Montage ETICS-gevelisolatie tot 20 cm

ETICS is een samenhangend systeem. Elke laag heeft een vaste taak en alle lagen horen van één fabrikant te komen. De opbouw ziet er meestal zo uit:

• Lijmmortel die de platen op de muur houdt
• Isolatieplaten van EPS (piepschuim) of steenwol
• Mechanische ankers: pluggen met een grote schotel
• Een wapeningslaag van mortel met daarin een glasvezelweefsel
• Een voorstrijklaag en een dunne sierpleister als afwerking

Bij het systeem horen ook sokkelprofielen, hoekprofielen en aansluitprofielen bij kozijnen. Die zijn geen versiering. Ze beschermen randen en naden, precies de plekken waar stucwerk anders gaat scheuren. Combineer je de lijm van het ene merk met de pleister van een ander, dan is het geen compleet systeem meer en geeft de fabrikant er meestal geen garantie op.

Vraag het bedrijf om te werken volgens de verwerkingsrichtlijn van de fabrikant en de geldende NEN-normen voor gevelisolatie. Een serieuze gevelspecialist of stukadoor kan je laten zien welk systeem hij gebruikt.

De volgorde ligt vast en de droogtijden tussen de stappen kun je niet inkorten. Op de bouwplaats gaat het meestal zo:

1. De ondergrond voorbereiden. De muur moet draagkrachtig, droog en stofvrij zijn, zonder mos, algen of loszittend pleisterwerk. De vakman klopt oud stucwerk af, haalt holle plekken weg en herstelt ze. Grote oneffenheden worden eerst uitgevlakt, want lijm vangt maar een beperkt verschil op. Zuigende muren krijgen een voorstrijkmiddel.
2. Het sokkelprofiel plaatsen. Dat moet exact waterpas zitten, omdat het de positie van alle volgende rijen platen bepaalt.
3. De platen lijmen. Lijm komt rondom langs de rand van de plaat en in een paar klodders in het midden, zodat ongeveer 40 % van de plaat bedekt is. De platen gaan in halfsteens verband, net als metselwerk, met strakke naden. Kieren breder dan ongeveer 2 mm worden gevuld met reepjes isolatie of isolatieschuim, niet met lijm. Rond ramen worden de platen in L-vorm gezaagd, zodat er geen naad uit de hoek van de opening loopt.
4. De platen verankeren. Dat gebeurt als de lijm is uitgehard, meestal na één tot drie dagen, afhankelijk van de fabrikant en het weer. Het aantal en type ankers volgt uit een berekening op basis van de ondergrond, de gebouwhoogte en de windbelasting. Op hoeken en randen van de gevel komen meer ankers.
5. Het EPS schuren. Zo verdwijnen kleine hoogteverschillen tussen de platen, die je anders onder de pleister terugziet.
6. De wapeningslaag aanbrengen. In de natte mortel wordt het weefsel gedrukt, zonder plooien, in het midden van de laag en met overlappen van ongeveer 10 cm. De hoeken van ramen krijgen vooraf schuine stroken weefsel als extra versterking.
7. Voorstrijken en pleisteren. De afwerklagen gaan er pas op als de wapeningslaag is uitgehard. Dat duurt volgens de fabrikant en het weer meestal een paar dagen.

Tijdens het hele werk moeten lucht en muur ongeveer +5 °C of warmer zijn. De gevel hoort niet in de volle zon, harde wind of regen te staan. Het werk gebeurt vanaf een steiger op hoogte. Daarom is het een klus voor een gespecialiseerd bedrijf en niet voor zelfbouw.

Bij een dikte tot 20 cm zijn er twee hoofdmaterialen. Elk past bij een andere situatie.

Gevel-EPS

Wit EPS is licht, makkelijk te snijden en prettig om mee te werken. Op een eengezinswoning met gewone gemetselde muren is het een veelgebruikte keuze. Grijs grafiet-EPS isoleert iets beter, zodat je met een dunnere plaat hetzelfde resultaat haalt. Tijdens de montage moet het uit de felle zon blijven, anders kunnen de platen opwarmen en vervormen. EPS is brandbaar. Bij hogere gebouwen schrijft het ontwerp daarom onbrandbare brandwerende stroken van steenwol voor, bijvoorbeeld boven ramen of per verdieping.

Steenwol

Steenwol is onbrandbaar, laat waterdamp door en dempt geluid beter. Het past goed bij appartementengebouwen, bij gebouwen met strengere brandeisen en bij oud metselwerk dat vocht kwijt moet kunnen. Het is zwaarder, wordt steviger geankerd en het werk duurt langer. Voor gevels gebruik je platen of lamellen die speciaal voor ETICS bedoeld zijn, geen gewone isolatiedekens voor de zolder.

Sokkel en pleister

Op de sokkel vlak boven maaiveld horen geen gewone EPS of steenwol. Daar komt XPS of perimeterisolatie, die tegen vocht en stoten kan. Bij steenwol past een silicaat- of siliconenpleister die damp doorlaat. Bij EPS is de keuze vrijer. Siliconenpleister wordt vaak gekozen omdat die water afstoot en minder snel vuil wordt, wat in het vochtige Nederlandse klimaat helpt tegen groene aanslag.

Twee gevels met dezelfde oppervlakte kunnen heel verschillend uitpakken. Het werk gaat vlotter bij:

• Een vlakke, stevige muur zonder oude verflagen
• Een eenvoudige vorm van het huis met weinig hoeken en openingen
• Goede bereikbaarheid rondom het huis en een lage gevel waar een eenvoudige steiger volstaat

Veel ramen, erkers, balkons en nissen maken het werk langer. Hetzelfde geldt voor oud stucwerk afkloppen, vocht of scheuren herstellen en het verplaatsen van regenpijpen, buitenlampen, de bliksemafleider of de buitenunit van een warmtepomp of airco. Elektrische aansluitingen aan de gevel laat je verleggen door een erkend elektricien. Bij een dikte van bijna 20 cm vragen ook details aandacht. Waterslagen moeten ver genoeg uitsteken, de dagkanten rond ramen krijgen dunnere isolatie en soms moet de dakoverstek worden aangepast, zodat de isolatie onder de goot niet onbeschermd blijft. In een appartementengebouw beslist de Vereniging van Eigenaars (VvE) over het werk aan de gevel.

Fouten in gevelisolatie zie je meestal niet meteen. Ze komen aan het licht na de eerste winter of na een lange natte periode.

• Lijmen op een stoffige, natte of zwakke ondergrond, waardoor het systeem na verloop van tijd loslaat
• Lijm alleen in klodders zonder rand rondom, waardoor platen gaan bollen en hun contouren zich op de gevel aftekenen
• Kruisnaden of brede naden gevuld met lijm, die koudebruggen vormen
• Te weinig ankers of ankers die niet bij de ondergrond passen, vooral op de hoeken van het gebouw
• Ontbrekende hoekprofielen en schuine stroken bij ramen, waardoor vanuit de hoeken van openingen scheuren ontstaan
• Pleisteren bij kou, in de volle zon of vlak voor regen, met vlekken en haarscheurtjes als gevolg
• Lekkende aansluitingen bij kozijnen en waterslagen, waardoor water achter de isolatie loopt

Loop bij de oplevering bij daglicht langs de gevel en kijk er ook schuin langs de muur naar. Controleer:

• Een vlakke gevel zonder bulten en zonder zichtbare plaatranden
• Of de schotels van de ankers niet als vlekken door de pleister zichtbaar zijn
• Hoeken en dagkanten met strakke randen zonder scheuren
• De aansluiting van de pleister op ramen, deuren en waterslagen, die elastisch afgekit moet zijn
• Een sokkel van geschikt materiaal en een onbeschadigd sokkelprofiel
• Een egale kleur pleister zonder vlekken na het drogen
• Papieren van het gebruikte systeem, technische bladen en de garantievoorwaarden
• Een opgeruimde omgeving en teruggeplaatste regenpijpen, lampen en andere onderdelen op de gevel