Buitensierpleister met krabstructuur (korrel 2 mm)

Het lijkt eenvoudig. Het resultaat hangt alleen sterk af van de volgorde, de wachttijden tussen de stappen en het weer. Een stukadoor of gevelspecialist werkt meestal zo:

1. Ondergrond controleren. Die moet stevig, droog, schoon en stofvrij zijn. Bij gevelisolatie moet de wapeningslaag met weefsel voldoende uitgehard zijn, volgens de fabrikant meestal enkele dagen.
2. Ondergrond voorstrijken met de grondlaag die bij de gekozen pleister hoort. Die zorgt voor een gelijkmatige zuiging en een betere hechting. Voor het pleisteren moet de grondlaag helemaal droog zijn.
3. Materiaal aanmaken. Pasteuze pleisters hoeven alleen doorgeroerd te worden. Een droge minerale mortel wordt gemengd met steeds precies dezelfde hoeveelheid water, zodat het hele vlak dezelfde kleur krijgt.
4. Pleister met een roestvrijstalen spaan opzetten op de dikte van de korrel.
5. Zolang het materiaal nog vers is, met een kunststof spaan in draaiende bewegingen afwerken. De korrels verdelen zich zo gelijkmatig en de typische fijnkorrelige krabstructuur ontstaat.
6. Elk aaneengesloten vlak, bijvoorbeeld een hele gevel van hoek tot hoek, zonder onderbreking afwerken. Er wordt nat in nat gewerkt.
7. Verse pleister beschermen tegen regen, felle zon en wind, meestal minstens een tot twee dagen.

Let goed op het weer. Pleister, ondergrond en lucht moeten tijdens het werk en het drogen ongeveer tussen +5 °C en +25 °C zitten. De precieze grenzen staan in het technisch blad van de fabrikant. Bewolkt en windstil weer werkt het prettigst. Op een gloeiend hete zuidgevel droogt het materiaal zo snel dat je het niet meer goed kunt afwerken. In Nederland speelt daarnaast vooral regen een rol: een bui op verse pleister kan een gevel al ontsieren.

De krabstructuur met korrel 2 mm bestaat in verschillende soorten. Ze lijken op elkaar, maar gedragen zich anders.

• Minerale pleister is gebaseerd op cement en kalk. Hij laat waterdamp door, is onbrandbaar en gaat door zijn basische karakter in het begin algengroei tegen. Hij komt als droge mortel, is wit of verkrijgbaar in een beperkt aantal kleuren en wordt na uitharding meestal geschilderd met gevelverf
• Siliconenpleister stoot water heel goed af. Regen loopt eraf en neemt stof mee, waardoor de gevel langer schoon oogt. Hij is elastisch en kleurvast. Een goede keus in de schaduw, bij bomen en op plekken die veel regen vangen, wat in het vochtige Nederlandse klimaat vaak voorkomt
• Silicaatpleister is goed dampopen en bestand tegen weersinvloeden. Hij is lastiger te verwerken, omdat hij snel aantrekt en een ervaren hand vraagt
• Acrylaatpleister is elastisch en in veel kleuren te krijgen. Hij laat echter het minst damp door en wordt daarom meestal niet gebruikt op isolatie van minerale wol

Op isolatie van minerale wol kies je een pleister die goed dampopen is: mineraal, silicaat of siliconen. Op EPS (piepschuim) kunnen alle soorten. Houd je bij voorkeur aan één gevelisolatiesysteem van één fabrikant. Lijm, wapeningslaag, grondlaag en pleister zijn op elkaar afgestemd. Worden onderdelen van verschillende merken gecombineerd, dan geeft de fabrikant vaak geen garantie.

Een paar dingen bepalen hoeveel werk het is, en dus ook wat het kost:

• Staat van de ondergrond: een vlakke, verse wapeningslaag is het eenvoudigst. Een oude gevel moet eerst gereinigd worden, algen moeten weg, scheuren gerepareerd en soms moet het vlak uitgevlakt worden
• Vorm van de gevel: veel ramen, hoeken, lijsten en vensterbanken betekenen meer afwerken langs randen en aansluitingen
• Bereikbaarheid en hoogte: bij een hoger huis is een steiger nodig en wordt er op hoogte gewerkt
• Grootte van de vlakken: een grote gevel moet in één keer af, dus er zijn meer mensen tegelijk nodig
• Weer en planning: bij slecht weer kan er niet gewerkt worden, dus de planning kan verschuiven
• Kleur: donkere en verzadigde kleuren stellen hogere eisen aan het materiaal en aan een gelijkmatige verwerking

De meeste fouten zie je niet meteen. Ze komen pas na de eerste winter of na een paar jaar aan het licht. In de praktijk gaat het vaak om deze:

• Aanzetten en vlekken: het werk werd halverwege een muur onderbroken, of er werd in de volle zon gepleisterd, en na het drogen blijven er banen zichtbaar
• Te laat afwerken: het materiaal trok al aan, de korrels worden er bij het afspanen uitgetrokken en de structuur wordt onregelmatig
• Pleisteren op een natte of niet uitgeharde wapeningslaag: dat geeft kans op uitbloeiingen, scheuren en een slechtere hechting
• Geen grondlaag: de ondergrond zuigt het water ongelijk uit de pleister, met kleurverschillen en een zwakkere hechting als gevolg
• Geen diagonale wapening bij de hoeken van ramen: eigenlijk een fout in de onderlaag, maar de scheuren verschijnen juist in de pleister
• Te donkere kleur op gevelisolatie: een donker vlak warmt in de zon sterk op en de isolatie kan beschadigen. Systeemfabrikanten schrijven daarom een minimale lichtreflectiewaarde voor (HBW-waarde). Controleer die bij donkere kleuren altijd

Bekijk het vlak overdag bij strijklicht, als de zon schuin langs de muur schijnt. Dan zie je oneffenheden en aanzetten het duidelijkst. Controleer bij de oplevering:

• De structuur is over het hele vlak gelijkmatig, zonder kale plekken en zonder klonten korrels
• Er zijn geen zichtbare banen, aanzetten of vlekken in een andere tint
• De pleister is netjes afgewerkt bij ramen, vensterbanken, plint en profielen
• Rond ramen en in de hoeken zitten geen haarscheurtjes
• Ramen, vensterbanken en bestrating zijn schoon en vrij van pleisterresten
• Je hebt van de uitvoerder gegevens over het gebruikte systeem, het type pleister en het chargenummer
• Je weet wanneer en waarmee de gevel eventueel geschilderd mag worden en hoe je hem onderhoudt