Gevelisolatie met steenwol (inclusief verankering)

Steenwol voor gevels wordt vooral gemaakt van gesmolten basalt en ander gesteente. Het grootste voordeel is dat het niet brandt. Gevelplaten hebben doorgaans brandklasse A1: ze verspreiden geen vlammen en smelten niet. Daarom kiezen eigenaren er vaak voor bij hogere gebouwen en in dichte bebouwing.

Het tweede voordeel is dat steenwol dampopen is. Waterdamp uit de woning gaat er makkelijker doorheen dan door EPS (piepschuim). Bij oudere woningen met wat vocht in het metselwerk is dat belangrijk, omdat de muur dan langzaam naar buiten toe kan drogen. Het derde pluspunt is geluid. De vezels dempen verkeerslawaai, en dat merk je als je aan een drukke weg woont.

Er zijn ook nadelen. Steenwol is zwaarder en het oppervlak is zachter. Juist daarom zijn pluggen bij steenwol een vast onderdeel van het systeem en geen extraatje.

Ondergrond voorbereiden

De muur moet schoon, droog en vetvrij zijn, zonder zoutuitbloei en zonder loszittend pleisterwerk. Grotere oneffenheden, meestal vanaf ongeveer 1 cm, worden eerst met mortel uitgevlakt. Een sterk zuigende of stoffige muur krijgt een voorstrijkmiddel. In de praktijk wordt deze stap nogal eens afgeraffeld. Toch bepaalt juist de voorbereiding hoe lang de isolatie goed blijft zitten.

Startprofiel en plint

Aan de onderkant komt een startprofiel, ook wel sokkelprofiel genoemd. Daarop rust de eerste rij platen, en het profiel beschermt de onderrand. Het deel vlak boven het maaiveld, waar regen tegenaan spat, krijgt meestal aparte vochtbestendige sokkelisolatie. Steenwol hoort niet langdurig nat te staan.

Platen verlijmen

Eerst wordt een dun laagje lijm in het plaatoppervlak gedrukt, zodat het zich met de vezels verbindt. Pas daarna komt de eigenlijke lijmlaag. Lamellen worden volvlaks verlijmd. Platen worden verlijmd zoals het systeem voorschrijft: volvlaks, of met een lijmrand en lijmklodders met de voorgeschreven dekking. De platen gaan in halfsteensverband, net als bakstenen, zodat de verticale naden niet op één lijn liggen. Op de hoeken grijpen de platen om en om in elkaar. Rond ramen mogen naden nooit precies in de hoek van de opening uitkomen, want daar ontstaan later scheuren.

Pluggen

Als de lijm is uitgehard, meestal na een tot drie dagen afhankelijk van het weer, gaan de schotelpluggen erin. Bij steenwol gebruik je pluggen met een grotere schotel of een extra schotel, zodat de belasting over het zachte oppervlak wordt verdeeld. Het aantal pluggen en waar ze komen, staat in de documentatie van het systeem. Dat hangt af van de hoogte van het gebouw, de windbelasting en de ondergrond. Op hoeken en randen komen altijd meer pluggen, omdat de wind daar het hardst trekt. Hoe diep de plug in de dragende muur moet, hangt af van het type plug en het materiaal. Beton vraagt een andere plug dan holle baksteen of cellenbeton.

Wapeningslaag

Op de isolatie komt een laag wapeningsmortel, waarin glasvezelgaas wordt gedrukt. Het gaas overlapt bij de naden en moet helemaal in de mortel liggen. Je mag het niet zien of voelen. Op hoeken en dagkanten komen hoekprofielen met gaas, en in de hoeken van ramen schuine stroken gaas tegen diagonale scheuren.

Grondlaag en sierpleister

Als de wapeningslaag droog is, volgen een grondlaag en een dunne sierpleister. Bij steenwol past vooral silicaat- of siliconenpleister, omdat die dampopen blijven. Acrylaatpleister laat minder damp door en wordt bij steenwol dus voorzichtiger gekozen. Alle lagen horen uit één gecertificeerd systeem te komen. Anders passen de lagen mogelijk niet bij elkaar en vervalt de systeemgarantie.

Het eenvoudigst is een vlakke, stevige gevel van een laag huis met weinig ramen. Deze zaken maken het werk bewerkelijker en dus duurder:

• Oud pleisterwerk moet flink worden hersteld of verwijderd
• Het metselwerk is vochtig en eerst moet de oorzaak worden aangepakt
• De gevel heeft veel ramen, lijsten, erkers en balkons
• Het huis is hoger en er is een steiger nodig die langer staat
• Je kiest dikkere isolatie, die zwaarder is en langere pluggen vraagt
• Regenpijpen, buitenlampen, schotels of buitenunits van airco of warmtepomp moeten worden verplaatst
• De kozijnen zitten zo dat er in de dagkanten maar een dunne laag isolatie past

Vergelijk je offertes, kijk dan of ze dezelfde onderdelen bevatten: dikte en soort isolatie, soort pleister, pluggen, steiger en voorbereiding van de ondergrond. Verschillen tussen offertes ontstaan vaak doordat er iets ontbreekt.

• Slordige ondergrond. Lijm hecht niet op een stoffige of vette muur, en dat merk je vaak pas na jaren.
• Te weinig lijm. Achter de platen ontstaan holtes. Het systeem wordt minder stevig en isoleert slechter. Van buitenaf zie je dat niet, dus tussentijdse controle helpt.
• Bezuinigen op pluggen. Minder pluggen dan voorgeschreven, of te korte pluggen, kunnen bij harde wind tot schade aan de gevel leiden.
• Ontbrekende profielen. Zonder hoek-, dilatatie- en aansluitprofielen bij de kozijnen scheuren dagkanten en hoeken, en komt er water achter.
• Verkeerd weer. Lijm, mortel en pleister worden meestal verwerkt tussen ongeveer +5 °C en +25 tot +30 °C, niet in de volle zon, niet in de regen en niet bij harde wind. De precieze voorwaarden staan bij de fabrikant.
• Merken door elkaar. Lagen uit verschillende systemen passen niet altijd bij elkaar, en dan vervalt de garantie.

De dikte van de isolatie bepaal je niet op gevoel, maar met een berekening. Een energieadviseur of bouwfysisch adviseur rekent uit wat past bij jouw muur en de gewenste isolatiewaarde. Hij kijkt daarbij ook naar het risico op condens in de muur. Ga je je huis verbouwen, neem de kozijnen dan meteen mee. Dan kunnen de dagkanten na het isoleren goed worden afgewerkt.

Woon je in een appartement, dan is de gevel meestal gemeenschappelijk bezit en beslist de VvE. Denk je aan subsidie, bijvoorbeeld via de ISDE of een regeling van je gemeente? Controleer dan de actuele voorwaarden vóór je een opdracht tekent. Bij sommige regelingen gelden eisen aan de uitvoering en het moment van aanvragen.

Vraag de aannemer om de technische documentatie van het systeem met een Europese technische beoordeling, een pluggenplan en een schriftelijke garantie op zowel het werk als het systeem.

• De pleister heeft overal dezelfde structuur en kleur, zonder vlekken of zichtbare aanzetten
• Je ziet geen omtrekken van platen, pluggen of gaas door de pleister
• Bij kloppen klinkt de gevel nergens hol
• Hoeken zijn recht, dagkanten strak en zonder scheuren
• Aansluitingen op kozijnen, vensterbanken en dak zijn afgedicht met band of profielen
• Waterslagen steken voldoende uit en hebben een druiprand, zodat water niet langs de gevel loopt
• De sokkel is los van het maaiveld en beschermd tegen opspattend water
• In het opleverdocument staan het systeem, de isolatiedikte en het type pluggen
• Je hebt de garantie en foto's van de pluggen vóór het afdekken ontvangen