Wanden bekleden met glasvezelweefsel en lijmmortel

Het werk gebeurt in twee stappen. In de eerste laag lijmmortel wordt het weefsel gelegd, de tweede laag dekt het af en maakt het oppervlak vlak. Afhankelijk van het systeem is de totale dikte meestal ongeveer 3 tot 5 mm.

1. Ondergrond controleren: de isolatieplaten moeten vast zitten en mogen niet veren als je erop drukt. Losse platen worden alsnog verlijmd of extra verankerd. Kleine hoogteverschillen tussen de platen worden vlak geschuurd.
2. Profielen plaatsen: hoekprofielen met weefsel, aansluitprofielen bij de kozijnen en een sokkelprofiel onderaan. Die zorgen voor rechte randen en beschermen de plekken die het zwaarst worden belast.
3. Diagonale stroken aanbrengen: in de hoeken van ramen en deuren worden stroken weefsel van ongeveer 30 bij 20 cm onder een hoek van 45 graden ingebed. Ze vangen de spanning op die anders schuine scheuren vanuit de hoeken van de openingen veroorzaakt.
4. Eerste laag lijmmortel aanbrengen: met een getande spaan, van boven naar beneden en in kleine vlakken, zodat de mortel niet opdroogt voordat het weefsel erin ligt.
5. Weefsel indrukken: verticale banen met een overlap van minstens 10 cm worden met de spaan van het midden naar de randen ingedrukt, zonder plooien en luchtbellen. Het weefsel moet helemaal bedekt zijn en eerder dicht bij het buitenoppervlak liggen dan direct op de isolatie.
6. Laten drogen en tweede laag aanbrengen: dun en met een gladde spaan, in lange halen die elkaar een beetje overlappen. Bij ongeveer 20 °C wacht men tussen de lagen meestal zo'n dag, bij kou en vocht langer. Sommige systemen laten ook nat-in-nat werken toe, het technisch blad van de fabrikant is daarin leidend.

Voordat de sierpleister erop komt, moet de wapeningslaag volledig droog zijn. Dat duurt meestal enkele dagen, afhankelijk van het weer en de voorschriften van de fabrikant. Daarna volgt een voorstrijk- of grondlaag onder de pleister.

Gevelweefsel moet alkalibestendig zijn. Cementgebonden lijmmortel is alkalisch, en gewoon weefsel voor binnen wordt daar langzaam door aangetast. Aan de buitenkant zie je dat niet, maar na een aantal jaren zit er in de laag eigenlijk geen wapening meer. Voor gewone vlakken gebruikt men meestal weefsel van ongeveer 145 tot 160 g/m². Op de sokkel en op plekken waar stoten te verwachten zijn, zoals naast een fietsenstalling of bij de voordeur, komt er een extra sterk pantserweefsel bij.

Lijmmortels verschillen vooral in samenstelling:

• Polymeer-cementgebonden mortels zijn het meest gebruikelijk, ze hechten goed en zijn redelijk elastisch
• Zuiver cementgebonden mortels zijn sterk maar minder elastisch, ze passen vooral bij minerale ondergronden
• Kant-en-klare pasteuze mortels verwerken makkelijk en hoef je niet met water aan te maken, ze worden vooral in bepaalde systemen en op kleinere vlakken gebruikt

De belangrijkste regel: weefsel, lijmmortel, profielen en pleister horen bij één gecertificeerd gevelisolatiesysteem (ETICS). Zo'n systeem is als geheel getest. Combineer je onderdelen van verschillende fabrikanten, dan staat geen enkele fabrikant meer in voor het geheel en vervalt de garantie.

Het eenvoudigst is een grote, vlakke muur zonder openingen waar je goed bij kunt. Het werk duurt langer en wordt duurder bij:

• Veel ramen, deuren en hoeken, omdat elk daarvan profielen en diagonale stroken nodig heeft
• Een gevel met veel details, zoals erkers, nissen of omlijstingen rond de kozijnen
• Een oneffen of losse ondergrond, die eerst hersteld moet worden
• Hoogte en bereikbaarheid, dus steigerwerk, het verplaatsen van de steiger en weinig ruimte naast de buren, wat bij rijtjeshuizen en smalle stegen vaak voorkomt
• Ongunstig weer, waardoor het werk stilligt of de gevel met steigernet moet worden afgeschermd
• Een klein oppervlak, waarbij voorbereiden en opruimen naar verhouding veel tijd kosten

Een pas afgewerkte gevel ziet er bijna altijd goed uit. Problemen komen meestal pas na de eerste vorst en regenbuien. Typische fouten zijn:

• Te weinig mortel onder het weefsel, waardoor het weefsel plaatselijk loslaat en bolle plekken geeft
• Te kleine of geen overlap, waardoor in de naad wapening ontbreekt en precies daar een scheur ontstaat
• Ontbrekende diagonale stroken in de hoeken van ramen, met schuine scheuren als gevolg
• Weefsel dat tot op de isolatie is gedrukt, of juist door het oppervlak heen schijnt
• Extra water door de mortel, wat de sterkte en hechting vermindert
• De tweede laag op een nog natte eerste laag, waarna ingesloten vocht blaasjes veroorzaakt
• Werken in de felle zon, in de regen of onder +5 °C, waardoor de mortel niet goed uithardt

Waarom is het weer zo belangrijk? Op een warme muur verdampt het water uit de mortel voordat die kan uitharden, en de laag blijft zwak. Bij kou komt het uitharden bijna stil te staan en kan nachtvorst de laag beschadigen. Daarom wordt meestal gewerkt bij temperaturen van ongeveer +5 tot +25 °C, liefst in de schaduw en zonder harde wind. In het Nederlandse klimaat zijn vooral regen en wind een aandachtspunt. Een steigernet beschermt de verse laag.

Controleer de wapeningslaag voordat de sierpleister erop komt, want daarna zijn fouten veel moeilijker te herstellen. Let bij de oplevering op het volgende:

• Het weefsel is nergens zichtbaar of voelbaar onder het oppervlak
• Het oppervlak is vlak, een rei van minstens 2 m laat geen grotere afwijkingen zien dan de fabrikant toestaat voor de gekozen pleister
• Er zijn geen luchtbellen, bolle plekken, golvend weefsel of spaansporen
• In de hoeken van alle ramen en deuren zitten diagonale stroken, het liefst vastgelegd op foto's tijdens het werk
• De hoeken zijn recht en strak, met geplaatste hoekprofielen
• De aansluitprofielen bij de kozijnen zijn heel, onbeschadigd en sluiten goed aan op het kozijn
• De sokkel is versterkt met pantserweefsel
• De laag is droog, stevig en zonder scheuren
• De uitvoerder kan vertellen welk ETICS-systeem is gebruikt en geeft je de technische bladen van de materialen