Dagkanten rond ramen isoleren (XPS)

XPS (geëxtrudeerd polystyreen) is een stijve plaat met gesloten cellen. Vergeleken met wit EPS, het bekende piepschuim, neemt het veel minder water op, is het sterker bij druk en blijft het beter in vorm. Bij dezelfde dikte isoleert het meestal ook iets beter. Op een dagkant telt dat, want er is weinig ruimte en rond een raam is het vaak vochtiger, bijvoorbeeld door regen langs de vensterbank of door condens.

Voor dagkanten gebruik je meestal platen van ongeveer 20 tot 50 mm dik. Hoeveel er past, hangt vooral af van hoeveel van het kozijn zichtbaar blijft. De isolatie mag het hang- en sluitwerk niet bedekken en het openen van het raam niet hinderen. Kies platen met een opgeruwd of gegroefd oppervlak, want op een gladde plaat hechten lijm en pleister slecht. Een gladde plaat ruw je eerst op.

Eerst gaat de ondergrond schoon. Loszittend pleisterwerk, stof en oude verflagen moeten eraf, een zuigende ondergrond zoals cellenbeton krijgt een voorstrijkmiddel. De platen worden precies op maat gesneden en de lijm komt op de plaat, niet op de muur. Op smalle stroken lijm je meestal over het hele oppervlak met een getande spaan. Bij bredere platen gaat er een doorlopende rand lijm rondom en een paar klodders in het midden. De platen sluiten strak op elkaar aan. Kleine kieren vul je met laagexpanderend PU-schuim dat geschikt is voor polystyreen.

Als de lijm is uitgehard, worden oneffenheden geschuurd en wordt het stof weggeveegd. Daarna volgt de wapeningslaag: een laag wapeningsmortel, daarin gedrukt een glasvezelweefsel en een tweede, egaliserende laag. Op de hoeken komen hoekprofielen met weefsel. In de hoeken van de raamopening aan de gevel worden vóór het volledige wapenen schuine stroken weefsel gelegd, die scheuren voorkomen. Tot slot komen een voorstrijkmiddel en de afwerklaag: buiten sierpleister die past bij het isolatiesysteem van de gevel, binnen gewoon binnenstucwerk.

Aansluiting op het kozijn

Tussen isolatie en kozijn ontstaat een naad die bepaalt of de aansluiting op lange termijn dicht blijft. Daarom komt er op het kozijn een aansluitprofiel met afdichtband en weefsel, dat het werken van het kozijn bij temperatuurwisselingen opvangt. Alleen acrylaatkit of siliconen in deze naad scheurt na verloop van tijd. Bij het plaatsen van het kozijn hoort de aansluitnaad binnen afgedicht te zijn met een dampremmende tape en buiten met een dampopen tape. Ontbreken die tapes, dan lost het isoleren van de dagkant dat niet op.

Aansluiting op de gevel

Heeft de gevel buitengevelisolatie met stucwerk (ETICS), dan moet de isolatie van de dagkant zonder onderbreking aansluiten op de isolatie van de muur. Elke kier wordt een koudebrug, precies op de plek waar je die niet wilt. Het eenvoudigst stem je dit af als kozijnen, dagkanten en gevel in één klus worden gedaan. Bij een groter isolatieproject kan een regeling zoals de ISDE van toepassing zijn; kijk bij de RVO of jouw situatie in aanmerking komt.

Eenvoudig is een dagkant op de begane grond met een vlakke, stevige ondergrond, waar het kozijn al goed zit en de tapes in orde zijn. Meer tijd en dus meer kosten geven:

• werken op hoogte, waarvoor een steiger of hoogwerker nodig is
• los of vochtig oud pleisterwerk dat eerst weg moet
• een diep liggend kozijn met een groot dagkantoppervlak
• scheve, onregelmatige of afgeronde dagkanten met veel passtukken
• ontbrekende tapes bij het kozijn of een beschadigde vensterbank
• weinig zichtbaar kozijn, waardoor een dunne plaat en zeer nauwkeurig snijwerk nodig zijn

• Lijmen op een stoffige, natte of afbladderende ondergrond, waardoor de platen na de eerste winter al loslaten
• Lijm die niet geschikt is voor XPS, of schuim met oplosmiddelen dat de plaat aantast
• Weefsel dat ontbreekt of alleen is opgelegd in plaats van ingebed in de mortel, met scheuren als gevolg
• Een naad bij het kozijn die alleen is dichtgekit, zonder aansluitprofiel
• Werken bij vorst, regen of in de volle zon, zodat de lijm niet goed kan uitharden
• Te korte wachttijden tussen de lagen
• Een te dunne plaat die de dagkant alleen netjes afwerkt, terwijl de koudebrug blijft

Zelf aan de slag gaan is alleen zinvol bij ramen die je vanaf de grond of een lage, stabiele verhoging kunt bereiken. Werk op hoogte en de aansluiting op een complete nieuwe gevelisolatie laat je aan een vakbedrijf over. Werk bij de temperatuur die de fabrikant opgeeft, meestal ongeveer tussen +5 en +25 °C, en niet in de regen of in de volle zon.

1. Controleren of het kozijn aansluittapes heeft en of de ondergrond stevig en droog is.
2. Losse pleister, stof en vet verwijderen, een zuigende ondergrond voorstrijken.
3. Elk vlak apart opmeten en de platen op maat snijden, bij voorkeur met een hittedraadsnijder.
4. Een glad plaatoppervlak opruwen en lijm aanbrengen die geschikt is voor XPS.
5. De plaat aandrukken, met de waterpas controleren en bijstellen zolang de lijm nog niet aantrekt.
6. Kieren tussen de platen vullen met PU-schuim voor polystyreen en na uitharden vlak afsnijden.
7. Na het uitharden van de lijm het oppervlak schuren en goed stofvrij maken.
8. Het aansluitprofiel op het kozijn plakken en hoekprofielen met weefsel op de randen zetten.
9. Wapeningsmortel aanbrengen, het weefsel met overlap erin drukken en na droging de egaliserende laag aanbrengen.
10. Na de voorgeschreven wachttijd voorstrijken en de afwerklaag aanbrengen.

• De platen klinken niet hol bij het aankloppen en staan nergens los
• Het weefsel is nergens zichtbaar en het oppervlak heeft geen scheuren
• De randen zijn recht, beschermd met een hoekprofiel en zonder beschadigingen
• De aansluiting op het kozijn is netjes, met aansluitprofiel en zonder kieren
• Het raam gaat vrij open en de isolatie bedekt geen hang- en sluitwerk of afwateringsgaatjes
• De isolatie van de dagkant sluit naadloos aan op de gevelisolatie
• De vensterbank sluit goed aan en het water loopt naar buiten, weg van de muur