε κανονικές σειρές και τα κοψίματα είναι ελάχιστα. Αντίθετα, η δουλειά γίνεται πιο χρονοβόρα και πιο ακριβή όταν υπάρχουν:

• στέγη με πολλές κλίσεις, φεγγίτες και λούκια, όπου χρειάζονται πολλά κοψίματα,
• περισσότερες καμινάδες, παράθυρα στέγης και άλλα ανοίγματα,
• απότομη κλίση ή δύσκολη πρόσβαση, για παράδειγμα στενό σοκάκι χωρίς χώρο για σκαλωσιά,
• μικρή κλίση που απαιτεί πρόσθετη στεγάνωση,
• σε ανακαίνιση, ξήλωμα και απομάκρυνση των παλιών κεραμιδιών και πιθανές επισκευές στα ξύλα.

Σε πολυκατοικία με κεραμοσκεπή, η στέγη είναι συνήθως κοινόχρηστη. Τη δουλειά την οργανώνει ο διαχειριστής μαζί με τους ιδιοκτήτες.

Η επισκευή μιας στέγης που μπάζει νερά είναι από τις πιο δυσάρεστες και δαπανηρές εργασίες. Τα περισσότερα προβλήματα αποφεύγονται αν η δουλειά γίνει σωστά από την πρώτη φορά. Στην πράξη επαναλαμβάνονται τα εξής λάθη:

• κόντρα πηχάκια που λείπουν ή είναι πολύ χαμηλά, οπότε η στέγη δεν αερίζεται και τα ξύλα νοτίζουν,
• λάθος απόσταση στα πηχάκια, με αποτέλεσμα τα κεραμίδια να μην κάθονται,
• κεραμίδια σε μικρότερη κλίση από αυτή που επιτρέπει ο κατασκευαστής, χωρίς πρόσθετη στεγάνωση,
• αδύναμη ή καθόλου στερέωση στα κεραμίδια των άκρων και του κορφιά, που μετά τα παίρνει ο αέρας, κάτι συχνό σε νησιά και παραθαλάσσιες περιοχές με δυνατούς ανέμους,
• κακή στεγάνωση με λαμαρίνα σε καμινάδα, παράθυρο ή λούκι,
• τοποθέτηση στη βροχή ή σε παγωνιά, όταν η μεμβράνη και τα στεγανωτικά δεν πιάνουν όπως πρέπει.

Βοηθά και μια λογική παραγγελία υλικού. Τα κεραμίδια παραγγέλνονται συνήθως με περιθώριο περίπου 5 έως 10 % για κοψίματα και σπασίματα. Αν χρειαστεί να αγοράσετε αργότερα από την ίδια παρτίδα, μπορεί να δυσκολευτείτε, γιατί η απόχρωση διαφέρει ελαφρά από παρτίδα σε παρτίδα.

Κατά την παραλαβή, δείτε τη στέγη απ' έξω αλλά και από τη σοφίτα. Ελέγξτε κυρίως ότι:

• οι σειρές των κεραμιδιών είναι ίσιες και τα κεραμίδια κουμπώνουν ομοιόμορφα,
• τα κεραμίδια των άκρων, του κορφιά και των εκτεθειμένων σημείων είναι στερεωμένα με κλιπ,
• ο κορφιάς είναι κλειστός με καπάκια και ο αερισμός στο κάτω άκρο και στον κορφιά είναι ελεύθερος,
• η λαμαρίνα σε καμινάδα, παράθυρα και λούκια είναι στεγανή και το νερό φεύγει προς τη σωστή κατεύθυνση,
• οι υδρορροές έχουν κλίση και το νερό κατεβαίνει στις κατακόρυφες σωλήνες,
• από τη σοφίτα δεν φαίνονται βρεγμένα σημεία ούτε σκισμένη μεμβράνη,
• δεν έχουν μείνει κομμάτια και βρομιές στη στέγη ή στις υδρορροές,
• σας έχουν δοθεί τα τεχνικά φυλλάδια των κεραμιδιών και τα έγγραφα για την εγγύηση.

Καλό είναι να ανεβείτε στη σοφίτα και μετά την πρώτη δυνατή βροχή. Έτσι ένα μικρό πρόβλημα φαίνεται όσο ισχύει ακόμα η εγγύηση.